Tradycje i legendy górnicze w „Starej Kopalni” w Wałbrzychu

W dniu 14 grudnia 2022 roku uczniowie klasy I d ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na wycieczkę edukacyjną do Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu. Uczestnicy wycieczki edukacyjnej aktywnie włączając się do tegorocznego „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego”  organizowanego dla młodych mieszkańców naszego powiatu przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.  

Po przyjeździe minibusem EUROTRANSU Kamienna Góra do Starej Kopalni udali się do „Sztygarówki”, gdzie mogli odpocząć po podróży oraz zjeść drugie śniadanie. W niej spotkali się z edukatorem „Starej Kopalni” Izabelą Purzycką, która zaprosiła kamiennogórskich adeptów górnictwa kamiennego na zajęcia edukacyjne pt. „Wokół tradycji i legend górniczych”. Po wyjściu ze „Sztygarówki” zwiedzanie rozpoczęli od poznania budynku łaźni (z 1915 r.) po byłej największej wałbrzyskiej Kopalni Węgla Kamiennego „Julia”. Już w pierwszym pomieszczeniu dowiedzieli się, że praca w kopalni należała do bardzo trudnych, a każdy górnik rozpoczynający swoją „szychtę” pobierał górniczą markę, które w zależności od zmiany miały kształt koła (zmiana poranna), kwadratu (zmiana popołudniowa) lub trójkąta (zmiana nocna). Przed wejściem do pomieszczeń wystawowych zobaczyli na drzwiach godło górnicze – najbardziej rozpoznawalny symbol górnictwa. Godło składa się z dwóch skrzyżowanych czarnych narzędzi: żelazka i pyrlika na zielonym tle. W szatni łańcuszkowej zobaczyli elementy roboczego stroju górnika pracującego pod ziemią: buty, spodnie drelichowe, koszule, kurtki, rękawice drelichowe oraz najważniejsze hełmy górnicze. Każdy górnik miał swoje ubranie zawieszone na łańcuchu pod sufitem z osobistym numerem marki górniczej. Stąd przewodniczka zaprosiła ich do Lampowni, w której zatrzymali się przy makiecie „Lisiej Sztolni”, powstałej pod koniec XVIII w. z wodnym transportem urobku węgla. Zaciekawiły ich także stojące obok kamienne tablice, które były słupkami granicznymi dawnych kopalń. Następnie oglądali ekspozycje związane z tradycjami górniczymi: galowe mundury górnicze, górnicze czapki - czako - z kolorowymi pióropuszami, różne pamiątki górnicze związane z górniczymi biesiadami piwnymi i obchodami święta górników „Barbórką” oraz górnicze sztandary.

Po zwiedzeniu ekspozycji prezentujących tradycje górnictwa kamiennego i opuszczeniu budynku łaźni na wystawie plenerowej zobaczyli wagoniki z ostatnim urobkiem węgla z ZG „Julia”, ZG „Chrobry” oraz ZG „Victoria”, przy których zrobili sobie wspólne, klasowe zdjęcie, a także wagoniki pociągu, którym górnicy wyjeżdżali na powierzchnię.

Swoje spotkanie z tradycjami i legendami górniczymi zakończyli zwiedzeniem tunelu podziemnego. Po wejściu do niego zobaczyli m. in. stare fotografie górników oraz figurkę św. Barbary – patronki górników. Dowiedzieli się również, że tradycyjnym pozdrowieniem górników między sobą jest „Szczęść Boże”. Spacerując kopalnianymi korytarzami i słuchając opowieści przewodniczki o trudnej górniczej pracy mogli zaobserwować na podziemnych ekspozycjach m.in. górnika strzałowego, a także „fedrujących” górników. Kontynuując spacer pokopalnianymi chodnikami dowiedzieli się m. in. jaką rolę w kopalni pełniły szczury i kanarki. Usłyszeli także legendę o Skarbniku – postaci szczególnie ważnej dla górników. Skarbnik to strażnik kopalni, który opiekował się m. in. górnikami i wszystkim tym, co znajdowało się pod ziemią. Na ścianach podziemnych chodników widzieli zamontowane liczne czujniki gazu oraz aparaty telefoniczne, służące bezpiecznej pracy górników, a w „podziemnych gablotach” różnorodne urządzenia oraz narzędzia wykorzystywane w trakcie „szychty” przez górników dołowych.

Po wyjściu na powierzchnię podziękowali przewodniczce Izabeli Purzyckiej za ciekawie spędzony czas, a po pożegnali się z nią powrócili do kawiarni „Sztygarówka” wykorzystując przerwę pomiędzy zajęciami edukacyjnymi i warsztatami na konsumpcję własnego prowiantu.

Ze „Sztygarówki” wraz z edukatorem ceramicznym Darią udali się do Centrum Ceramiki Unikatowej, gdzie uczestniczyli w interesujących warsztatach ceramicznych „Gipsowe malowanki”. Warsztaty rozpoczęły się od zapoznania młodych adeptów sztuki ceramicznej z wystawami znajdującymi się w pracowni Centrum Ceramiki Unikatowej oraz wizyty w modelarni. Słuchając opowiadania ceramiczki dowiedzieli się o wałbrzyskich zakładach produkujących wyroby z porcelany zwanej „białym złotem”, z których istnieje jeszcze Zakład Porcelany Stołowej „Krzysztof”. Uczestnicy warsztatów zostali zapoznani przez nią z różnorodnymi technikami zdobniczymi używanymi w tworzeniu ceramiki użytkowej oraz unikatowej, oglądając prezentowane formy oraz różne wyroby gipsowe. Przed przystąpieniem do warsztatów „Gliniane malowanki”  „młodzi adepci sztuki ceramicznej” zostali zapoznani przez prowadzącą warsztaty z technikami zdobienia gipsowych figurek. Do ich dyspozycji na stołach były przygotowane farby akrylowe, pędzelki oraz po trzy duże i małe gipsowe odlewy, z których część nawiązywała do górnictwa. Każde z  uczestników warsztatów ceramicznych wymyśliło swój pomysł pomalowania figurek, który następnie z dużym zaangażowaniem, wytrwałością i starannością praktycznie zamieniał ich gipsowe odlewy na kolorowe unikalne pamiątki po wizycie oraz warsztatach ceramicznych w Centrum Ceramiki Unikatowej w Starej Kopalni. Unikatowej urody pomalowane przez nich gipsowe figurki zostały zapakowane do torebek podpisanych imieniem ucznia.

Po podziękowaniu ceramiczce Darii z Centrum Ceramiki Unikatowej za aktywizujące warsztaty „Gliniane malowanki” i pożegnaniu się z nią ostatnie chwile w „Starej Kopalni” spędzili w kawiarni „Sztygarówka” na słodkim „co nie co” oraz zakupie górniczych pamiątek z bardzo udanej wycieczki do Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu.

 Pełni niezapomnianych wrażeń ze swojej „górniczej wycieczki”, w wesołych nastrojach oraz unikatowymi, własnoręcznie pięknie pomalowanymi podczas warsztatów ceramicznych gipsowymi pamiątkami minibusem EUROTRANSU powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekunkami małych adeptów górnictwa kamiennego byli: Anna Chamot - wychowawczyni klasy oraz Joanna Cieślak – rodzic.