Kamiennogórscy pierwszoklasiści poznali Bajkowy Książ w Walbrzychu

W dniu 23 czerwca 2026 roku uczniowie dwóch klas I a oraz I b ze Szkoły Podstawowej nr 2 im. Tkaczy Śląskich w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawa lekcję zamkową „Bajkowy Książ” do największego na Dolnym Śląsku Zamku Książ w Wałbrzychu, której celem było poznanie jego historii. Jednocześnie bardzo aktywnie włączyli się do tegorocznego „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem EUROTRANS Kamienna Góra na główny parking Zamku Książ w Wałbrzychu wszyscy uczestnicy wycieczki korzystając ze słonecznej pogody żwawo wyruszyli na poznanie dziedzictwa Hochbergów, którzy w latach 1508-1941 byli właścicielami Zamku Książ.

Spacerując przez Książański Park Krajobrazowy utworzony w 1981 roku, który jest jednym z dwunastu parków krajobrazowych na terenie województwa dolnośląskiego, dotarli do wybudowanego w XVIII w. Pawilonu Letniego, przekształconego za czasów Jana Henryka XI Hochberga na ich rodowe Mauzoleum Hochbergów usłyszeli, że oprócz księcia Jana Henryka XI i jego dwóch żon Marii i Matyldy spoczęły w nim bezimienna córka księżnej Daisy oraz zmarła w 1943 księżna Maria Teresa Oliwia Cornwalis-West Hochberg zwana Daisy - „Stokrotka”.

Po przejściu przez jedną z zabytkowych bram wjazdowych dotarli do punktu widokowego na tzw. Skale Olbrzyma, z której zobaczyli południowe skrzydło ponad 700-letniego Zamku Książ wybudowanego, jako zamek obronny pod koniec XIII w. przez księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego. Spacerując Aleją Hochbergów ukazującą uroki przyrodnicze Sudeckiego Ogrodu Dendrologicznego dotarli do fontanny z liliami wodnymi gdzie mogli odpocząć po podróży oraz zjeść drugie śniadanie. Po wejściu przez Budynek Bramny na okazały Dziedziniec Honorowy usłyszeli, że uczestnicząc w lekcji zamkowej „Bajkowy Książ” będą m.in. poznawać historię trzeciego, po Malborku i Wawelu, największego zamku w Polsce. Przed głównym wejściem do Zamku Książ ich wzrok przykuły średniowieczne armaty, a nad wejściem mogli zobaczyć kartusz herbowy z koroną wieńczącą połączone herby hrabiego Jana Henryka VI von Hochberga i jego żony księżniczki Anny Pszczyńskiej z 1791 r.

W nim, podzieleni na zespoły klasowe, uczestniczyli w lekcjach zamkowych „Bajkowy Książ” połączonych ze zwiedzaniem m.in. najciekawszych komnat zamkowych, w tym reprezentacyjną Salę Maksymiliana w barokowym skrzydle Zamku Książ. Poznawanie historię Zamku Książ rozpoczęli przy oszklonej makiecie Zamku Książ wybudowanego w XIII w. przez księcia Bolka I Surowego, gdy był on zamkiem obronnym zamieszkałym jedynie przez rycerzy. Od 1508 r. kiedy Zamek Książ wraz z przyległymi dobrami kupił Konrad von Hochberg, aż do 1941 r. pozostawał własnością rodu Hochbergów. Swoją funkcję obronną zamek utracił w okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), a dzięki Hochbergom przechodził liczne „metamorfozy”.- przebudowy i rozbudowy zamku oraz jego otoczenia.

Przed poznaniem reprezentacyjnego, barokowego skrzydła Zamku Książ zatrzymywali się przed ściennym portretem ostatnich jego właścicieli: Janem Henrykiem XV, jego żony Daisy i trzech ich synów – Jana Henryka XVII, Aleksandra i Bolka. Po wejściu do Sali Wystaw wyszukiwali prezentowany na ekspozycji wystawienniczej ząb rekina. Poznanie reprezentacyjnych komnat zamkowych barokowego skrzydła rozpoczęli od Salonu Zielonego z drzwiami, które prowadzą do nikąd oraz ciekawym kominkiem z czewonego marmuru, z którego weszli do reprezentacyjnej Sali Maksymiliana ze strzegącymi ją czterema Sfiksami na kominkach. Przewodniczki skierowały ich wzrok na okazały plafon z pięknymi mitologicznymi malowidłami, na którym poszukiwali Pegaza. W Sali Maksymiliana znajduje się 12 zielonych pilastrów, których medaliony przestawiają poszczególne miesięce. Kontynuując zamkowy specer przeszli przez Biały Salon z barokowym kominkiem z różowego marmuru, a następnie Salon Orientalny z barwnymi tapetami z motywem pawii uważanych w sztuce Bliskiego Wschodu za symbol nieśmiertelności. Na ich prośby przeliczali wszystkie pawie oraz usłyszeli do czego służył Hochbergom kolejny poznany przez nich Salon Gier.

W trakcie „bajkowego spaceru” z przewodniczkami wytrwane poznawali kolejne komnaty w tym: piwnice najstarszej – średniowiecznej części Zamku, gdzie uczestniczyli w turnieju rycerskim otrzymując „książęce korony”, a krętymi schodami dotarli do Salonu Kominkowego, w ktorego przedsionku wisi portret księżnej Daisy z legendarnym 7-metrowym naszyjnikiem pereł. Dotarli takze do Holu Myśliwskiego z licznymi trofeami myśliwskimi Hochbergów, w tym m.in. muflona. Ponadto zobaczyli Czarny Dziedziniec z herbem rodowym Hochbergów. 

Przechodząc przez Salę Konrada z licznymi portretami, zwiedzili prywatne apartamentu księżnej Daisy z portretem jej najmłodszego syna Bolka z białym wilkiem. Księżnej Daisy, która spędziła w nim 50 lat, zawdzięczany ostatnią wielką przebudowę zamku, powstanie palmiarni, przebudowę zamkowych tarasów oraz sprowadzenie do Książa wielu cennych roślin, w tym różaneczników i azalii. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia. Księżna zmarła w 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach i jak głosi legenda została pochowana ze swoim ulubionym naszyjnikiem z pereł, ale miejsce jej pochówku nie jest znane.

Na zakończenie lekcji zamkowej „Bajkowy Książ” przewodniczki poprowadziły młodych Kamiennogórzan do magicznej Książęcej Skały - odkrytego fragmentu zamkowych skał, którego dotknięcie gwarantuje spełnienie pomyślanego życzenia, którego nikomu nie wolno było zdradzić. Nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby magiczne skalnej ściany, która dźwiękiem potwierdziła przyjęcie wszystkich życzeń. Po podziękowaniu swoim zamkowym przewodniczkom za ciekawą lekcję zamkową „Bajkowy Książ” oraz pożegnaniu się z Nimi obie klasy spotkały się na Dziedzińcu Honorowym.

Następnie wszyscy pierwszoklasiści, przechodząc obok Baszty Prochowej. udali się na zwiedzanie zabytkowych książańskich tarasów, przebudowanych ze stylu francuskiego na styl angielski przez sprowadzonych przez księżną Daisy ogrodników z Anglii. Spacerując urokliwymi alejkami poznali kolejne tarasy - Bogini Flory, Środkowy, Wodny z 24-ma fontannami, Podkowiasty, Rożany zwany także Kaskadowym, który był ulubionym tarasem księżnej Daisy, Kasztanowcowy z czterema kasztanowcami zwyczajnymi (do 1936 r. rosło na nim pięć kasztanowców symbolizujących ostatnich właścicieli zamku), a także taras Zachodni – z dwoma zamkowymi wieżami z ostatniej przebudowy Zamku Książ oraz taras Północny.

Spacerując Aleją Rodu Hochbergów, dotarli do oczekującego na nich na głównym parkingu autokaru, którym dojechali do kolejnej książańskiej atrakcji – Palmiarni - wybudowanej w latach 1911-1914, która była prezentem księcia Jana Henryka XV dla swojej żony księżnej Daisy. Centralną jej częścią jest 15-m. budynek zbudowany z metalu i szkła, w którym zasadzono m.in. palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Spacerując alejkami Palmiarni oprócz egzotycznych roślin, w tym bambusów, eukaliptusów, fikusów, kaktusów, agaw i cytrusów, ich wzrok przykuły zwierzęta w niej mieszkające: lemury, pawie, papugi, żółwie oraz rybki w akwariach. Wśród około 250 gatunków roślin, które reprezentują florę rożnych stref klimatycznych i prawie wszystkie kontynenty zobaczyli także plenerową wystawę drzewek Bonsai - egzotycznie wyglądających i niezwykle dekoracyjnych roślin w doniczkach. Ponadto wszyscy pierwszoklasiści zatrzymali się w kawiarence „Pod Palmami” na słodkie co nieco. Część uczniów skusiła się także na drobne roślinne pamiątkarskie zakupy w sklepiku Palmiarni dla siebie lub swoich bliskich. Wszyscy pierwszoklasiści otrzymali na pamiątkę przewodnik turystyczny – Zamek Książ w Wałbrzychu.

Bardzo miło spędzany czas minął szybko, więc po opuszczeniu Palmiarni, żwawo udali się na parking, gdzie podjechał po nich autokar EUROTRANS Kamienna Góra, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z ciekawej lekcji zamkowej „Bajkowy Książ”, a także zwiedzenia zamkowych tarasów oraz Palmiarni powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekunami uczestników wycieczki do Zamku Książ w Wałbrzychu byli: Dorota Chudek i Beata Lorenc - wychowawczynie klas, Sylwia Bielak – pedagog, Kamil Sternal – nauczyciel współorganizujący oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.