Kamiennogórscy drugoklasiści poznali atrakcje krajoznawcze Chełmska Śląskiego.

W dniu 3 kwietnia 2025 roku uczniowie klasy II b ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na inauguracyjną. krajoznawczą wycieczkę do Chełmska Śląskiego włączając się do tegorocznego „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Powiatu Kamiennogórskiego” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Kamiennogórscy drugoklasiści po przyjeździe do Chełmska Śląskiego mikrobusem ADACHO Adam Gurgul z Sędzisławia udali się do Zespołu Szkolno-Przedszkolnego im. Tkaczy Chełmskich, gdzie powitał ich Damian Skorupiński – prezes Stowarzyszenia „Wspólnie dla Chełmska„ i wicedyrektor szkoły, który zaprosił ich do Ekomuzeum historii szkoły i Chełmska Śląskiego. Po pozostawieniu wierzchnich ubrań w jego „muzycznym królestwie” przy wejściu do wyremontowanej na potrzeby Ekomuzeum szkolnej sali spotkał się z nimi także Szczepan Zając- pedagog specjalny, a po wejściu do izby Ekomuzeum ich wzrok przykuły liczne eksponaty związane z historią szkoły, gdy nie było jeszcze Internetu, komputerów, laptopów oraz tablic multimedialnych, a uczniowie nie musieli, po wejściu do szkoły, oddawać ochronie telefonów komórkowych, bo ich jeszcze, po prostu, nie mieli.

Spotkanie kamiennogórzan z przedstawicielami Stowarzyszenia „Wspólnie dla Chełmska” rozpoczęło się miłym akcentem wręczenia im tradycyjnego kubka turystycznego „Podsumowania Szkolnego Sezonu Turystycznego 2024” wraz z Dyplomem Honorowym Zarządu Oddziału PTSM Kamienna Góra przyznanym Stowarzyszeniu za owocną współpracę i pomoc w upowszechnianiu krajoznawstwa i turystyki wśród młodzieży szkolnej naszego regionu. Ponadto dwie ich opiekunki Valentyna Poliak i Joanna Żukrowska otrzymały przyznane im przez Zarząd Główny PTSM Dyplomy Honorowe za aktywne rozwijanie zainteresowań turystyczno-krajoznawczych wśród młodzieży szkolnej oraz rozwój turystyki szkolnej w powiecie kamiennogórskim.

Kamiennogórscy drugoklasiści z dużą ciekawością oglądali prezentowane przez miłego gospodarza Szczepana Zająca wybrane eksponaty, które przybliżały im szkolne czasy, gdy do szkoły chodziły ich babcie i dziadkowie. Wśród pokazywanych eksponatów Ekomuzeum były m.in. szkolna waga z pomiarem wzrostu, stare radia, w tym z gramofonem i płytą winylową, projektory przeźroczy, magnetowid z kasetą VHS z odtworzonym fragmentem filmu, telefony tarczowe, szkolna ławka, projektor filmowy z 30-minytowym filmem, maska p-gaz, mundurek szkolny, kolorowe tarcze np. „ładnie piszę”, pióra gęsie, pióra ze stalówką na atrament, kałamarze, strugaczki, maszyny do pisania oraz liczną kolekcję starych zdjęć wykonanych różnymi technikami np. na szkle, pamiętnik uczniowski oraz wrotki. Gospodarz szkolnego ekomuzeum opowiadał im jak dawniej wyglądały lekcje i praca nauczyciela prezentując im „dawne pomoce naukowe”. Zwiedzając Ekomuzeum zobaczyli także Elementarz Falskiego, który służył wielu pokoleniom uczniów w nauce czytania i pisania. W oszklonych gablotach swoje miejsce znalazły również cenne pamiątki związane z historią Chełmska Śląskiego.

Bardzo ciekawym elementem spotkania ze szkolną przeszłością była możliwość pisania gęsim piórem czy piórami ze stalówką. Liczne grono uczniów zainteresowało się możliwością pisania przy użyciu różnych maszyn do pisania, „zatelefonowania” dawnym telefonem lub wykonanie stempli dawnymi pieczątkami, a także pobawić się retro-zabawkami, czy spróbować jazdy na zabytkowych wrotkach. Większość chętnie przy pomocy „dawnej wagi” zmierzyła swój wzrost, a w rolę „szkolnej higienistki” wcielili się Szczepan Zając Damian Skorupiński. Ponadto młodzi kamiennogórzanie wpisali się do księgi pamiątkowej Ekomuzeum.

Zostali także zaproszeni na zwiedzenie nowej szkolnej atrakcji - salki muzealnej pn. „dawna sala lekcyjna przedmiotów przyrodniczych” stworzonej przy współpracy z Muzeum Przyrodniczym w Jeleniej Górze, a do jego zwiedzenia zachęcał ich Damian Skorupiński. Wśród licznych eksponatów zobaczyli m.in. środki dydaktyczne, pomoce naukowe, przyrządy do badań naukowych, a także elementy wyposażenia dawnej pracowni szkolnej z przyrody, biologii, botaniki, zoologii, anatomii, geografii, fizyki oraz chemii. W niej, na tle ściany z bardzo ciekawą ekspozycją zielarską, zrobili sobie wspólne klasowe zdjęcie z przemiłymi gospodarzami – Damianem Skorupińskim i Szczepanem Zającem.

Na zakończenie bardzo ciekawego spotkania ze „szkolną przeszłością” zostali zaproszeni do „królestwa Damiana Skorupińskiego” – pracowni muzycznej z bardzo interesującym wystrojem wnętrza, gdzie czekała na nich „słodka niespodzianka”. W niej podziękowali Szczepanowi Zającowi za bardzo mile spędzony czas w szkolnym Ekomuzeum dawnej szkoły oraz „dawnej sali lekcyjnej przedmiotów przyrodniczych” z II połowy XX wieku. Po pożegnanie się w szkolnym holu z Damianem Skorupińskim opuścili gościnne mury Szkoły Podstawowej im. Tkaczy Chełmskich.

Spacerując uliczkami urokliwej miejscowości widzieli jeden z chełmskich pomników przyrody – okazałą lipę drobnolistną - oraz zobaczyli „miejski rynek” w centralnej części Chełmska Śląskiego, który jest niemym świadkiem jego miejskiej przeszłości, gdyż Chełmsko Śląskie otrzymało prawa miejskie już w 1289 r. jeszcze przed Kamienną Górą i Lubawką, aby utracić je po II wojnie światowej w 1946 r.

Po dojściu do „Zespołu 12-stu Apostołów” - drewnianych podcieniowych domów tkaczy zostali zaproszeni przez Teresę Sobalę ze Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Chełmska Śląskiego do pierwszego z nich Piotra, gdzie gospodyni tego zabytkowego obiektu otrzymała pamiątkowy kubek turystyczny „podsumowania Szkolnego Sezonu Turystycznego 2023”, w którym młodzi turyści z powiatu kamiennogórskiego wielokrotnie uczestniczyli w inspirujących warsztatach tkackich, a przyszli adepci „tkactwa ręcznego” mogli zostawić swoje wierzchnie ubrania oraz plecaki.

Po dojściu do „Jakuba”, w którym znajduje się regionalna Izba Tkacka, zobaczyli w pierwszej części izby figurę cystersa z Krzeszowa, gdyż jak usłyszeli od Teresy Sobali miasta Chełmsko Śląskie i Lubawka wraz z licznymi wsiami były do 1810 r. własnością zakonu cystersów z Krzeszowa, którzy zbudowali w 1707 r. drewniane domki dla tkaczy lnu, sprowadzonych z Broumowa w Czechach, a „mali tkacze” obliczyli, że mają one już 318 lat. W takim domku mieszkała i pracowała 10-osobowa tkacka rodzina. W głównej części izby ich wzrok przykuwały liczne eksponaty tkackie oraz makiety drewnianych domków tkaczy, a także domy „4 Ewangelistów”. Następnie Teresa Sobala podczas interesującej prelekcji zapoznała ich z dziejami tkactwa ludowego w Chełmsko Śląskim. Słuchając „tkackich opowieści” dowiedzieli się od prowadzącej warsztaty, że pierwotnie wybudowano 17 domów tkaczy, gdyż oprócz zespołu jedenastu domków tkaczy „Dwunastu Apostołów”, których imiona odczytywali uczniowie (Piotr, Andrzej, Jakub, Jan, Filip, Bartłomiej, Mateusz, Tomasz, Jakub syn Alfeusza, Szymon oraz Juda) powstały także domy tzw. czterech Ewangelistów (Marek, Jan, Łukasz i Mateusz), Dom bez podcieni (Maciej) oraz „12 Apostoł – Judasz”.

W Izbie Tkackiej mogli zobaczyć znajdujące się w niej różnorodne narzędzia (m.in. międlico-cierlicę, szczotki do czesania lnu, wrzeciona, kołowrotki oraz krosno poziome), używane dawniej do wyrobu tkanin, a drugoklasiści ochoczo przystąpili do zajęć warsztatowych „Od posiania do utkania” Słuchając opowiadania Teresy Sobali o Kreciku poznawali kolejne czynności związane z obróbką lnu, a także mieli możliwość samodzielnego, pod okiem prowadzącej zajęcia, poznania na czym polegało międlenie i cierlenie oraz zobaczyli jak czesało się len, który w dotyku był miękki jak włosy. Każde z nich mogło również samodzielnie dotknąć wiązki lnu oraz spróbować jak smakują jego nasiona. W trakcie międlenia wiązek lnu pod międlico-cierlicą usypywała się coraz większa ilość paździerzy, od których swoją nazwę zaczerpnął jeden z miesięcy – październik. Ponadto wszyscy uczestnicy bardzo ciekawych zajęć warsztatowych przekonali się jak trudną czynnością jest prawidłowe skręcenie nici lnianych. Część z nich zabrała ze sobą nasiona lnu oraz nitkę lnianą na pamiątkę pobytu w Izbie Tkackiej.

Dużą ciekawość wśród uczniów wzbudziło, mające ponad 250 lat, drewniane krosno poziome, które służyło tkaczowi do produkcji tkaniny. Wszystkie czynności przy jego obsłudze były wykonywane przez tkacza przy pomocy rąk oraz nóg. Po naciśnięciu podnóżków stopami, nicielnice podnosiły grupę nici osnowy, tworząc przesmyk, przez który przeprowadzano wątek (zespół nici biegnących w poprzek tkaniny, prostopadle do kierunku nici osnowy), który bardzo chętnie dobijali bidłem. W trakcie tej czynności wątek łączył się z osnową tworząc tzw. splot tkacki. Ostatnią czynnością tkacką poznaną i próbowaną przez uczestników wycieczki było wspólne wykonanie fragmentu tkaniny lnianej, co sprawiło im wiele radości. Bardzo chętnie „czochrali” swoje dłonie po fragmencie tkaniny lnianej – za przyzwoleniem swojej „tkackiej mistrzyni” – Teresy Sobali.

Na zakończenie swojego pierwszego spotkania z historią tkaczy chełmskich znaleźli jeszcze czas na drobne zakupy lnianych pamiątek. Po opuszczeniu Izby Tkackiej zrobili sobie zdjęcie z domkami tkaczy w tl, do którego zaprosili także swoją niedawną „tkacką mistrzynię” - Teresę Sobalę. Po podziękowaniu Jej za bardzo ciekawe wiadomości o tkaczach chełmskich, aktywizujące ich warsztaty oraz mile spędzony czas w „Zespole 12-stu Apostołów” w Chełmsku Śląskim. pożegnali się z Nią i żwawo wyruszyli na chełmski rynek z figurą św. Jana Nepomucena. Z rynku mikrobusem firmy ADACHO z Sędzisławia pełni niezapomnianych wrażeń z poznania atrakcji turystycznych urokliwego „tkackiego miasteczka” oraz w wesołych nastrojach wyruszyli w drogę powrotną do Kamiennej Góry.

Opiekę nad młodymi krajoznawcami i adeptami „tkactwa ręcznego” sprawowali: Joanna Żukrowska – wychowawczyni klasy, Valentyna Poliak – nauczyciel oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego oraz Honorowy Członek PTSM.