Wywoływali erupcje wulkanów w Geoparku UNESCO Kraina Wygasłych Wulkanów.

W dniu 7 listopada 2024 roku uczniowie klasy I a ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się do Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej w Dobkowie na wycieczkę edukacyjną w ramach tegorocznego „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego”, który organizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Uczestnicy wycieczki edukacyjnej po przyjeździe mikrobusem ZWIEDZACZKA na parking obok Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej i wejściu do budynku recepcji, spotkali się ze swoimi edukatorami Sarą oraz Michałem Horodyskimi, z którymi podzieleni na dwa zespoły klasowe przystąpili do przygotowanych dla nich zajęć edukacyjnych.

Jako pierwsi w zaimprowizowanej w pierwszym budynku Sali Warsztatowej pod opieką edukatora Michała Horodyskiego pozostali młodzi „kamiennogórscy laboranci” z klasy I a, którzy uczestniczyli w bardzo ciekawych warsztatach laboratoryjnych „Laboratorium czterech żywiołów”. Po omówieniu przez prowadzącego warsztaty zasad zachowania się podczas wykonywania doświadczeń laboratoryjnych i uważnym słuchaniu informacji „głównego laboranta” nie miały dla nich tajemnic nowe pojęcia – zlewka, kolba, pipeta, a także bagietka, którymi posługiwali się w trakcie wykonywania swoich pierwszych doświadczeń. Zostali również sprytnie przez nią „ponumerowani”, co miało duży wpływ na sprawne wykonywanie przez nich poszczególnych ćwiczeń laboratoryjnych. Uczestnicy warsztatów samodzielnie i uważnie wykonując zgodnie z instrukcjami Michała HOrodyskiego, w trakcie pierwszego ćwiczenia laboratoryjnego wlewali do zlewek, korzystając m. in. z pipety, kolorowe płyny.

Po zakończeniu wszystkich czynności zaobserwowali, że płyny, które wlali do zlewki były wyodrębnione, a ich kolejność w zlewce jest inna od kolejności wlewania płynu do zlewki. Po rozmowie z edukatorem SZE doszli do wniosku, że ich pozycja względem siebie była zależna od gęstości płynu. Rozpoznali także jeden z czterech żywiołów. Wiele emocji uczestnikom warsztatów laboratoryjnych dostarczyły kolejne wykonywane przez nich, pod uważnym okiem „głównego laboranta” samodzielne doświadczenia, których zaobserwowane efekty dostarczyły im wiele nieskrywanej radości oraz zaskoczenia, że w „krainie wygasłych wulkanów” można, w warunkach laboratoryjnych samodzielnie wykonując doświadczenia, doprowadzić do różnych erupcji oraz poznać czym tak naprawdę są poznawane przez nich „cztery żywioły” - ziemia, powietrze, woda oraz ogień. W trakcie wykonywanych doświadczeń mogli wywołać „tornado” w zlewce przy pomocy bagietki, zaobserwować co dzieje się w kolbie, a także wywołać „kolorową erupcję” jak przystało na doświadczenia prowadzone w Centrum Nauki o Ziemi na obszarze Krainy Wygasłych Wulkanów w Dobkowie.

Po pierwszej części inspirujących warsztatów edukacyjnych „Laboratorium czterech żywiołów” nastąpiła przerwa konsumpcyjna, po której wraz z przewodniczką Sarą Horodyską udali się do głównego budynku SZE na zwiedzanie ekspozycji Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej nawiązującej do Geoparku UNESCO Kraina Wygasłych Wulkanów. Po pozostawieniu wierzchnich ubrań w szatni zostali przez nią zaproszeni do znajdującej się na I piętrze Sali Kaczawskiej, gdzie zobaczyli makietę pozwalającą poznać najważniejsze atrakcje geoturystyczne Pogórza Kaczawskiego – dawne wulkany, kamieniołomy, formacje skalne, liczne rezerwaty przyrody oraz zabytkowe pałace, dwory i kościoły. Oświetlone przez nich, różnobarwnymi żaróweczkami, atrakcje Geoparku UNESCO - jednego z trzech w Polsce, zachęcają do poznania tych miejsc w terenie podczas wędrówki żółtym Szlakiem Wygasłych Wulkanów. Ponadto zobaczyli trzy modele, prezentujące różne fazy przekształcania się Ostrzycy (501 m. n.p.m.) – wulkanicznego wzniesienia w kształcie stożka zbudowanego z bazaltów, które w szczytowej partii (powyżej 450 m. n. p. m.) objęte jest prawną ochroną jako rezerwat przyrody nieożywionej „Ostrzyca Proboszczowicka”. Ponadto w Sali Kaczawskiej, z którą zapoznali się młodzi zwiedzający znajduje się interaktywna makieta, która po uruchomieniu przez Sarę Horodyską, w kilka minut przybliżyła im trwający ponad 20. milionów lat proces powstawania gór.

Następnie zeszli do znajdującej się na parterze Sali Ziemi gdzie zobaczyli ciekawą kolekcję skał i minerałów z Pogórza Kaczawskiego. Wśród prezentowanych przez przewodniczkę skał zobaczyli: agaty, ametyst, kryształ górski, kwarc dymny, gips czy obsydian czarny – kwaśną skałę magmową, powstałą ze szkliwa wulkanicznego na wskutek natychmiastowego wystygnięcia magmy. Ponadto usłyszeli, że skały zbudowane są z minerałów, które wszyscy z nich mogli osobiście dotknąć, a jeden z nich zarysować także gips paznokciem. Podeszli także do interaktywnej makiety rzeki, gdzie mogli wywołać powódź podnosząc tamę. Zobaczyli tu m.in. co dzieje się w czasie powodzi, po podniesieniu tamy na rzece, z domami ustawionymi w tzw. strefie zalewowej, w której żadne z nich nie chciałoby zamieszkać. Tylko niektóre domki ustawione na makiecie rzeki bez uszczerbku przetrwały powódź wywołaną przerwaniem tamy na rzece. Jej niszczycielskie skutki mogli także zaobserwować podczas wrześniowej powodzi w powiecie kamiennogórskim.

W kolejnej, po powrocie na I piętro, Sali Wulkanów zobaczyli m. in. modele aktywnych wulkanów stożkowych i wulkan tarczowy oraz dowiedzieli się, jak dzielimy wulkany ze względu na ich aktywność – aktywne, uśpione oraz wygasłe. Mogli także „zajrzeć” do wnętrza wulkanu Fudżi w Japonii. Przy pomocy interaktywnej tablicy słuchając opowieści przewodniczki mogli zrozumieć jak powstają i przebiegają erupcje wulkanów. Część z nich mogła samodzielnie zbudować własny wulkan oraz doprowadzić do jego erupcji. Decydując o lepkości magmy oraz poziomie zgromadzonych pod powierzchnią gazów zobaczyli różne typy wulkanów i ich różnorodne erupcje. W Sali Wulkanów znajduje się również model gejzeru, który wystrzeliwuje wodę w regularnych odstępach czasu.

Wiele emocji wzbudził wśród uczestników wycieczki edukacyjnej pobyt w Sali Trzęsienia Ziemi, gdzie zobaczyli krótki film przedstawiający erupcję wulkanu z jego tragicznymi skutkami, o których opowiadała im przewodniczka Sara Horodyska. Na największej w Polsce platformie symulującej trzęsienie ziemi (4° w skali Richtera) samodzielnie mogli doświadczyć jak to jest, gdy trzęsie się ziemia, w trakcie którego nawet najprostsze czynności np. założenie buta są trudne do wykonania.

Po zakończeniu poszczególnych etapów zajęć edukacyjnych podziękowali „głównemu laborantowi” oraz przewodniczce po salach wystawowych Geoparku UNESCO Kraina Wygasłych Wulkanów za nowe wiadomości o „krainie”, do której przyjechali oraz bardzo mile spędzony czas w gościnnej dla nich Sudeckiej Zagrodzie Edukacyjnej w Dobkowie.

Po opuszczeniu murów głównego budynku Centrum Nauki o Ziemi zrobili sobie pamiątkowe, klasowe zdjęcie i żwawo udali się na pobliski parking do czekającego na nich mikrobusu ZWIEDZACZKA, którym przez Lipę, Kaczorów, Marciszów oraz Ptaszków, w wesołych nastrojach, pełni wrażeń z uczestnictwa w warsztatach „Laboratorium czterech żywiołów” oraz niezapomnianych przeżyciach na platformie symulującej trzęsienie ziemi, powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestników wycieczki edukacyjnej sprawowali: Małgorzata Pawlikowska – wychowawczyni klasy, Aleksandra Oleksy - rodzic oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.