opis wycieczki PTSM do Parku Krajobrazowego „Chełmy"

W dniu 13 września 2023 roku uczniowie klasy III c ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na interesującą wycieczkę przyrodniczą do Centrum Edukacji Ekologicznej i Krajoznawstwa „Salamandra” w Myśliborzu aktywnie kontynuując swój udział w tegorocznym „Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji ekologicznej oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry”, który organizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjedzie minibusem „Zwiedzaczka” z Kamiennej Góry do Myśliborza udali się do drewnianej altanki, gdzie mogli odpocząć po podróży oraz zjeść drugie śniadania. Tam też spotkali się z edukatorem CEEiK „Salamandra” w Myśliborzu – Aleksandrą Ziółkowską, która zaprosiła ich do salki muzealnej Parku Krajobrazowego „Chełmy” na stacjonarną część zaplanowanych dla kamiennogórskich trzecioklasistów przyrodniczych zajęć edukacyjnych. Park Krajoznawczy „Chełmy” został utworzony w 1992 r. i jest jednym z dwunastu parków krajobrazowych istniejących na terenie województwa dolnośląskiego.    

W trakcie wstępnej dyskusji nt. lasu młodzi przyrodnicy dowiedzieli się, że wszystkie zwierzęta, które mogli tu zobaczyć kiedyś żyły w lasach Parku Krajobrazowego „Chełmy”, a teraz pełnią rolę wypreparowanych muzealnych eksponatów. Usłyszeli również, że najstarszy eksponat muzealny liczy ponad 100 lat. W pierwszej części zajęć zostali zachęceni przez edukatorkę do swobodnych wypowiedzi na zadane pytania - „co to jest las?” oraz „z czym kojarzy się im las?”. Następnie Aleksandra Ziółkowska zachęciła uczestników ciekawej przyrodniczej lekcji muzealnej do wymieniania nazw rozpoznanych przez nich zwierząt, a prowadząca zajęcia edukacyjne opowiadała im o obszarach występowania, podstawowych cechach gatunku, pożywieniu, średnich wymiarach oraz środowisku życia wskazanego gatunku. Wśród licznych przedstawicieli leśnej fauny uczniowie wybrali m. in.: bobra, bociana, bielika, bażanta, puchacza, muflona, borsuka, dudka, dzika, jeża, kreta, kunę leśną, kunę domową, lisa, wiewiórkę, zająca, zimorodka i żmiję zygzakowatą. Na zakończenie edukacyjnej wizyty w Sali Muzealnej mogli swobodnie pooglądać wybrane przez siebie zwierzęce eksponaty, a korzystając z umieszczonych przy nich numerach poznać nazwę danego gatunku z umieszczonego na parapecie okiennym spisu eksponatów. Część prezentowanych przez edukatorkę eksponatów m.in. kreta i jeża mogli również dotknąć.

Główną częścią przyrodniczych zajęć edukacyjnych w „Salamandrze” były zajęcia terenowe, których celem była nauka rozpoznawania wybranych drzew liściastych i iglastych po liściach, igłach oraz owocach. Spod budynku Centrum żwawo wyruszyli za prowadzącą zajęcia edukacyjne Aleksandrą Ziółkowską ścieżką dydaktyczną „Wąwóz Myśliborski”. Następnie zatrzymali się na alei 28 kasztanowców, która w 1990 r została objęta prawną ochroną przyrody jako pomnik przyrody ożywionej, Przy jednym z kasztanowców zostali wyposażeni w karty pracy „Z jakiego drzewa pochodzi liść lub owoc?” zawierające rysunki liści i owoców drzew. Poszczególne gatunki drzew miały zapisane ich nazwy. Do kart pracy w odpowiednich miejscach należało przykleić liść, igły lub część owocu drzewa, przy którym zatrzymywali się z edukatorem. Po wysłuchaniu informacji o danym gatunku i obejrzeniu jego liścia pod drzewami wybierali do swoich kart pracy najładniejsze listki. Pierwszym z drzew, którego listki przyklejali na kartach pracy był klon zwyczajny.

Kontynuując przyrodniczy spacer ścieżką przyrodniczo-dydaktyczną „Wąwóz Myśliborski” zatrzymali się także przy okazałym mrowisku, o którym i jego mieszkańcach opowiedziała im prowadząca, a jedną z mrówek mogli zobaczyć w powiększeniu korzystając ze specjalnego „pojemnika do obserwacji”. Następnie dotarli do rezerwatu przyrody „Wąwóz Myśliborski” utworzonego w 1962 r. jako rezerwat florystyczny, w celu zachowania jedynego na Dolnym Śląsku stanowiska rzadkiej paproci – języcznik zwyczajny. Przy wejściu do rezerwatu Aleksandra Ziółkowska opowiedziała im ciekawą historię o „drzewie życzeń”, którym był okazały dąb szypułkowy. Nie było uczestnika, który nie przyłożyłby swojego ucha do jego pnia wsłuchując się w „bicie jego serca” i po cichu wypowiedzieć swoje życzenie. Spacerując leśnymi dróżkami wytrwale, z dużym zaangażowaniem uczyli się poznawać liście, igły oraz owoce kolejnych gatunków drzew. Wśród liści oraz igieł,  które przyklejali w swoich kartach pracy były m. in. brzoza brodawkowata, buk zwyczajny, dąb szypułkowy, grab, klon jawor, klon zwyczajny, lipa, modrzew oraz świerk. Ponadto zobaczyli okazałą daglezję, której igły pachną pomarańczą. Kontynuując przyrodniczy spacer dotarli do ścisłego rezerwatu wyodrębnionego na obszarze 0,9 ha, gdzie mogli podziwiać języcznik zwyczajny, wyjątkową osobliwość florystyczną, którego stanowisko jest izolowaną wyspą na tle zasięgu w Polsce. Języcznik zwyczajny zwany także Jeleni język to paproć podlegająca ochronie, a jej liście są zimotrwałe, charakterystycznie wydłużone i całobrzegie. W Polsce narażony jest na wyginięcie. W trakcie przyrodniczego spaceru mieli również możliwość zaobserwować ukształtowanie terenu Wąwozu Myśliborskiego – stromą, wąską dolinę z potokiem Jawornik, biegnącym wzdłuż jego dna.  

Po opuszczeniu rezerwatu przyrody „Wąwóz Myśliborski” zrobili sobie wspólne, pamiątkowe zdjęcie z prowadzącą przyrodnicze zajęcia edukacyjne Aleksandrą Ziółkowską, z czerwoną tablicą zawierającą nazwę rezerwatu i godło Polski w tle. 

Podczas terenowej lekcji przyrody wszyscy jego uczestnicy zdobywający odznakę Turysta Przyrodnik zaliczyli po 23 pkt. na odznakę Turysta Przyrodnik w stopniu popularnym, którą można zdobyć po uzyskaniu 50 pkt. za zwiedzanie różnorodnych obiektów przyrodniczych określonych regulaminem w/w odznaki przyrodniczej.

Po dojściu do Centrum ponownie zatrzymali się pod drewnianą wiatą, gdzie wszyscy uczestnicy terenowej lekcji przyrody otrzymali od Aleksandry Ziółkowskiej drewniane linijki z wizerunkami zwierząt oraz długopisy na pamiątkę z bardzo ciekawego pobytu w gościnnym dla młodych przyrodników Centrum Edukacji Ekologicznej i Krajoznawstwa „Salamandra” w Myśliborzu, a po podziękowaniu Jej za przyrodnicze wiadomości oraz mile spędzony czas i pożegnaniu sią z Nią udali się na parking, z którego minibusem „Zwiedzaczka” pełni niezapomnianych wrażeń ze swoimi, wypełnionymi kartami pracy oraz upominkami rzeczowymi, w wesołych nastrojach, powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekunami uczestników wycieczki edukacyjno-przyrodniczej byli: Małgorzata Pawlikowska – wychowawczyni klasy, Barbara Waszczuk - rodzic oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Instruktor Ochrony Przyrody PTTK.

Autor: PTSM-JR