POZNAWALI POMNIKI DAWNEGO PRAWA KARNEGO

W dniu 8 grudnia 2015 r. uczniowie klasy V a ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze wybrali się na swoją ostatnią, tegoroczną wycieczkę historyczną rozpoczynając poznawanie pomników dawnego prawa karnego, które możemy spotkać na obszarze Ziemi Kamiennogórskiej aktywnie włączając się do projektu ?SZLAKAMI MIEJSC PAMIĘCI?. Cykl ten współorganizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, Muzeum Tkactwa oraz ?Projekt Arado ? zaginione laboratorium Hitlera? przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Historia spotykanych w powiecie kamiennogórskim pomników dawnego prawa karnego ? kamiennych krzyży, pręgierza oraz stołu sądowego wiąże się z nierozerwalnie ze śmiercią, krzywdą ludzką oraz cierpieniem, począwszy od średniowiecza, po czasy nowożytne.

Młodzi miłośnicy spędzania czasu wolnego poprzez poznawanie walorów historyczno-przyrodniczych swojego regionu na swoją wycieczkę objazdową wyjechali w kierunku Szarocina, gdzie przy bocznej drodze do Radomila zobaczyli pierwszy na trasie wycieczki kamienny krzyż wykonany z piaskowca. Na krzyżu widnieje wyraźny ryt miecza ? narzędzie zabójstwa. Kamienne krzyże były najczęstszą formą pojednania się zabójcy z rodziną zabitego nakazywaną przez sądy na podstawie tzw. umowy kompozycyjnej stosowanej wynikającej z przyjętych na Śląsku zapisów prawa sasko-magdeburskiego. Kolejnym kamiennym krzyżem, z wyraźnym rytem topora, który zobaczyli uczestnicy wyprawy historycznej, był krzyż w Raszowie ustawiony na niskiej skarpie niedaleko posesji nr 50. Stąd młodzi kamiennogórzanie pojechali do Bukówki, gdzie zobaczyli stojący przy bocznej drodze, po lewej stronie Bobru, kamienny krzyż, na którym nie ma rytu narzędzia zabójstwa, ale na wysokości 10 cm od góry widnieje pozioma linia upamiętniająca wysokość poziomu wody powodziowej w 1897 r.

Kolejnymi miejscowościami przystankowymi na trasie wycieczki były Błażejów oraz Chełmsko Śląskie, gdzie miłośnicy przyrody zdobywający punkty do odznaki ?Turysta Przyrodnik? zobaczyli pomniki przyrody ożywionej: dwa okazałe kasztanowce białe oraz lipę drobnolistną w Błażejowie, a w Chełmsku Śląskim lipę drobnolistną rosnącą przy ul. Ogrodowej 14. Po dojechaniu na parking przy rezerwacie przyrody ?Głazy Krasnoludków? utworzonym w 1970 r. na obszarze 9,04 ha dla ochrony prawnej ciągu skałek piaskowcowych o różnorodnych, malowniczych kształtach, zrobili sobie dłuższy odpoczynek przeznaczony m. in. na konsumpcję drugiego śniadania.

Po zrobieniu sobie pamiątkowego zdjęcia na tle Gorzeszowskich Skałek wyruszyli do Kochanowa, gdzie oprócz kolejnego kamiennego krzyża zobaczyli kamienny stół sądowy z ośmioma siedziskami. Dobrze zachowany obiekt jest unikatowym zabytkiem w skali kraju ustawionym na małym wzniesieniu noszącym na dawnych mapach wymowną nazwę ?Trupiej Główki?. Stoły sądowe były miejscami, na których zapadały m. in. prawomocne wyroki, z zasądzone ustalenia były trzykrotnie odczytywane przez sługę sądowego, po czy skazańca ubierano w długi, czarny płaszcz nazywany ?płaszczem skazańca? i ogłaszano wyrok. W Gorzeszowie uczniowie zobaczyli, kolejny kamienny krzyż, który został wmurowany w zewnętrzną ścianę domu, który w dawnych czasach pełnił rolę karczmy sądowej.

Jadąc do Krzeszowa, zza szyb autokaru widzieli dwa kamienne krzyże wykonane z piaskowca, ustawiony na skarpie przy głównej drodze, naprzeciw przystanku PKS w Krzeszówku oraz ustawiony w ogrodzie przy ul. Benedyktyńskiej 6 w Krzeszowie.

Po przyjeździe do tej miejscowości zobaczyli inny pomnik dawnego prawa karnego, którym jest wykonany z piaskowca kamienny pręgierz o całkowitej wysokości 362 cm. zwieńczony trójstopniową, odwróconą piramidką i kulą. Na pręgierzu zachowały się dwa oczka (jedno z kółkiem). Pręgierz to urządzenie służące do egzekwowania sprawiedliwości, chociaż w nie najwyższym wymiarze. Pod pręgierzem egzekwowano głównie kary mające charakter hańbiący. Do nich zaliczano publiczne wystawienie skazańca lub chłostę.

Wracając do Kamiennej Góry zobaczyli ustawiony na polu przy głównej drodze do naszego miasta ostatni na trasie wyprawy z historią w tle kamienny krzyż wykonany z piaskowca z fragmentem wizerunku miecza, gdyż już po ustawieniu krzyża, w późniejszym okresie wyryto wgłębienie pozostawiające widoczne jedynie jego jelec.        
Podczas wycieczki młodzi turyści zdobyli ponadto po 14 pkt. do odznaki Turysta Przyrodnik, a normę na w/w odznakę w stopniu małym srebrnym wypełniła Laura Wastag. Ponadto normę na odznakę Turysta Przyrodnik małą brązową spełnił Konrad Czyż, a na stopień popularny Kornel Szala. 

Opiekunami młodzieży byli: Emilia Nieczyperowicz ? wychowawczyni klasy oraz Jerzy Rubach ? Przodownik Turystyki Górskiej, Instruktor Ochrony Przyrody  i Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.