Poznawali historię tkactwa i włókiennictwa na Ziemi Kamiennogórskiej

W dniach 18-19 listopada 2015 r. członkowie dwóch Szkolnych Kół Historycznych z kamiennogórskich szkół podstawowych spotykali się z Małgorzatą Ogonowską ? historykiem Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze kontynuując poznawanie historii oraz najciekawszych zabytków naszego miasta poprzez realizację cyklu wycieczek w ramach projektu ?SZLAKAMI MIEJSC PAMIĘCI?. Cykl ten współorganizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, Muzeum Tkactwa oraz ?Projekt Arado ? zaginione laboratorium Hitlera? przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Młodzi miłośnicy historii naszego regionu spotykali się w hallu Muzeum z Małgorzatą Ogonowską ? historykiem Muzeum Tkactwa, która zapoznała ich z tematyką ?drugiego odcinka? zajęć muzealnych omawiających historię tkactwa i włókiennictwa w Kamiennej Górze i okolicy. Następnie zaprosiła ich do jednego z muzealnych pomieszczeń z bogatą kolekcją kołowrotków. Kontynuując poznawanie czynności związanych z obróbką lnu i wełny dowiedzieli się na czym polegało przędzenie próbując samodzielnie ręcznie naciągać oraz skręcać włókna w nić. Początkowo do przędzenia używano wrzecion i przęślików. Wynalezienie kołowrotka usprawniło przędzenie, którym zajmowały się kobiety, a uczestnicy lekcji muzealnej mogli samodzielnie nauczyć się poruszania kołowrotka stopami. Ponadto dowiedzieli się do czego służyły w procesie przędzenia wrzeciona, przęśliki, przęślice (kądzielnice), napędowe koło oraz pedał, a także poznali typy kołowrotków w zależności od rodzaju napędu, kształtu podstawy oraz sposobu umiejscowienia koła. W procesie przędzenia powstaje przędza ? tworzywo z włókien, złączonych ze sobą za pomocą skrętu, przygotowana do tkania, decydującej czynności, wynikiem której jest powstanie tkaniny.

Tkanina powstawała na warsztatach tkackich, a wszystkie czynności przy obsłudze krosna tkacz wykonywał przy pomocy rąk i nóg. W sali eksponującej różne krosna członkowie kółek historycznych poznawali poszczególne etapy pracy tkacza: naciskanie podnóżków stopami (podnosiło nicielnice z grupą nici osnowy tworząc przesmyk), przeprowadzenie przez przesmyk nici (wątek) oraz dobijanie (dosuwanie kolejnych nici wątku). Przy połączeniu się osnowy z wątkiem powstawał splot, a gotowa tkanina była nawijana na wał tkaninowy znajdujący się nad stopami tkacza. Ciekawym elementem zajęć z uczniami szkoły im. Tkaczy Śląskich było poznanie zasad wiązania węzła tkackiego, który pod bacznym okiem pani Bożenki, prezentującej młodzieży pracę prządek i tkaczy, udało się prawidłowo wykonać dwóm uczennicom.

W kolejnym muzealnym pomieszczeniu zobaczyli eksponaty związane z historią działalności kamiennogórskiego przedsiębiorcy i fabrykanta F. V.Grünfelda, który przybył do naszego miasta w 1862 r., a 1885 r. wybudował fabrykę słynącą z produkcji tkanin lnianych, tekstyliów kuchennych oraz bielizny osobistej i stołowej. Jednak pierwszą fabrykę tekstylną w naszym mieście założyli w 1862 r. F. Methner i F. Frahne. Kolejnymi firmami lniarskimi, mającymi duże znaczenie w historii tkactwa i włókiennictwa kamiennogórskiego, były firmy założone przez J. Rinkla oraz A. Hamburgera. W powojennej historii miasta (do lat 90-tych XX w.) w zabudowaniach w/w firm działały zakłady lniarskie i włókiennicze (?Wisła?, ?Len?, ?Kamodex? oraz ?Floreta?), a Kamienna Góra była największym ośrodkiem przemysłu włókienniczego na Dolnym Śląsku.

W hallu muzeum uczestnicy zajęć zobaczyli maszyny włókiennicze z XX wieku, a podczas krótkiej prezentacji na I piętrze, podsumowującej tematykę lniarską,  budynki i zabudowania XIX-wiecznych firm lniarskich. Ponadto dowiedzieli się, że ważnymi ośrodkami tkactwa i włókiennictwa na Ziemi Kamiennogórskiej były m. in. Chełmsko Śląskie oraz Lubawka.

Wizyta w pierwszej z tych miejscowości oraz poznanie historii tkaczy chełmskich, w zrekonstruowanej Izbie Tkackiej oraz kawiarence będzie kolejnym etapem zapoznawania się młodych mieszkańców naszego miasta z historią tkactwa na Ziemi Kamiennogórskiej.

Opiekunami młodzieży byli: Małgorzata Rusnarczyk - opiekunka koła historycznego przy SP nr 2, Ewelina Wielocha ? opiekunka koła historycznego przy SP nr 1 oraz Jerzy Rubach ? Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.