Poznawali historię górnictwa węgla kamiennego

W dniu 7 października 2020 roku uczniowie klasy V a ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze uczestniczyli w ciekawej wycieczce krajoznawczo-historycznej, do Centrum Nauki i Sztuki ?Stara Kopalnia? w Wałbrzychu ? placówki muzealnej otwartej w 2014 r. . Młodzi kamiennogórzanie uczestniczyli w ?Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra? organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe minibusem PKS Kamienna Góra do Centrum Nauki i Sztuki ?Stara Kopalni? w Wałbrzychu skierowali się do kawiarni ?Sztygarówka?, gdzie mogli odpocząć oraz zjeść drugie śniadanie.

Tam też spotkali się z przewodnikiem Czesławem Makowskim, który zaprosił ich na zwiedzanie wchodzącego w skład Centrum Nauki i Sztuki Muzeum Przemysłu i Techniki, a założonego w 1999 roku. Zwiedzanie kompleksu po byłej największej wałbrzyskiej Kopalni Węgla Kamiennego ?Julia?, który obejmuje najstarszy i największy zachowany zespół górniczych budowli przemysłowych pochodzących z przełomu XIX i XX wieku w Wałbrzychu. Na początku zwiedzania poznali budynek łaźni wybudowany w 1915 r. Zwiedzane przez nich wystawy prezentowały dzień pracy górnika oraz specyfikę pracy w kopalni. Już w pierwszym pomieszczeniu przewodnik zapoznał in z historią KWK ?Julia?. Za umowną datę powstania kopalni ?Fuchs? (niem. Lis) w Białym Kamieniu (dziś dzielnica miasta) uznaje się rok 1770, kiedy ustanowiono w Prusach nowe prawo górnicze. W kolejnych latach obszar kopalni powiększały przyłączane sąsiednie mniejsze pola wydobywcze. Budynki, które zachowały się na terenie Parku Wielokulturowego Stara Kopalnia, zostały wzniesione pomiędzy 1867 a 1924 r., gdy na terenie kopalni ?Fuchs? wdrażano i rozwijano model kopalni głębinowej. Nazwa kopalni wielokrotnie się zmieniała, w 1945 r. nosiła miano ?Julii?, w latach 1946 ? 1949 ?Biały Kamień?, by w roku 1950 stać się kopalnią ?Thorez? (po Maurycym Thorezie, francuskim polityku i premierze Francji w latach 1946 ? 47). W 1993 r. na trzy ostatnie lata działalności wydobywczej powrócono do imienia ?Julia?. Ponadto dowiedzieli się, że praca w kopani należała do bardzo trudnych, a każdy górnik rozpoczynający swoją ?szychtę? pobierał górniczą markę, które w zależności od zmiany miały kształt koła, kwadratu lub trójkąta. W kolejnej sali wystawowej Łaźni łańcuszkowej Czesław Makowski pokazał swój strój roboczy, gdy jeszcze pracował pod ziemią, w tym buty, spodnie drelichowe, koszule, kurtki, rękawice drelichowe, opatrunki i kask górniczy znajdujące się pod numerem ?319?. W następnej sali Lampowni zobaczyli makietę ?Lisiej Sztolni?, otwartej w 1794r. w rejonie Lisiego Wzgórza. Sztolnia udostępniała 19 pokładów węgla należących wówczas do trzech kopalń: ?Fuchs?, ?Emilie? i ?Luise Charlotte?. Wydobycie węgla prowadzone było metodą odkrywkową , Sztolnia przystosowana była do spławu węgla łodziami. Wielkie wrażenie zrobiła na nich ekspozycja prezentująca elementy kartografii i miernictwa górniczego, przedmioty z zakresu ratownictwa górniczego, tradycji górniczych (mundury górnicze, czako i marki górnicze, dyspozytorka, urządzenia ucieczkowe, pamiątki górnicze związane z pracą czy drobne urządzenia stosowane w pracy na kopalni, a także pamiątki związane z obchodami ?Barbórki? ? święta górników: (zaproszenia, ceramiczne kufle), o których ze wzruszeniem opowiadał przewodnik. Mundur galowy górnika ma 29 guzików, a czako z pióropuszem określa jego rangę, gdyż czako czarnym pióropuszem nosili górnicy dołowi, czako z białym pióropuszem nadzór kopalni (sztygar), a czako z czerwonym pióropuszem członkowie orkiestry górniczej. Natomiast dyrektor generalny miał czako z zielonym pióropuszem.

Następnie uczestnicy wycieczki zobaczyli napisane na ścianie pozdrowienie górnicze ?Szczęść Bożę? oraz dwie sentencje ? ?Robota w kopalni to ciężki kawałek chleba? i ?Jego praca była drugim domem? oddające etos górniczego trudu. Zobaczyli również windy zwożące górników do pracy pod ziemię. Do jednej windy wchodziło 14 górników. Kontynuując zwiedzanie ekspozycji muzealnej udali się do pomieszczenia, w którym znajdowały się wielkogabarytowe maszyny i urządzenia transportu kopalnianego. Kolejnym zwiedzanym przez nich pokopalnianym obiektem była maszynownia szybu ?Julia?, w której znajdowały się elektryczna maszyna wyciągowa szybu Julia-Zachód dla przewozu ludzi oraz urobku, a także przetwornica maszyny wyciągowej przeznaczonej do przetwarzania prądu zmiennego na prąd stały, niezbędny do zasilania silnika prądu stałego maszyny wyciągowej Julia-Wschód. Urządzenia pochodzące z 1911 r. były eksploatowane do 1996 r., tj. do zakończenia wydobycia węgla w kopalni ?Julia?.

Po zwiedzeniu maszynowni szybu ?Julia? ruszyli na turystyczny spacer podziemną trasą turystyczną. Spacerując podziemnym chodnikiem widzieli zamontowane liczne czujniki gazu oraz aparaty telefoniczne, służące bezpiecznej pracy górników, a także różnorodne urządzenia i narzędzia wykorzystywane w trakcie ?szychty? przez górników dołowych. Mogli też potrzymać jeden z prezentowanych młotów udarowych Słuchając opowieści przewodnika o trudnej górniczej pracy mogli zaobserwować na podziemnych ekspozycjach ?fedrujących? górników oraz samodzielnie ładować węgiel górniczą łopatą zwaną ?sercówą?. Ponadto dowiedzieli się jaką rolę w kopalni pełniły szczury oraz usłyszeli legendę o Janku ? ?pierwszym górniku?, który w trakcie pogoni za lisem znalazł węgiel. W pewnym momencie zobaczyli pracujący zespół mierniczy, przy którym zrobili sobie pamiątkowe, wspólne zdjęcie z przewodnikiem Czesławem Makowskim. Opuszczając trasę podziemną zobaczyli jeszcze figurę pracującego górnika strzałowego, figurkę św. Barbary ? patronki górników oraz górnicze kaski.

Na zakończenie bardzo udanego pobytu w ?Starej Kopalni? spacerując za przewodnikiem dotarli do wieży widokowej wybudowanej na miejscu dawnej chłodni kominowej. Na tarasy wieży mogli dojść schodami lub dojechać windą. Z tarasów mogli podziwiać pokopalniany krajobraz z wieżami wyciągowymi szybów ?Julia? oraz ?Sobótka?, a Czesław Makowski pokazał im m. in. Lisie Wzgórze, gdzie przed wiekami wydobywano węgiel metodą odkrywkową w ?Lisiej sztolni?.,

Po pożegnaniu się z przewodnikiem Czesławem Makowskim powrócili do kawiarni ?Sztygarówka? na drobne zakupy pamiątkowe oraz słodkie ?co nie co?. Stąd udali się na parking, oglądając mijane po drodze eksponaty wystawy plenerowej: elementy zabytkowych maszyn górniczych, w tym wagoniki z ostatnim wydobytym węglem w ZG ?Victoria?, ZG ?Chrobry? oraz ZG ?Julia?. Tam wsiedli do minibusu PKS Kamienna Góra, którym pełni wrażeń ze zwiedzania ciekawej ekspozycji muzealnej związanej z historią górnictwa węgla kamiennego powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad młodymi uczestnikami wycieczki sprawowali: Mariusz Maik - wychowawca klasy, Lucyna Szefczenko ? rodzic, Małgorzata Ratajczyk ? opiekunka oraz Jerzy Rubach ? Nauczyciel Kraju Ojczystego i Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.