Poznali tradycje i zwyczaje Świąt Wielkanocnych

W dniu 14 kwietnia 2025 roku uczniowie klasy II d ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, uczestniczyli ciekawej lekcji muzealnej pt. „Tradycje i zwyczaje Świąt Wielkanocnych” w Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze. Drugoklasiści zainaugurowali swoje uczestnictwo w „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Po przyjściu do Muzeum Tkactwa, w jego holu, spotkali się z Robertem Główczykiem, który zaprosił ich do jednego z pomieszczeń muzealnych na II piętrze, gdzie ich oczom ukazała się wspaniała świąteczna dekoracja, w tym m. in. wielkanocny stół z wypełnionym koszykiem, różnorodnymi jajkami, bukszpanem, przy którym stały wielkanocne palmy.

Uważnie słuchając prowadzącego wielkanocną lekcję muzealną dowiedzieli się, że lekcja odbyła się tuż po Niedzieli Palmowej. W trakcie swobodnej rozmowy z Robertem Główczykiem dowiedzieli się, że Wielkanoc jest świętem ruchomym obchodzonym w pierwszą niedzielę przypadającą po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Słuchając opowiadania prowadzącego lekcję muzealną o tradycjach wielkanocnych usłyszeli, że Środa Popielcowa - dzień, w którym kapłani posypują głowy wiernych popiołem (z palm wykonanych na poprzednią Niedzielę Palmową), rozpoczęła 40-dniowy okres Wielkiego Postu, w trakcie którego chrześcijanie przygotowują się duchowo do obchodów Świąt Wielkanocnych, a drugoklasiści chętnie wypowiadali się nt. własnych wielkopostnych postanowień. Wiele, nieskrywanej radości sprawił im dawny zwyczaj dający możliwość w połowie postu (tzw. hałaśliwe półpoście) pohałasowania kołatkami, które zademonstrował im muzealny edukator, „klasowi wybrańcy” z wielką radością hałasowali nimi, a także zrobienia innym psikusów..

Bardzo ciekawą tradycją wielkanocną jest Niedziela Palmowa, która rozpoczyna Wielki Tydzień, a obchodzona jest na pamiątkę przybycia Jezusa do Jerozolimy, którego wierni witali gałązkami palm. We mszach świętych Niedzieli Palmowej ze swoimi małymi palmami uczestniczyli niektórzy drugoklasiści, gdyż w tym dniu w kościołach święci się palmy wielkanocne – symbol odradzającego się życia. Usłyszeli także o zwyczaju zjadania wierzbowych kotków z gałązek, z których wykonana jest wielkanocna palma. W licznych miejscowościach, w tym w pobliskim Chełmsku Śląskim, odbywają się w kościołach konkursy palm wielkanocnych.

Słuchając uważnie Roberta Główczyka dowiedzieli się, że w Wielki Czwartek w kościołach odprawiana jest wieczorna Msza Wieczerzy Pańskiej rozpoczynając Tridum Paschalne. Ponadto usłyszeli, że Wielki Piątek to dzień upamiętniający śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu, a drugoklasiści zobaczyli kilka muzealnych eksponatów, w tym jeden butelce, przedstawiających ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa oraz pietę – przedstawienie Matki Boskiej trzymającej na kolanach martwego Jezusa Chrystusa, które były także poszukiwane przez nich w różnych miejscach „wielkanocnej salki”.

Z kolei Wielka Sobota to zwyczaj święcenia wielkanocnego koszyczka, który przygotowywali także w trakcie muzealnej lekcji kładąc do niego pokarmy przeznaczane do święcenia, wśród których były: jajko, baranek cukrowy, chleb, babka wielkanocna, sól, chrzan, wędlina, a także czekoladowe zajączek i jajeczko – nowa wielkanocna dziecięca tradycja, która dotarła do nas z Niemiec, a prowadząca lekcję muzealną opowiadała im o znaczeniu poszczególnych potraw, które święcimy w Wielką Sobotę, a spożywamy w Niedzielę – pierwszy dzień Świąt Wielkanocnych.

Ze Świętami Wielkanocnymi związany jest zwyczaj zdobienie jajek - symbolu nowego życia, odrodzenia i zmartwychwstania, który angażuje wszystkich członków rodziny, w tym także uczestników lekcji muzealnej. Oprócz jaj kurzych uczniowie zobaczyli m. in. jajka przepiórki, perliczki, kaczki oraz strusia. Dowiedzieli się także, że w zależności od techniki ich zdobienia powstają np. pisanki, kraszanki, drapanki, czy naklejanki oraz usłyszeli o naturalnych sposobach barwienia jajek.

Rozmawiając o wielkopostnych potrawach usłyszeli, że jednym z nich jest żur na zakwasie, który można zrobić używając m.in. wody, mąki żytniej oraz skórki chleba. Z dwóch pierwszych składników wybrani drugoklasiści przygotowali zakwas na wielkanocny żur.

Z kolei bardzo wesołym i radosnym dniem jest Lany Poniedziałek zwany inaczej „śmigusem-dyngusem”. Dawniej były to dwa osobne obrządki, które z czasem połączyły się w jedno tradycyjne wzajemne oblewanie się wodą. Śmigus polegał na okładaniu witkami wierzby dziewcząt przez chłopców, a dyngus na ich oblewaniu wodą.

Na zakończeniu tej części wielkanocnej lekcji muzealnej zobaczyli wierzbowe gałązki w wazonie, które były ozdobione m. in jajeczkami oraz usłyszeli o dawnym zwyczaju zdobienia „gaika”, a kolejni „wybrańcy” ozdobili kolorowymi pasemkami bibuły wierzbowe gałązki w wazonie.

Następnie przenieśli się do drugiego budynku, z krótkim postojem na klatce schodowej, gdzie zobaczyli, przygotowanych na czas Postu i Wielkanocy, 10 reprintów drzeworytów ilustrujących Mękę Chrystusa z cyklu „Wielka Pasja” – jedno z największych dzieł niemieckiego malarza i grafika epoki renesansu Albrechta Dürera (1471-1528).

W „wielkanocnej pracowni plastycznej” uczestniczyli w inspirujących oraz angażujących ich zajęciach, których głównym celem było samodzielne przygotowanie wielkanocnego jajka z podstawką. Do tego celu wykorzystali drewniane modele jajeczek z podstawką oraz różnokolorowe flamastry znajdujące się na stołach. Na zakończenie ciekawego pobytu w muzealnych progach zrobili sobie klasowe zdjęcie z prowadzącym wielkanocną lekcję muzealną ROBERTEM GŁÓWCZYKIEM oraz swoją wychowawczynią z dumą prezentując wykonane przez siebie wielkanocne jajeczka, które będą dla nich pamiątką z ciekawej, świątecznej lekcji muzealnej.

Po zakończeniu warsztatów plastycznych podziękowali za niezwykłą wielkanocną lekcję i inspirujące warsztaty plastyczne oraz bardzo mile spędzony czas wzajemnie życząc sobie Wesołych Świąt Wielkanocnych. Po pożegnaniu się z Robertem Główczykiem, opuścili gościnne mury Muzeum Tkactwa wracając w wesołych, świątecznych nastrojach, ze swoimi wielkanocnymi ozdobami, do swojej szkoły.

Opiekę nad uczestnikami lekcji muzealnej sprawowali Janina Żuchewicz – wychowawczyni klasy oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.