?Osiemnastka? Kompasika w Arado

Mimo chłodniejszych warunków pogodowych członkowie Szkolnego Koła Turystycznego ?Kompasik? przy Szkole Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze wybrali się w dniu 29 listopada 2014 r. na ostatnią w tym roku kalendarzowym wycieczkę. Tym razem młodzi miłośnicy aktywnego wypoczynku włączyli się do cyklu wycieczek organizowanych w ramach projektu ?SZLAKAMI MIEJSC PAMIĘCI?. Cykl ten współorganizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, Muzeum Tkactwa oraz ?Projekt Arado ? zaginione laboratorium Hitlera? przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Młodzi adepci krajoznawstwa i turystyki pieszej zostali zaproszeni do zwiedzenia Podziemnej Trasy Turystycznej na zboczach Parkowej Góry przez menedżera ?Projektu Arado ? zaginione laboratorium Hitlera?, które podejmując współpracę z Zarządem Oddziału PTSM bardzo aktywnie włączyło się w proces edukacji regionalnej młodych mieszkańców Kamiennej Góry.

Po przybyciu pod budynek ARADO młodzi turyści spotkali się z przymusowym robotnikiem, w którego wcielił się Maciej Regewicz ? nasz przewodnik po podziemiach. Po wejściu do podziemi zaprosił ich do podróży w czasie i przeniesienia się w czasy II wojny światowej, a po bezpiecznym przejściu grupy obok wartowni strażnika Hansa zapoznał ich z historią powstania w latach 1943-1945 drążonych w dziewięciu miejscach kamiennogórskich podziemi, których łączna długość to około 11.000 m. Do zwiedzania udostępniono 350-metrowy fragment najlepiej zachowanych oraz najciekawszych podziemnych korytarzy pod Kościelną Górą. Obiekt ten posiada 1300 m2 powierzchni oraz 4350 m3 kubatury, a jego operatorem jest Fort Gerharda ze Świnoujścia. Podczas II wojny światowej Kamienna Góra (Landeshut) była jednym z centrów technologicznych niemieckiego przemysłu lotniczego, gdyż w byłych fabrykach włókienniczych umieszczono m. in. biuro projektowe firmy ARADO, w którym skonstruowano najsłynniejszy samolot odrzutowy II wojny światowej ? Arado-234 Błyskawica i mitycznego samolotu ? odrzutowego bombowca dalekiego zasięgu typu?latające skrzydło? -AradoE-555, który na szczęście pozostał na etapie projektowym.

Zadaniem ?pracownika przymusowego? było sprawne i bezpieczne poprowadzenie grupy młodzieży przez wydrążone w skałach korytarze sztolni oraz pomoc w odkryciu przez nich niemieckich tajemnic. Przechodząc obok laboratorium chemicznego uczestnicy wycieczki robili jej dokumentację fotograficzną, a wkrótce okazało się, że nasz przewodnik jest również ?tajnym agentem polskiego wywiadu?. Po krótkim przeszkoleniu agenturalnym młodzi turyści powędrowali ?ciemnym korytarzem? do tunelu, który łączył podziemia sztolni z fabryką Falka Valentina Grünfelda (późniejszy Kamodex). Podczas całej wędrówki młodzieży groziło niebezpieczeństwo spotkania na swojej drodze niemieckich żołnierzy, więc doświadczenie zdobyte podczas szkolenia było bardzo pomocne w bezpiecznym dotarciu do kolejnej wartowni. Tam jednak natrafili na niemieckiego wartownika, który po skontrolowaniu przepustek, pod lufą karabinu maszynowego zabrał ze sobą dwie młode turystki, a pozostałych puścił wolno. Uczestnicy podziemnej wyprawy dotarli do największej atrakcji kompleksu, ogromnej hali, w której zobaczyli ?prototyp? samolotu ?Arado E-555 ? latające skrzydło? (21,2m. rozpiętości) oraz zaimprowizowaną pracownię jego konstruktora Waltera Blume. Tam też udało się odbić uprowadzone przez niemieckiego wartownika osoby, którego nasz przewodnik ? dzielny agent polskiego wywiadu musiał zabić.Po opuszczeniu halipoprowadził młodzież korytarzami pełniącymi rolę ?magazynu broni?, w których prezentowane są liczne egzemplarze różnego rodzaju sprzętu wojskowego z czasów II wojny światowej, od karabinu maszynowego typu mauser, broń przeciwlotniczą, części niemieckiego radaru, bombę tzw. ?ryczącą krowę? używaną m.in. w czasie Powstania Warszawskiego oraz najcenniejszego z prezentowanych eksponatów ? makiety rakiety V-2, której projektant Werner von Braun przez wiele lat kierował programem kosmicznym w NASA. Podziemny spacer korytarzami sztolni wydrążonymi przez robotników przymusowych i więźniów Filii Obozu Pracy ?Gross-Rosen? doprowadził młodzież do korytarza prezentujących więźniów w obozowym ubraniu podczas katorżniczej pracy, którą tylko nielicznym z nich udało się przeżyć. Po wysłuchaniu informacji przewodnika o nieludzkich warunkach pracy więźniów, których życie dla Niemców nie miało żadnej wartości, uczestnicy wyprawy w przeszłość minutą ciszy uczcili ich pamięć.

Po wyjściu z podziemi zwiedzili ponadto mini-muzeum, w którym zobaczyli różnorodną broń ze sprzętem wojskowym używanym w czasie II wojny światowej (część nawet sprawna do użycia), w tym mundur wojskowy z okresu kampanii wrześniowej 1939 r., czeskie hełmy oraz egzemplarze niemieckiej maszyny szyfrującej ENIGMA, której system skutecznie rozszyfrowali Polacy.

Po bardzo ciekawej wizycie w kamiennogórskich podziemiach i zwiedzeniu mini-muzeum ?Arado? uczestnicy sobotniej wycieczki wyruszyli na ścieżkę edukacyjną o charakterze historycznym na Parkowej Górze. W ciągu ścieżki stworzono 11 miejsc ekspozycji militarnej prezentujących oryginalny sprzęt wojskowy pochodzący z czasów II wojny światowej oraz lat powojennych. Obok poszczególnych ekspozycji militarnych umieszczone są tablice z informacjami o danym eksponacie m.in. moździerzach, haubicy, armatach, zestawach przeciwlotniczych wraz z krótkimi ciekawostkami z czasów II wojny światowej dotyczących naszego miasta. Wśród eksponatów znajdują się także makieta ARADO E.555.1 odrzutowego bombowca dalekiego zasięgu oraz opancerzony samochód rozpoznawczo-patrolowy BRDM-2 z przełomu lat 50-tych i 60-tych XX w.

Po zwiedzeniu ścieżki historycznej ?Arado? na Parkowej Górze powędrowali w kierunku byłej Filii Obozu Pracy ?Gross-Rosen?. Przy ul. Wiejskiej oglądali, obetonowane lub wykończone cegłą, fragmenty sztolni wykutych w skałach przez więźniów filii obozu ?Gross-Rosen?. Okrążając obozowe mury z wieżyczkami wartowniczymi weszli na jej teren - jednej z około stu filii KL ?Gross-Rosen?, ale jednej z największych na Dolnym Śląsku, która działała na terenie naszego miasta od 16.VII.1944 r. do końca II wojny światowej. Zobaczyli tam pomnik upamiętniający męczonych i pomordowanych więźniów z różnych krajów Europy, z których najliczniejszą grupę stanowili Polacy, Żydzi oraz Rosjanie, a także poznali krótką historię obozu koncentracyjnego ?Gross-Rosen? w Rogoźnicy i istniejącego przez 292 dni jej filii Arbeitslager ?Gross-Rosen? in Landeshut. 

Po powrocie pod budynek szkolny zakończyli swoje 3-godzinne sobotnie spotkanie z historią Kamiennej Góry w mrocznych czasach II wojny światowej. Była to osiemnasta sobotnia wycieczka ?Kompasika? działającego od 6 października 2012 r., w których wzięło dotychczas udział 78 członków koła oraz 5 opiekunów (380 osobouczestników). W każdej z wycieczek szlakami turystycznymi wędrowało średnio 21,11 młodych kamiennogórzan i ich opiekunów, a do najwytrwalszych młodych turystów należą: Martyna Szopniewska ? 18 razy, Martyna Nieczyperowicz ? 16 razy, Weronika Senderak ? 13 razy oraz Julia Grzyb ? 12 razy.

Wszyscy uczestnicy sobotniej wycieczki zdobyli ponadto po 6 pkt. do odznaki ?Turysta Przyrodnik? oraz po 2 pkt. do Regionalnej Odznaki Krajoznawczej.

Opiekę nad młodymi adeptami turystyki sprawowali: Emilia Nieczyperowicz- opiekunka koła, Krzysztof Wincza ? rodzic oraz Jerzy Rubach ? Przodownik Turystyki Górskiej i Instruktor Ochrony Przyrody PTTK.