O nietoperzach i „Klimatycznych Karkonoszach” w CP-E KPN – Pałac Sobieszów

W dniu 26 maja 2026 roku uczniowie dwóch klas II b oraz II c ze Szkoły Podstawowej nr 2 im. Tkaczy Śląskich w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą wycieczkę przyrodniczo-edukacyjną do Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego Karkonoskiego Parku Narodowego w Sobieszowie aktywnie uczestnicząc w „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe mikrobusami ADACHO z Sędzisławia oraz ZWIEDZACZKA z Kamiennej Góry z parkingu udali się do Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego KPN, gdzie mogli odpocząć po podróży, a także coś zjeść i wypić, a chętni dokonać drobnych zakupów pamiątkarskich oferowanych w Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnym KPN – Pałac Sobieszów.

Jako pierwsi na zajęcie edukacyjne wraz z edukator KPN – Anną Fluder udali się drugoklasiści z klasy II c. Po wejściu do sali edukacyjnej ich oczom ukazał się pierwszy slajd prezentacji, na którym było logo Karkonoskiego Parku Narodowego, a ich pierwszym zadaniem było poznanie znajdujących się na nim trzech elementów: Śnieżki – najwyższego szczytu Karkonoszy (1603m.n.p.m.) oraz karkonoskich roślin – dzwonka karkonoskiego i goryczki trójeściowej. Po odczytaniu i rozwiązaniu zagadki dowiedzieli się, że tematem lekcji przyrodniczej będą „Nietoperze – skrzydlate ssaki”, a nauka o nich to chiropterologia, gdyż słowo „chiroptera” to łacińska nazwa rękoskrzydłych czyli nietoperzy. Uważnie słuchając edukator i oglądając kolejne slajdy dowiedzieli się, że na świecie żyje około 1.400 gatunków tych ssaków, z czego w Polsce tylko 27. Ponadto usłyszeli, że rozpiętość skrzydeł największych nietoperzy (Acerodon grzywiasty) dochodzi do 150 cm (ich waga dochodzi do 1,6 kg), co zademonstrowało jedno z drugoklasistów zakładając „skrzydła nietoperza” przygotowane przez edukator Annę Fluder. Na jednym ze slajdów zobaczyli najmniejszego nietoperza (Świnionosa malutkiego), który ma 17 cm rozpiętości skrzydeł i waży ok. 2 g oraz oglądali preparat ze szkieletem nietoperza. Porównując budowę ciała nietoperza i człowieka chętnie wymieniali ich wspólne cechy oraz zauważone przez nich różnice, a także dowiedzieli się, że nietoperze mają pięciopalczastą stopę, przedramię, ramię, uszy, ogon, ostrogę, koziołek, błonę lotną (dwie warstwy bardzo delikatnej i elastycznej skóry) oraz skrzydła umożliwiające im samodzielne latanie, które powstały z wydłużonych palców przedniej kończyny, ramienia, przedramienia oraz błony lotnej. Jedynie kciuk zakończony pazurem nie uległ wydłużeniu i nie jest częścią skrzydeł nietoperza. Ponadto usłyszeli, że rząd nietoperzy wyróżnia megachiroptera i microchiroptera. W trakcie zajęć edukacyjnych o nietoperzach na krótkich filmikach edukator CP-E KPN pokazała im m.in. karmioną bananem rudawkę wielką, borowca wielkiego, karlika malutkiego, karlika Federicka czy Limahla – mroczaka posrebrzanego.

Następnie wszyscy drugoklasiści z wielką radością ruszyli na poszukiwanie trzech nietoperzy ukrytych w sali, a po odnalezieniu wszystkich porównywali wygląd jedynych aktywnie latających ssaków. Oglądając jeden ze slajdów i słuchając edukator Anny Fluder poznali „rok z życia nietoperza”. Z kolejnych slajdów dowiedzieli się, gdzie można spotkać nietoperze (np. strychy, dziuple, szczeliny, bunkry, jaskinie), dlaczego nietoperze odpoczywają i śpią zwisając głową w dół (mechanizm bloczkowy), a także co to jest hibernacja, a także usłyszeli o echolokacji – systemie określania położenia przeszkód lub poszukiwaniu obiektów w otoczeniu z użyciem zjawiska echa akustycznego stosowanego przez nietoperze w nawigacji, wykrywaniu i chwytaniu zdobyczy oraz w komunikacji międzyosobniczej. Chętnie słuchali odtwarzane głosy rożnych gatunków nietoperzy. Ciekawe zajęcia zakończyła dyskusja o zagrożeniach czyhających na te pożyteczne zwierzęta oraz obalająca mity o nietoperzach, gdyż np. nietoperze żyjące w Europie nie żywią się krwią bydła, a tylko 1% z nich zakażonych jest wścieklizną. Ponadto prowadząca zajęcia przyrodnicze pokazała im budkę lęgową dla nietoperzy, a na krótkich filmikach zademonstrowała m.in. miejsca ich bytowania i usłyszeli w jaki sposób można bezpiecznie pozbyć się „niechcianego lokatora” z mieszkania. Po opuszczeniu sali edukacyjnej drugoklasiści, w oczekiwaniu na zwiedzanie stałej wystawy „Klimatyczne Karkonosze” na pobliskim placu zabaw z radością oddali się swobodnej niczym nie skrępowanej wspólnej zabawie.

W tym samym czasie ich koleżanki i koledzy z klasy II b zwiedzali jedną z największych atrakcji Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego KPN – Pałac Sobieszów multimedialną wystawę „Klimatyczne Karkonosze”. Interesująca ekspozycja zajmuje sześć dużych pomieszczeń w zabytkowej Wielkiej Stajni stanowiącej część historycznego kompleksu pałacowego rodziny Schaffgotschów. Spacerując ze swoim przewodnikiem zwiedzili rozmieszczoną na dwóch kondygnacjach, liczących ok. 1600 m² powierzchni przyrodniczą ekspozycję, mogli obserwować oraz poznawać przeróżne zjawiska przyrodnicze występujące w Karkonoszach, doświadczyć zmienności górskiej pogody, odwiedzić las nocą oraz odbyć intrygującą wędrówkę przez wszystkie piętra roślinne Karkonoszy. W sali ekspozycyjnej - „Kino zjawisk pogodowych” obejrzeli pasjonujące widowisko ze wschodem i zachodem słońca, burzą, zamiecią śnieżną oraz poznali jal powstaje tęcza, a także widmo Brockenu – zjawisko optyczne spotykane m. in. w górach polegające na zaobserwowaniu własnego cienia na chmurze znajdującej się poniżej obserwatora. Ponadto mogli poczuć na swoich dłoniach zimny i ciepły „karkonoski fen” oraz usłyszeli do czego służą poszczególne elementy automatycznej stacji meteorologicznej.

W poszczególnych pomieszczeniach ekspozycji „Klimatyczne Karkonosze”, wszystkie eksponaty można dotknąć, a także przemieścić np. poprowadzić spływającą z góry wodę do koryta, wystartować w wodnych wyścigach, poprawnie ułożyć karkonoskie drzewa, pooglądać pod mikroskopem „cuda natury”, pobawić się piaskiem kinetycznym, poznawać na krótkich filmikach górskie ptaki czy odkrywać schowane w różnych miejscach górskie zwierzęta i rośliny. Wspaniałe atrakcje dla najmłodszych i starszych wędrujących szlakami górskiej przyrody w „Klimatycznych Karkonoszach”.

Po krótkiej przerwie przeznaczonej na zjedzenie drugiego śniadania oraz drobne zakupy pamiątkarskie obie klasy zamieniły się zajęciami edukacyjnymi, gdyż „miłośnicy nietoperzy i echolokacji” udali się na zwiedzanie ekspozycji „Klimatyczne Karkonosze”, a ci co już ją zwiedzili uczestniczyli w ciekawej lekcji przyrodniczej „Nietoperze – skrzydlate ssaki”. Po zakończeniu zajęć edukacyjnych o nietoperzach oraz poznaniu atrakcji wystawy „Klimatyczne Karkonosze” młodzi Kamiennogórzanie znaleźli jeszcze czas na swobodne, niczym nie skrępowane zabawy na „karkonoskim placu zabaw” i drobne zakupy pamiątkarskie.

Na zakończenie swojego pierwszego udanego pobytu w Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnym KPN Pałac Sobieszów zrobili sobie wspólne, pamiątkowe zdjęcie z poznanym w trakcie zajęć edukacyjnych logo Karkonoskiego Parku Narodowego w tle i udali się na parking, z którego oczekującymi na nich mikrobusami ADACHO i ZWIEDZACZKA w radosnych nastrojach przez Kowary i Szarocin zadowoleni powrócili w rodzinne pielesze do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestników wycieczki edukacyjnej sprawowali: Bożena Gwiżdż i Anna Sułkowska – wychowawczynie klas, Dorota Pawłowska – nauczyciel–bibliotekarz oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.