Mitologia grecka w Zamku Książ

W dniu 21 listopada 2022 roku uczniowie klasy V a ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą lekcję zamkową do Zamku Książ w Wałbrzychu. Uczestnicy wycieczki włączyli się do „Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry” organizowany przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra na parking kamiennogórscy piątoklasiści spacerując pomnikową aleją lip drobnolistnych w Książańskim Parku Krajobrazowym przeszli przez budynek bramny na Dziedziniec Honorowy Zamku Książ, gdzie mogli zjeść drugie śniadanie. Po wejściu do Zamku Książ spotkali się z przewodnikiem Anną Motyką, która przebrała się za „zamkową wiedźmę”, a jak wiadomo wiedźma to osoba, która dużo wie, a ta bardzo dobrze zna historię oraz sekrety Zamku Książ, czym chętnie dzieli się z odwiedzającymi zamek młodymi turystami. Spacerując za nią dotarli do Sali Kinowej, która za czasów Hochbergów pełniła m. in. zamkowej kaplicy. Na początek zobaczyli 3-minutowy film prezentujący Zamek Książ w całej okazałości, bo z lotu drona.  Z „lotu ptaka” widać, że największy na terenie Dolnego Śląska zamek, położony jest na zalesionym wzgórzu przepastnego wąwozu Pełcznicy. Następnie przewodnik książański Anna Motyka, korzystając z prezentacji, przybliżyła im historię zamku obronnego, wybudowanego w 1288 r. (XIII w.) przez księcia Bolka I Surowego, który od 1508 r. był przez ponad 430 lat własnością 27. pokoleń Hochbergów. Dzięki nim Zamek Książ przechodzi liczne „metamorfozy” przekształcając się z zamku obronnego na pałac. Ostatnimi mieszkańcami Zamku Książ, swoistego M-400, był  książę Jan Henryk XV Hochberg von Pless, jego żona Maria Teresa Olivia Cornwalis West, zwana księżną Daisy (Stokrotką) oraz ich trzech synów – Jan Henryk XVII, Aleksander i Bolko. Dowiedzieli się także, że Hochbergowie, którzy byli również właścicielami dóbr pszczyńskich, byli trzecią najbogatszą rodziną w Niemczech, a szóstą w Europie, ale w latach 30-tych XX w. utracili swój majątek. W czasie II wojny światowej zamek był przebudowywany przez hitlerowską organizację Todt na jedną z kwater Hitlera. Przy okazji zniszczono część zabytkowego wystroju. Oglądając kolejne slajdy prezentacji uczestnicy lekcji zamkowej zobaczyli zdewastowane wnętrza zamku przed jego ogólnym remontem w XXI w.

Na ostatnich slajdach interesującej prezentacji Anna Motyka zaprezentowała najważniejszych bogów i bogiń mitologii greckiej, wśród których byli: Zeus – najważniejszy z bogów, Artemida – bogini łowów, Demeter – bogini urodzajów, Hades – bóg podziemi, Hefajstos – bóg ognia, Helios – bóg słońca, Iris – bogini tęczy i posłanka bogów, Posejdon – władca mórz, Selene – bogini księżyca oraz Driady – nimfy drzew, których wcześniej, pracując w parach, samodzielnie opisywali na kartach pracy.

Drugą, bardzo interesującą częścią lekcji zamkowej było zwiedzenie przez młodych kamiennogórzan najciekawszych zamkowych salonów. Zwiedzanie rozpoczęli od najstarszej części Zamku Książ, którą była piwnica średniowiecznego zamku znajdująca się na pierwszym piętrze, gdyż został on wybudowany na wysokiej skale.

Po dojściu do Sali Metamorfoz rozpoznawali prezentowane przez przewodniczkę mityczne stworzenia Minotaura, Gryfa oraz Sfinksa. Natomiast na jednym z obrazów zobaczyli scenę z „Metamorfoz Owidiusza” z wyobrażeniem Pana (grecki bóg opiekuńczy lasów i pól) ścigającego nimfę Syrinks, która uciekając przed nim zamieniła się w trzcinę. Pan postanowił zerwać roślinę i połączyć poszczególne łodygi o odpowiednich długościach woskiem. W ten sposób powstał instrument muzyczny – fletnia Pana - składający się z szeregu drewnianych piszczałek. W Salonie Zielonym, która dawniej pełniła rolę Sali Portretowej zobaczyli m.in. kominek z czerwonego marmuru. W Sali Maksymiliana, w której za czasów Hochbergów przyjmowano gości, na plafonie z pięknymi mitologicznymi malowidłami poszukiwali Atenę (bogini mądrości), Pegaza (skrzydlaty biały koń) oraz Meduzę (najmłodsza z trzech Gorgon), której głowę okalały wijące się węże. Na kominkach odnaleźli cztery Sfinksy strzegące Sale Maksymiliana. Dowiedzieli się również, że jest w niej dwanaście zielonych pilastrów przestawiających 12 miesięcy, które wspólnie przeliczyli. Wszyscy uczestnicy mitologicznej lekcji zamkowej zostali obdarowani puzzlami, zgodnie z miesięczną datą urodzin, oraz pocztówką z wizerunkiem Zamku Książ. Po zrobieniu sobie pamiątkowego, klasowego zdjęcia z „zamkową wiedźmą” przeszli przez Salon Biały by zatrzymać się w Salonie Orientalnym (Chińskim), którego nazwa pochodzi od współczesnych tkanin ściennych przedstawiających spotykane często w sztuce Orientu motywy drzew kwitnącej wiśni oraz pawie. Sufit ozdobiony sztukaterią. Z sufitu zwisa żyrandol z kryształowego szkła, prawdopodobnie wykonany w Murano nieopodal Wenecji. Ściany wyłożone są sztucznym marmurem, natomiast kominek to autentyczny czerwony marmur. Stąd przez Salon Gier weszli do ostatniego barokowego Salonu Włoskiego,  z autentycznym XVIII-wiecznym plafonem. Centralne malowidło plafonu przedstawia mitologiczną postać - boginię Florę, opiekunkę przyrody. Cztery narożne medaliony z amorkami zrekonstruowano w 1975 roku.

Na zakończenie zwiedzania dziedzictwa Hochbergów Anna Motyka zaprosiła piątoklasistów do apartamentów Księżnej Daisy, gdzie mogli zobaczyć interesującą wystawę „Książ od kuchni”. To ponad 200 dawnych fotografii Louisa Hardouina – mistrza sztuki kulinarnej i nadwornego kucharza Hochbergów w latach 1909-1926. Wystawa składa się z trzech części: „Zamek, Ziemia, Zieleń, Zwierzęta” czyli Książ i otaczająca go przyroda, „Hochbergowie i ich dwór” – życie codzienne książęcej rodziny i pracowników zamku oraz „Album rodzinny Hardouinów” – losy głównego bohatera i jego najbliższych. Zwiedzając wystawę mogli skorzystać z sześciu stanowisk stereoskopowych pozwalających na trójwymiarowe oglądanie zdjęć. Zainteresowało ich także drzewo genealogiczne Hochbergów.

Po podziękowaniu przewodniczce Annie Motyce za bardzo ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z nią opuścili  zamkowe wnętrza oraz zrobili sobie wspólne zdjęcie z Zamkiem Książ w tle. Z parkingu obok Stadniny Koni pojechali do Palmiarni – kolejnej książąńskiej atrakcji turystycznej, która była prezentem księcia Jana Henryka XV dla swej żony Marii Teresy Olivii Cornwallis-West wybudowanym w latach 1911-1914. Budowa Palmiarni pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu  i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Spacerując alejkami ogrodów i wnętrza Palmiarni zobaczyli iluminacje świetlne kolejnej edycji Ogrodów Światła. Obecnie w Palmiarni rośnie ponad 250 gatunków roślin, które reprezentują florę różnych stref klimatycznych i prawie wszystkich kontynentów. Oprócz egzotycznej roślinności ich wzrok przykuły lemury (do Tytusa, Juliano i Olafa dołączyło niedawno 7 młodych lemurów), pawie oraz papugi. Spacerując alejkami Palmiarni zaciekawiły ich egzotyczne rośliny, w tym kaktusy, agawy, bambusy, fikusy oraz różne gatunki cytrusów. Po dojściu do sklepiku wielu z nich zdecydowało się na drobne, roślinne oraz pamiątkarskie zakupy. Po dokonaniu roślinnych zakupów mogli odpocząć w cieniu egzotycznej roślinności, a po przejściu przez jedną z grot zobaczyć żółwie oraz rybki w akwarium.

Bardzo miło spędzany czas mija szybko, więc po opuszczeniu Palmiarni, żwawo udali się na parking, gdzie oczekiwał na nich autokar PKS Kamienna Góra, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo udanego zwiedzenia Zamku Książ i Palmiarni powrócili do Kamiennej Góry.  

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Elżbieta Fijał - wychowawczyni klasy, Roksana Kaliszewska - nauczyciel oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.