Lekcja zamkowa Średniowieczny zamek rycerzy w Zamku Książ

W dniu 6 maja 2026 roku uczniowie dwóch klas I c oraz III b ze Szkoły Podstawowej nr 1 im. ks. Jana Twardowskiego w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawa lekcję zamkową do największego na Dolnym Śląsku Zamku Książ w Wałbrzychu, której celem było poznanie jego historii. Jednocześnie bardzo aktywnie włączyli się do tegorocznego „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem EUROTRANS Kamienna Góra do Zamku Książ w Wałbrzychu wszyscy uczestnicy książańskiej wycieczki poznali ponad 300-letnią Aleją Lip Drobnolistnych – pomnik przyrody ożywionej, a jedna z alejek Sudeckiego Ogrodu Dendrologicznego doprowadziła ich do jedynego w nim kasztana jadalnego. Przed Budynkiem Bramnym mogli odpocząć po podróży oraz zjeść drugie śniadanie, a po wejściu na Dziedziniec Honorowy zrobili sobie wspólne, pamiątkowe zdjęcie z Zamkiem Książ w tle oraz otrzymali przewodniczki turystyczne, które opisywały historię trzeciego, po Malborku i Wawelu, zamku w Polsce.

Następnie pierwszoklasiści udali się na zwiedzanie zabytkowych książańskich tarasów (taras Bogini Flory, Środkowy, Wodny z 24-ma fontannami, Podkowiasty, Rożany zwany Kaskadowym, Kasztanowcowaty oraz Zachodni. Natomiast trzecioklasiści wraz z opiekunkami udali się na lekcję zamkową „Średniowieczny zamek rycerzy” połączoną ze zwiedzaniem m.in. najciekawszych komnat zamkowych, w tym reprezentacyjną Salę Maksymiliana w barokowym skrzydle Zamku Książ. Niedługo po nich wraz ze swoim przewodnikiem ciekawą lekcję zamkową rozpoczęli pierwszoklasiści, którzy na początek dotarli do oszklonej makiety Zamku Książ wybudowanego w XIII w. przez księcia Bolka I Surowego. Mieszkała w nim również bratanica Bolka II Małego księżniczka Anna Świdnicka.

Od 1508 r. kiedy Zamek Książ wraz z przyległymi dobrami kupił Konrad von Hochberg, aż do 1941 r. pozostawał własnością rodu Hochbergów. Swoją funkcję obronną zamek utracił w okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), a dzięki Hochbergom przechodził liczne „metamorfozy”.- przebudowy i rozbudowy zamku oraz jego otoczenia. Ponadto otrzymali od swojego przewodnika karty pracy wraz z pierwszą naklejką, którymi uzupełniali w trakcie dalszego zwiedzania zamku kolejnymi naklejkami. W trakcie „rycerskiego spaceru” z przewodnikiem wytrwane poznawali kolejne komnaty w tym: Salon Kominkowy, piwnice najstarszej – średniowiecznej części Zamku, gdzie uczestniczyli w turnieju rycerskim, Hol Myśliwski z licznymi trofeami Hochbergów, w tym m.in. muflona. Ponadto zobaczyli Czarny Dziedziniec z herbem rodowym Hochbergów, a następnie przechodząc przez Salę Konrada z licznymi portretami, zwiedzili prywatne apartamentu księżnej Daisy z portretem jej najmłodszego syna Bolka z białym wilkiem i jej pamiętnikiem.

Ostatnimi mieszkańcami zamku byli: książę pszczyński Jan Henryk XV, jego żona Maria Teresa Olivia Cornwalis West, zwaną księżną Daisy (Stokrotką) oraz ich trzech synów – Jan Henryk XVII, Aleksander i Bolko. Księżnej Daisy, która spędziła w nim 50 lat, zawdzięczany ostatnią wielką przebudowę zamku, powstanie palmiarni, przebudowę zamkowych tarasów oraz sprowadzenie do Książa wielu cennych roślin, w tym różaneczników i azalii. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia. Księżna zmarła w 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach i jak głosi legenda została pochowana ze swoim ulubionym naszyjnikiem z pereł, ale miejsce jej pochówku nie jest znane.

Po dojściu do reprezentacyjnych komnat zamkowych zwiedzili barokowe jego skrzydło, w tym Salon Zielony z ciekawym kominkiem z czewonego marmuru, weszli do reprezentacyjnej Sali Maksymiliana ze strzegącymi ją czterema Sfiksami na kominkach. Przewodnik skierował ich wzrok na okazały plafon z pięknymi mitologicznymi malowidłami, na którym poszukiwali Pegaza. W Sali Maksymiliana znajduje się 12 zielonych pilastrów, których medaliony przestawiają poszczególne miesięce. Kontynuując zamkowy specer przeszli przez Biały Salon z barokowym kominkiem z różowego marmuru, a nastepnie w Salonie Chińskim z barwnymi tapetami z motywem pawii uważanych w sztuce Bliskiego Wschodu za symbol nieśmiertelności. Na jego prośbę przeliczyli wszystkie pawie oraz usłyszeli do czego służył Hochbergom kolejny poznany przez nich Salon Gier.

Na zakończenie lekcji zamkowej „Średniowieczny zamek rycerzy” przewodnicy poprowadzili „kamiennogórskich rycerzy” do magicznej Książęcej Skały - odkrytego fragmentu zamkowych skał, którego dotknięcie gwarantuje spełnienie pomyślanego życzenia, którego nikomu nie wolno było zdradzić. Nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby magiczne skalnej ściany, która dźwiękiem potwierdziła przyjęcie wszystkich życzeń, a wszyscy „mali rycerze” otrzymali od swojego przewodnika „certyfikaty rycerskie”.

Po podziękowaniu przewodnikom za ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z Nimi obie klasy spotkały się na Dziedzińcu Honorowym i postanowiły zatrzymać się w zamkowym sklepiku na drobne zakupy pamiątkarskie. Spacerując alejkami Sudeckiego Ogrodu Dendrologicznego, w tym pomnikową aleją lip drobnolistnych, dotarli do oczekującego na nich autokaru, którym dojechali do kolejnej książańskiej atrakcji – Palmiarni, która była prezentem księcia Jana Henryka XV dla żony księżnej Daisy. Wybudowana, w latach 1911-1914, Palmiarnia pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Spacerując alejkami Palmiarni oprócz egzotycznych roślin, w tym kaktusów, agaw i cytrusów, ich wzrok przykuły zwierzęta w niej mieszkające: lemury, pawie, papugi, żółwie oraz rybki w akwariach. Część uczniów skusiła się na drobne roślinne pamiątkarskie zakupy w sklepiku Palmiarni, a także zwiedzenie ciekawej wystawy drzewek Bonsai – egzotycznie wyglądających i niezwykle dekoracyjnych roślin w doniczkach.

Bardzo miło spędzany czas minął szybko, więc po opuszczeniu Palmiarni, żwawo udali się na parking, gdzie podjechał po nich autokar EUROTRANS Kamienna Góra, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z ciekawej lekcji zamkowej „Średniowieczny zamek rycerzy”, a także zwiedzenia zamkowych tarasów oraz Palmiarni powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekunami uczestników wycieczki do Zamku Książ w Wałbrzychu byli: Ewa Nowak i Joanna Żukrowska - wychowawczynie klas, Valentyna Poliak – nauczyciel współorganizujący, Sylwia Jankowska, Joanna Kudełko, Klaudia Szampera – rodzice oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.