Lekcja muzealna "Piastowie Śląscy. Potomkowie Korony Polskiej"

W dniu 18 czerwca 2025 roku na ciekawą lekcję muzealną w Muzeum Tkactwa wybrali się uczniowie klasy III d ze Szkoły Podstawowej nr 1 im. ks. Jana Twardowskiego w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, którzy jednocześnie aktywnie kontynuowali swoje uczestnictwo w tegorocznym „Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Kamiennogórscy trzecioklasiści po przybyciu do muzeum spotkali się w jego holu z edukatorem Robertem Główczykiem, z którym byli umówieni na poznanie fragmentu historii Polski nierozerwanie związanej z dynastią Piastów, którzy od koronacji w 1025 r. Bolesława Chrobrego władali Polską przez ponad 400 lat. Poznanie dziejów tego okresu przybliżyło im zwiedzenie wystawy czasowej „Piastowie Śląscy. Potomkowie Korony Polskiej”, a historia naszego miasta i regionu jest mocno związana z Piastami świdnicko-jaworskimi – Bolkiem I Surowym i jego wnukiem Bolkiem II Małym. Ziemia kamiennogórska była „strażnicą” ich królestwa, a Mauzoleum Piastów Świdnicko-Jaworskich w Krzeszowie stało się miejscem ich wiecznego spoczynku.

Lekcja muzealna, przeprowadzona na bazie wystawy powstałej z okazji 1000-lecia Królestwa Polskiego oraz 500-lecia Hołdu Pruskiego” rozpoczęła się od zobaczenia przez nich kilku kopii drzew genealogicznych Piastów, którzy jako władcy, rządzili na tych ziemiach od ok. 960 r. (książę Mieszko I) do 1370 r. (król Kazimierz III Wielki). Przy jednym z drzew genealogicznych usłyszeli, że za protoplastę rodu Piastów uważa się legendarnego Piasta, rataja z pod Gniezna, a pierwszym władcą z rodu Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana był książę Mieszko I. Zachęcił także młodych uczestników lekcji muzealnej do poznania historii swojej rodziny poprzez tworzenie rodzinnych drzew genealogicznych korzystając m.in. ze wspomnień najstarszych członków ich rodzin.

Następnie muzealny edukator zaprezentował trzecioklasistom opracowany w ciekawej formie przez zespół Muzeum Tkactwa, przewodnik po 30-stu atrakcjach Dolnego Śląska związanych z Piastami Śląskimi, wśród których m. in. były: kamiennogórski ratusz, Opactwo Cystersów w Krzeszowie, Opactwo Cystersów w Lubiążu, Zamek we Wleniu (najstarszy tego typu obiekt w Polsce), Zamek Grodziec, Zamek Bolków, Zamek Grodno czy Zamek Książ, który zwiedzili w trakcie klasowej lekcji zamkowej „Baśniowy Książ”, zachęcając ich do poznania „piastowskich pamiątek” w ich naturalnym środowisku. Ponadto Robert Główczyk przeczytał im fragment wiersza Konstantyna Damrota „Wieże piastowskie na Śląsku” z XIX wieku.

W dalszej części lekcji muzealnej o Piastach Śląskich – potomkach Bolesława Chrobrego, który jako pierwszy został w 1025 r. koronowany na króla Polski, zostali zaproszeni przez Roberta Główczyka do części wystawy, na której przedstawiono portrety książąt śląskich legnickiego malarza Jeremiasa Josefa Knechtela z I poł. XVIII w. na zlecenie klasztor Cystersów z Krzeszowa, a wypożyczonych ze zbiorów sióstr benedyktynek krzeszowskich. Przed ich poznaniem otrzymali kolorowe wydruki architektonicznych detali, które chętnie wyszukiwali na oglądanych kolejnych książęcych portretach.

Na pierwszym z książęcych portretów zobaczyli najstarszego syna króla Bolesława III Krzywoustego Władysława II Wygnańca (1105-1159) – założyciela linii Piastów Śląskich, który na mocy aktu sukcesyjnego otrzymał Śląsk i Ziemię Lubuską. Z kolejnych książęcych portretów i opowieści Roberta Główczyka poznali dzieje Bolesława II Wysokiego (1127-1201), Henryka I Brodatego (ur. pomiędzy 1165/1170-1238), którego żoną była księżna Jadwiga urodzona w Bawarii (święta kościoła katolickiego, Patronka Polski i całego Śląska), Bolka I Surowego założyciela linii świdnicko-jaworskiej Piastów, który nadał prawa miejskie Kamiennej Górze (ur. pomiędzy 1252/1256 – 1301) i jego żony Beatrycze, ich synów Henryka I Jaworskiego (ur. pomiędzy 1292/1296 – 1346) i Bolka II Ziębickiego (1300-1341) oraz Agnieszki Habsburżanki – żony księcia Bolka II Małego zmarłego w 1368 r. – ostatniego niezależnego władcy rodu Piastów na Śląsku. Po jej śmierci w 1392 r. księstwo świdnicko-jaworskie przeszło pod panowanie Królestwa Czech, zgodnie z wcześniej zawartymi umowami. Trzecioklasiści usłyszeli także przeczytane przez Roberta Główczyka, a pochodzące ze zbioru „Facecje z dawnej Polski” Teodora Tyca, dwie książęce legendy o Bolesławie II Wysokim i Bolku II Ziębickim oraz legendę o Bolku i Kamiennej Górze zaczerpniętej z książki Wilhelma Patschovskyego w tłumaczeniu Mariana Grabowskiego.

Poznający dzieje Piastów Śląskich kamiennogórscy trzecioklasiści usłyszeli od Roberta Główczyka, że czarny orzeł na złotym tle stał się symbolem całego Śląska, w tym Dolnego Śląska i należy on do jednych z najstarszych wizerunków piastowskich orłów. Ponadto edukator muzealny zaprezentował im kilka różnych herbów pogranicza polsko-czesko-niemieckiego, w tym godło Republiki Czeskiej, herb Zittau oraz Powiatu Kamiennogórskiego, w których także umieszczony jest m. in. czarny orzeł na złotym tle.

Po zrobieniu sobie wspólnego, klasowego zdjęcia z przewodnikiem po wystawie „Piastowie Śląscy. Potomkowie Korony Polskiej” Robertem Główczykiem i zobaczeniu tzw. ślimaków na muzealnych murach, podziękowali Mu za ciekawe i interesujące poznanie dziejów Piastów Śląskich, a po pożegnaniu się z Nim, przypomnieli sobie miejsca związane z historią ratusza, a na ul. Karola Marki z tarczy herbowej na jednej z kamienic odczytali łacińską sentencję „Ora et labora”, zobaczyli odrestaurowaną najstarszą miejską kamienicę z 1695 r. oraz figurę psa umieszczoną we wnęce murów. Po dojściu do neorenesansowego ratusza wybudowanego w 1905 r. oraz zakupieniu lodów w „Przydrożnej” powrócili do swojej szkoły.

Opiekę nad uczestnikami lekcji muzealnej sprawowali Ewelina Wielocha – wychowawczyni klasy oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.