Lekcja muzealna o zwyczajach i tradycjach Świąt Bożego Narodzenia

W dniu 15 grudnia 2025 roku uczniowie klasy III a ze Szkoły Podstawowej nr 2 im. Tkaczy Śląskich w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą lekcję muzealną do Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze uczestnicząc w tegorocznym „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Po przybyciu do muzeum trzecioklasiści spotkali się z Karoliną Grochowską, która zaprosiła ich do salki edukacyjnej w drugim budynku, W świąteczny czas oraz nastrój wprowadzała pięknie przystrojona choinka, pod którą znajdowała się tradycyjne szopka oraz wigilijnym stołem, nad którym pod sufitem zawisła poprzedniczka choinki - podłaźniczka. W tej niezwykłej, świątecznej bożonarodzeniowej scenerii została przeprowadzona przez muzealną edukator Karolinę Grochowską zaplanowaną dla nich muzealna lekcja „Zwyczaje i tradycje Świąt Bożego Narodzenia”. Uczniowie dowiedzieli się,m.in. skąd wzięła się choinka w naszych domach, a jej poprzedniczką była podlaźniczka, którą gospodarze wieszali pod sufitem nad stołem wigilijnym. W dawnych czasach świąteczne drzewko przystrajano owocami, orzechami i kolorowymi wstążkami, a ozdoby choinkowe wykonywane były ze słomy, papieru, materiału, ale również z kolorowych opłatków, które nazwały się świat.

Kolejny zwyczaj dzielenia się opłatkiem to przede wszystkim symbol pojednania i przebaczenia, który wywodzi się od pierwszych Chrześcijan, którzy dzielili się chlebem. W części polskich domów dzielenie się opłatkiem poprzedza modlitwa połączona z czytanie fragmentu Ewangelii wg św. Łukasza. Podczas łamania się opłatkiem, bliscy składają sobie także życzenia bożonarodzeniowe. Następnie zasiadają do kolacji wigilijnej, a wigilijny stół przykrywamy białym obrusem, pod który wkładamy sianko – symbol skromności oraz ubóstwa, w jakim na świat przyszedł Jezus.

Tradycyjna wigilijna wieczerza tradycyjnie składa się 12-tu potraw. To zwyczaj odnoszący się do 12. apostołów, którzy spożywali z Jezusem ostatnią wieczerzę lub 12. miesięcy. Wierzono, że spożycie wszystkich potraw przyniesie szczęście domownikom w nadchodzącym roku. Zwyczajem Bożonarodzeniowym, który od lat kultywujemy w naszych domach jest dodatkowe nakrycie na stole. Obecnie ma to symbolizować otwartość na zbłąkanego wędrowca, którego w ten sposób zaprasza się do stołu i wspólnego świętowania. Kiedyś dodatkowe nakrycie przy stole zostawiało się dla zmarłych.

Kolejnym etapem muzealnego spotkania o zwyczajach i tradycjach świątecznych były warsztaty dekorowania pierników. Uczestnicy świątecznej lekcji muzealnej poznali także przyprawy, których używa się do ciasta piernikowego, a były to: kardamon, cynamon, imbir, anyż, ale również odrobina pieprzu. Następnie każdy uczestnik otrzymał dwa pierniki i ozdoby, ale niezbędny przy dekorowaniu lukier przygotowany został w trakcie warsztatów. Przygotowane przez trzecioklasistów pierniki były piękne i kolorowe, ale co najważniejsze bardzo smaczne.

Na zakończenie warsztatów zdobienia pierników zrobili sobie klasowe, pamiątkowe zdjęcie z bożonarodzeniową i tradycyjnie ozdobioną choinką w tle. Po podziękowaniu Karolinie Grochowskiej za interesujące informacje o tradycjach i zwyczajach Bożonarodzeniowych i inspirujące warsztaty zdobienia pierników oraz mile spędzony czas w gościnnych muzealnych murach, pożegnali się z Nią i pełni świątecznych wrażeń powrócili do swojej szkoły.

Opiekę nad uczestnikami interesującej lekcji muzealnej sprawowała Anna Olszewska - wychowawca klasy.

Autorka zdjęć: Anna Olszewska