Wycieczka krajoznawcza uczniów SP w Szarocinie do Muzeum Kolejnictwa na Śląsku - Cykl imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej

W dniu 21 marca 2024 roku uczniowie klas IV-VIII ze Szkoły Podstawowej w Szarocinie, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na wycieczkę krajoznawczą do Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej aktywnie inaugurując tegoroczny „Cykl imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Kamienna Góra

Uczestnicy wycieczki krajoznawczej po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Jaworzyny Śląskiej udali się do założonego w 2005 r. na terenie zabytkowej lokomotywowni z 1908 r. Muzeum Kolejnictwa na Śląsku. Na blisko 3 ha zamkniętej bocznicy kolejowej zgromadzono ponad 150 pojazdów kolejowych z lat od 1880 r. do lat 70. XX wieku, w tym ponad 40 lokomotyw parowych produkcji niemieckiej, polskiej, amerykańskiej i angielskiej. Muzealną kolekcję uzupełniają lokomotywy spalinowe i elektryczne oraz zbiór wagonów, a także kolejowe pojazdy specjalistyczne. Na terenie Muzeum zachowano niezbędną infrastrukturę kolejową do obsługi lokomotyw parowych (m. in. obrotnicę kolejową, żurawie wodne czy dźwig węglowy), budynki lokomotywowni i socjalno-administracyjny oraz zapleczem technicznym.

Po krótkim odpoczynku po podróży, przy obrotnicy kolejowej z ok. 1930 r. spotkali się z przewodnikami, którzy, w mniejszych zespołach klasowych, zaprosili na zaplanowane dla nich zwiedzanie wystaw stałych Muzeum Kolejnictwa na Śląsku oraz lekcję muzealną pt. „Kolejowe zawody”.

Jako pierwsi na zwiedzanie całorocznych ekspozycji poświęconych historii kolei i kolejnictwa, nie tylko na Śląsku, ale także w Europie i na Świecie do dawnego budynku warsztatu parowozowni z zapleczem socjalno-administracyjnym wybudowanego w 1909 r. wraz ze swoim przewodnikiem udali się uczniowie kl. IV-V. Słuchając opowiadania przewodnika o historii kolei, jednego z najważniejszych wynalazków w dziejach naszej cywilizacji zobaczyli zrekonstruowany gabinet Naczelnika Parowozowni AD 1930, a w nim m.in. z zachowaną tablicą niemieckiej nazwy Jaworzyny Śląskiej – Königszelt. W trakcie słuchania historii kolei w latach 1945-1990 w zrekonstruowanym gabinecie Naczelnika AD 1970 zobaczyli m. in. potężny sejf, w którym niegdyś przechowywano kolejowe dokumenty. Kolejnymi zwiedzanymi gabinetami zaplecza socjalno-administracyjnego były: Pracownia ODRA prezentująca jedyną na Dolnym Śląsku polską cyfrową maszynę obliczeniową, ale już nieczynną JC Odra 1305, Kolejowa Medycyna Pracy, a przechodząc obok Kolejowej Kasy, gdzie 1-go i 15-go dnia miesiąca wypłacano pensje pracownikom kolei, dotarli do unikatowej makiety kolejowej w skali HO wykonanej na przełomie lat 70-tych i 80-tych XX wieku, którą wykorzystywano jako pomoc dydaktyczną w szkole kolejowej. Ponadto w obszernej hali warsztatowej mogli podziwiać zgromadzone w niej lokomotywy parowe, w tym m. in. niemiecką lokomotywę parową TKh2-12, które były produkowane w latach 1881-1898 czy amerykańską lokomotywę parową Tr201-51, które produkowano w latach 1944-1945 na potrzeby Armii Amerykańskiej. Ponadto usłyszeli różnicy kół w parowozach używanych do transportu towarowego i pasażerskiego.

W tym samym czasie uczniowie klas VI-VIII uczestniczyli w edukacyjnej lekcji muzealnej „Zawody kolejowe”. Spacerując ze swoim przewodnikiem w kierunku bocznicy Muzeum poznali zasady bezpiecznego przechodzenia przez torowisko, a po dojściu do niej, prowadzący lekcję muzealną przedstawił i zademonstrował im pracę wybranego przez siebie zawodu – zwrotniczego, polegającą na nadzorowaniu poprawnego działania systemów związanych z odjazdem i sprawnym działaniem pociągów. Głównym celem jego pracy jest ręczna obsługa zwrotnic, wykolejnic czy też całych rozjazdów kolejowych, a także dbanie o ich konserwację i potencjalne zgłoszenie awarii rozjazdów. Po demonstracji przez przewodnika podstawowych czynności pracownika kolei – smarowania podkładów kolejowych oraz ręcznego przestawiania zwrotnicy wszyscy chętni uczestnicy wycieczki mieli możliwość poprzez zasadę „zrób to sam” samodzielnego zapoznania się z zademonstrowanymi czynnościami zwrotniczego, czyli nasmarowania podkładów kolejowych oraz ręcznego przestawienia zwrotnicy.

Po zakończeniu pierwszej części zwiedzania i lekcji muzealnej mieli czas na drobne zakupy pamiątkarskie oraz słodkiego „co nie co” zamienili się zajęciami, aby wszyscy mogli historię kolei i zwiedzić całoroczną ekspozycję Muzeum Kolejnictwa na Śląsku oraz osobiście poznać pracę jednego z zawodów kolejowych. Następnie wszyscy uczestniczyli w unikatowej ścieżce edukacyjnej na Trasie Parowozowej przebiegającej po bocznicy Muzeum Kolejnictwa na Śląsku, której zwiedzanie odbywa się w czasie przejazdu wagonem prowadzonym przez zabytkową lokomotywę spalinową. Podczas 30-minutowegoo przejazdu mogli zobaczyć najważniejsze kolejowe obiekty techniczne m.in. dźwig węglowy, żurawie wodne, piaskownicę czy kanał oczystkowy oraz poznać zasadę działania obrotnicy kolejowej – urządzenia umożliwiającego obracanie lokomotywy i wagonu. W trakcie przejażdżki zabytkowym wagonem przewodnik-konduktor skasował wszystkim podróżnym bilety kartonowe dziurkaczem jak to „drzewiej” bywało.

Po emocjach związanych z przejazdem po Trasie Parowozowej był jeszcze czas na swobodne, samodzielne zwiedzanie parowozów i wagonów prezentujących się na ekspozycji terenowej, do których mogli wejść. Na zakończenie krajoznawczych „wagarów” zrobili sobie wspólne pamiątkowe zdjęcia na tle zabytkowych parowozów parowych i udali się na pobliski parking, z którego autokarem PKS Kamienna Góra w radosnych nastrojach po zwiedzeniu Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej prowadzonego przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska powrócili do Szarocina.

Opiekę nad uczestników krajoznawczych „wagarów” sprawowali: Anna Biestek, Barbara Kokosza, Małgorzata Majewska-Homoncik – wychowawczynie klas oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Członek Honorowy PTSM.

Autorzy zdjęć Barbara Kokosza, Małgorzata Majewska-Homoncik, Jerzy Rubach