Uczniowie III b i III d ze Szkoły Podstawowej w Kamiennej Górze uczestniczyli w programie edukacji ekologicznej Zadbajmy o Naszą Planetę - relacja z zajęć zorganizowanych przez Stowarzyszenie Kaczawskie.

W dniu 20 marca 2024 roku uczniowie dwóch klas III b oraz III d ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, uczestniczyli w zajęciach edukacyjnych Programu Edukacji Ekologicznej „Zadbajmy o Naszą Planetę” realizowanego przez Stowarzyszenie Kaczawskie dzięki wsparciu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej we Wrocławiu. Trzecioklasiści jednocześnie zainaugurowali swoje uczestnictwo w tegorocznym „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego”, który organizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Dobkowa młodzi adepci ekologii podeszli do jednego z budynków Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej, gdzie mogli krótko odpocząć po podróży, a następnie spotkali się z edukatorami Centrum Nauki o Ziemi panią Agnieszką i panem Piotrem, którzy zaprosili ich, w zespołach klasowych, na bardzo ciekawe zajęcia stacjonarne zaplanowane dla nich w ramach Programu „Zadbajmy o Naszą Planetę”, do którego obie klasy zgłosiły swoje uczestnictwo.

Jako pierwsi w zajęciach edukacyjnych pt. „Skamieniałe życie Ziemi”, uczestniczyli uczniowie klasy III b, którzy pod „czujnym okiem” edukatora Piotra zobaczyli bardzo interesującą prezentację przedstawiającą wybrane skamieniałości: szczątki organizmów i różnorodne ślady ich aktywności życiowej (kości, muszle, odchody, paprocie) żyjących wiele milionów lat temu na Ziemi, a wymarłych w skutek zmian klimatu, który przez setki milionów lat był kształtowany jedynie przez naturę. Rozmawiając z edukatorem o skamieniałościach dowiedzieli się, że są to szczątki zwierząt i roślin zachowane w skałach. Bardzo rzadko zdarza się odkryć skamieniałości kompletne, do których zalicza się wymarłe organizmy z zachowanymi tkankami miękkimi, czasami w stanie niemal niezmienionym, dzięki szczególnemu zbiegowi okoliczności (np. zamrożenie). Chętnie oglądali, przy użyciu lupy powiększającej oraz opisywali skamieniałości, które pojawiły się na ich stołach, wśród których były m.in. amonity, belemnity, trybolity i graptolity. Poznali także dodatkowo nowe pojęcie – żywa skamieniałość, którym określamy żyjące gatunki, czy też grupy roślin oraz zwierząt, znanych poza tym jedynie ze skamieniałości i nie mających bliskich żyjących krewnych np.: skrzypłocz czy latimeria. Usłyszeli także, że skamieniałości dostarczają wiadomości o wyglądzie fauny i flory w minionych epokach, a ich badaniem zajmują się paleontolodzy.

Wiele nieskrywanej emocji wśród uczestników zajęć edukacyjno-ekologicznych wywołała ich część warsztatowa, w której mogli wcielić się w „młodych paleontologów”. Na ich stołach pojawiły się różne skamieniałości oraz szczątki jednego z wymarłych organizmów zwierzęcych, a trzecioklasiści pracując w zespołach lub indywidualnie mieli za zadanie, na otrzymanych od „naczelnego paleontologa” Piotra zaprezentowanie na kartkach swoje wyobrażenia m. in. o jego wyglądzie i środowisku życia, zamieszczając w „swoim paleontologicznym rysunku” wszystkie elementy znajdujące się na stole. Na zakończenie części warsztatowej każde z nich opisywało swoje „paleontologiczne wyobrażenia”, a na slajdach zaprezentowanych przez edukatora Piotra mogli skonfrontować je z wieloletnimi badaniami prowadzonymi przez naukowców – paleontologów.

W tym samym czasie ich koleżanki i koledzy z klasy III d udali się z edukator SZE – Angieszką do głównego budynku, gdzie w sali laboratoryjnej uczestniczyli w zajęciach pt. „Taki mamy klimat”. W niej wszyscy uczestnicy zajęć założyli ochronne fartuchy oraz wypowiadali się nt. zachowania bezpieczeństwa podczas zajęć laboratoryjnych m.in. picia z naczyń laboratoryjnych czy wąchania płynów. Zajęcia edukacyjne rozpoczęły się od swobodnej dyskusji edukator z grupą „młodych laborantów”, po której nie miały dla nich tajemnic nowe pojęcia – zlewka, kolba czy bagietka – nazwy urządzeń laboratoryjnych.

Uważnie słuchając prowadzącej zajęcia warsztatowe i oglądając pierwsze slajdy prezentacji uczniowie chętnie wymieniali rożne składniki pogody (temperatura, deszcz, śnieg, zachmurzenie, wiatr, ciśnienie) określając także tę widzianą za oknami laboratorium. Ponadto usłyszeli, że klimatem nazywamy warunki pogodowe powtarzające się na danym obszarze w ciągu roku i powtarzające się w kolejnych latach. Przy kolejnych slajdach dowiedzieli się, że najchłodniejszym miejscem w naszym kraju są Suwałki, a najwyższą średnią temperaturą mamy w Tarnowie oraz zobaczyli jak na mapie pogody zaznaczane są poszczególne jej składniki. Ciekawym elementem tej części zajęć były swobodne wypowiedzi uczniów określające stan pogody na podstawie dwóch zdjęć prezentujących dwa różne budynki mieszkalne, a także wpływu drzew, trawników, betonu czy asfaltu na poziom temperatury w lecie – im więcej naturalnej przyrody tym temperatura jest niższa. W trakcie rozmów o opadach – krążeniu wody w przyrodzie wypowiadali się na temat pary wodnej (kiedy jest widoczna) oraz procesów tj. skraplanie i zamarzanie. Poznali zjawisko konwencji – proces przekazywania ciepła związany z makroskopowym ruchem materii w gazie, cieczy lub plazmie obserwując zmiany zachodzące podczas podgrzewania cieczy z atramentem przez edukator Agnieszkę. Z kolei oglądając slajd prezentujący różne rodzaje chmur oraz słuchając prowadzącej zajęcia dowiedzieli się, jak można określić zmiany pogodowe obserwując różne ich rodzaje. Ponadto bardzo chętnie wypowiadali się nt. zagrożeń efektem cieplarnianym i sposobami przeciwdziałania temu zjawisku.

Zachowując wszelkie zasady bezpieczeństwa obowiązujące „młodych laborantów” z radością przystąpili do swojego pierwszego doświadczenia przelewając do szklanego naczynia kolorową wodę ze zlewki, a następnie zanurzając w niej pustą szklankę do góry dnem, która jak zaobserwowali nie wypełniła się wodą. Kolejnym bardzo intrygującym doświadczeniem dla „młodych laborantów”, które chętnie powtarzali do skutku, była obserwacja zjawiska, w którym kartka papieru po odwróceniu kolby z wodą skutecznie blokowała jej wypływ. Ostatnim, ale bardzo ciekawym doświadczeniem była z kolei „produkcja sztucznego śniegu”, która z dużym zaangażowaniem wciągnęła wszystkich „kamiennogórskich laborantów”. Na stołach pojawiły się szklane pojemniki z poliakrylanem sodu, którym następnie zasypywali dno otrzymanego od „głównej laborantki” pojemnika. Po dodawaniu do pojemnika z poliakrylanem sodu kolorowej wody (czerwonej, niebieskiej, zielonej lub żółtej) i wymieszaniu wszystkich składników, „wyprodukowali” sobie swoją unikalną pamiątkę z pobytu w Sudeckiej Zagrodzie Edukacyjnej w Dobkowie, gdyż zabezpieczony pokrywką pojemnik z własnoręcznym wyrobem mogli zabrać ze sobą do domu.

Po zakończeniu pierwszej części zajęć edukacyjnych edukacji ekologicznej „Zadbajmy o Naszą Planetę” była przerwa przeznaczona na konsumpcję „drugiego śniadania” z obowiązkowymi drobnymi zakupami pamiątkarskimi, po której uczniowie obydwu klas wymienili się zajęciami edukacyjnymi. „Młodzi paleontolodzy”, z edukator Agnieszką udali się do głównego budynku, gdzie poznawali zagadnienia i wykonywali doświadczenia związane z elementami pogody i klimatem, a „młodzi laboranci” pozostali w min, aby pod życzliwym okiem edukatora Piotra zdobyć podstawową wiedzę o skamieniałościach i wcielić się w „młodych paleontologów”.

Po zakończeniu zajęć edukacyjno-ekologicznych „Zadbajmy o Naszą Planetę” i podziękowaniu swoim edukatorom Agnieszce i Piotrowi, za nowe wiadomości o pogodzie i klimacie oraz skamieniałym życiu Ziemi, a także za bardzo mile spędzony czas w gościnnych murach Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej zrobili sobie wspólne pamiątkowe zdjęcie na schodach głównego budynku Centrum Nauki o Ziemi i udali się na pobliski parking, z którego autokarem PKS Kamienna Góra pełni niezapomnianych wrażeń w wesołych nastrojach ze swoimi unikatowymi pamiątkami – samodzielnie przygotowanym „sztucznym śniegiem” powrócili przez Wojcieszów, Kaczorów, Marciszów oraz Ptaszków do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestnikami Programu Edukacji Ekologicznej „Zadbajmy o Naszą Planetę” sprawowali: Jolanta Michalska – wychowawczyni jednej z klas, Monika Krzystek – pedagog, Elżbieta Rosłon - nauczyciel oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.

Autorzy zdjęć Monika Krzystek i Jerzy Rubach