Wycieczka edukacyjna do Centrum Nauki o Ziemi Sudeckiej - relacja i doświadczenia młodych uczniów

W dniu 23 lutego 2024 roku uczniowie dwóch klas II b oraz III c ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze wybrali się na swoją pierwszą tegoroczną wycieczkę edukacyjną do Centrum Nauki o Ziemi Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej w Dobkowie inaugurując tegoroczny „Cykl imprez turystyczno-krajoznawczych dla młodych mieszkańców dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra”, który organizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Uczestnicy wycieczki edukacyjnej po przyjeździe autokarem z PKS Kamienna Góra na parking obok Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej spotkali się ze swoimi edukatorami Joanną Appelt oraz Michałem Horodyskim, z którymi udali się do głównego budynku SZE. W nim podzieleni na dwa zespoły klasowe przystąpili do przygotowanych dla nich zajęć edukacyjnych przeprowadzanych w ramach projektu edukacji ekologicznej „Zadbajmy o naszą Planetę” realizowany przez Stowarzyszenie Kaczawskie w Geoparku Kraina Wygasłych Wulkanów.

Jako pierwsi do Sali Warsztatowej pod opieką edukatora Marcina Horodyskiego młodzi „kamiennogórscy laboranci” z klasy III c uczestniczyli w bardzo ciekawych warsztatach laboratoryjnych „Woda”. Po ubraniu fartuchów ochronnych i omówieniu przez prowadzącego warsztaty zasad zachowania się podczas wykonywania doświadczeń laboratoryjnych. Zajęcia warsztatowe rozpoczęły się od wymieniania przez uczestników nazw miejsc, gdzie znajduje się woda, wśród których były m.in. oceany, morza, jeziora, rzeki, chmury, człowiek, ziemia, lodowce i bagna. Następnie zobaczyli jak prowadzący wlewa do menzurki wodę oraz usłyszeli, że woda słona (oceany i morza) to ponad 97% jej zasobów, a woda słodka to niecałe 3%. Oglądając kolejne slajdy prezentacji i uważnie słuchając Marcina Horodyskiego dowiedzieli się, że woda stanowi ponad 80% ciała noworodka, 75% ciała dziecka i 60-70% objętości ciała dorosłego człowieka. Bardzo ciekawym elementem warsztatów był qiuz dotyczący zawartości wody w owcach i warzywach, w którym brali udział wszyscy młodzi „laboranci” porównując pary owoców i warzyw ilustrowane slajdami. Wśród nich znaleźli się uczniowie, których 3-krotne wskazania były prawidłowe - BRAWO.

Z kolejnych slajdów dowiedzieli się, że woda występuje także na innych planetach, a jednym z najbardziej zasolonych jezior na Ziemi jest Morze Martwe, gdzie prawie zupełnie brak życia organicznego, a gęstość wody pomaga nawet niedoświadczonym pływakom w utrzymaniu się na powierzchni. Usłyszeli także, że za najbardziej zasolone jezioro uznaje się Patience w Kanadzie. Bardzo ciekawa była także informacja, że nadmierne picie słodkiej wody może spowodować śmierć, gdyż śmiertelna dawka wody to 1 litr na każde 11 kg masy człowieka. A jednym ze slajdów zobaczyli także efekt MPEMBA – zjawisko polegające na szybszym zamarzaniu wody cieplejszej od zimniejszej w określonych warunkach.

Wyposażeni w interesującą wiedzę i ciekawostki o wodzie przystąpili do swoich doświadczeń z związanych. Pierwszym z nich była „wędrująca woda”, podczas którego zrolowane i połączone przez siebie papierowe ręczniki wkładali do dwóch zlewek wypełnionych różnokolorowymi cieczami, a następnie zaobserwowali „wychodzenie” wody po papierowych ręcznikach ze zlewek. Podobny efekt „wspinania się” wody zaobserwowali w postawionych na stołach menzurkach, gdzie woda była przyciągana przez cząsteczki tworzące wewnętrzną powierzchnię rurki. W trakcie obserwacji poznali tzw. efekt kapilarny, dzięki któremu m.in. drzewa „zasysają” wodę z korzeni do liści.

Kolejnym, intrygującym ich doświadczeniem było „napięcie powierzchniowe” wody, w trakcie którego ich zadanie było umiejętne położenie na wodzie metalowych spinaczy, które miały dzięki napięciu powierzchniowemu utrzymywać się na jej powierzchni. Ciekawym eksperymentem było dodanie do wody na talerzu pieprzu, a następnie obserwacja reakcji na zanurzenie w niej przez „młodego laboranta” palca zanurzonego w płynie do naczyń. Ponadto prowadzący warsztaty edukator zaprezentował im kolejne doświadczenie polegające na podgrzaniu ogniem baloników, z których jeden był wypełniony powietrzem, a drugi wodą i powietrzem. Obserwując doświadczenie uczestnicy warsztatów zobaczyli, że ten pierwszy szybko pękł, a wypełniony wodą nie. Na zakończenie warsztatów edukacyjnych na stolikach pojawiła się zlewka z wodą do której jedno z nich zanurzyło bagietkę, a następnie na otrzymanych kartkach narysowali strzałkę oraz coś napisać. W trakcie doświadczenia „woda i złudzenia optyczne” młodzi kamiennogórzanie obserwowali przez zlewkę wypełnioną wodą bagietkę oraz oddalającą się kartę ze strzałką z napisem, które w ich trakcie wyglądały „trochę inaczej” niż w rzeczywistości.

W tym samym czasie na zwiedzanie ekspozycji Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej nawiązującej do Krainy Wygasłych Wulkanów z geolog Joanną Appelt wyruszyli uczniowie klasy II b, którzy zostali przez nią zaproszeni do znajdującej się na I piętrze Sali Kaczawskiej, gdzie zobaczyli makietę pozwalającą poznać najważniejsze atrakcje geoturystyczne Pogórza Kaczawskiego – dawne wulkany, kamieniołomy, formacje skalne, liczne rezerwaty przyrody oraz zabytkowe pałace, dwory i kościoły. Oświetlone różnobarwnymi żaróweczkami atrakcje zachęcają do poznania tych miejsc w terenie podczas wędrówki żółtym Szlakiem Wygasłych Wulkanów. Ponadto zobaczyli trzy modele, prezentujące różne fazy przekształcania się Ostrzycy (501 m. n.p.m.) – wulkanicznego wzniesienia w kształcie stożka zbudowanego z bazaltów, które w szczytowej partii (powyżej 450 m. n. p. m.) objęte jest prawną ochroną jako rezerwat przyrody nieożywionej „Ostrzyca Proboszczowicka”. Novum w Sali Kaczawskiej, z którą zapoznali się młodzi kamiennogórzanie była interaktywna makieta przybliżająca im proces powstawania gór.

W kolejnej Sali Wulkanów można zobaczyć m. in. modele aktywnych wulkanów stożkowych i tarczowy oraz dowiedzieć się, jak dzielimy wulkany ze względu na ich aktywność – aktywne, uśpione oraz wygasłe. W niej mogli „zajrzeć” do wnętrza wulkanu Fudżi w Japonii, a przy pomocy interaktywnej tablicy słuchając opowieści przewodnika mogli zrozumieć jak powstają i przebiegają erupcje wulkanów. Usłyszeli również o włoskim starożytnym mieście Pompeje zniszczonym w trakcje erupcji wulkanu Wezuwiusz w 79 r. Część z nich mogła samodzielnie zbudować własny wulkan. Decydując o lepkości magmy oraz poziomie zgromadzonych pod powierzchnią gazów zobaczyli różne typy wulkanów i ich różnorodne erupcje. Znajduje się w niej również model gejzeru, który wystrzeliwuje wodę w regularnych odstępach czasu.

Wiele emocji budził wśród uczestników wycieczki edukacyjnej pobyt w Sali Trzęsienia Ziemi, gdzie zobaczyli film przedstawiający erupcję wulkanu z jego tragicznymi skutkami, o których opowiadała im prowadząca zajęcia Joanna Appelt. Na największej w Polsce platformie symulującej trzęsienie ziemi (4° w skali Richtera) samodzielnie mogli doświadczyć jak to jest, gdy trzęsie się ziemia, w trakcie którego nawet najprostsze czynności są trudne do wykonania.

Następnie zeszli do znajdującej się na parterze Sali Ziemi gdzie zobaczyli ciekawą kolekcję skał i minerałów z Pogórza Kaczawskiego. Wśród prezentowanych przez przewodniczkę skał zobaczyli: granit, gips, agaty czy obsydian czarny – kwaśną skałę magmową, powstałą ze szkliwa wulkanicznego na wskutek natychmiastowego wystygnięcia magmy. Ponadto usłyszeli, że skały zbudowane są z minerałów. Podeszli także do interaktywnej makiety rzeki, gdzie mogli wywołać powódź podnosząc tamę. Zobaczyli tu m.in. co dzieje się w czasie powodzi z domami ustawionymi przez nich w strefie zalewowej. Tylko niektóre domki ustawione przez nich bez uszczerbku przetrwałyby powódź wywołaną przerwaniem tamy na rzece.

Po zakończeniu pierwszej części zajęć edukacyjnych oba zespoły spotkały się w drugim budynku na przerwę śniadaniową oraz drobne pamiątkarskie zakupy. Następnie oba zespoły wymieniły się zajęciami edukacyjnymi - „zwiedzający” uczestniczyli, pod uważnym okiem „głównego laboranta” Michała Horodyskiego w inspirujących warsztatach o wodzie, a niedawni „laboranci” wyruszyli na zwiedzanie ekspozycji Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej ze swoją przewodniczką geolog Joanną Appelt.

Po podziękowaniu prowadzącym zajęcia edukacyjne za nowe wiadomości i mile spędzony czas oraz zrobieniu sobie wspólnego pamiątkowego zdjęcia na schodach gościnnej Sudeckiej Zagrody Edukacyjnej udali się na parking do czekającego na nich autokaru PKS Kamienna Góra, którym przez Lipę, Kaczorów, i Marciszów w wesołych nastrojach, pełni wrażeń z uczestnictwa w warsztatach programu edukacji ekologicznej „Zadbajmy o Naszą Planetę” oraz niezapomnianych przeżyciach na platformie symulującej trzęsienie ziemi, powrócili do Kamiennej Góry. Opiekę nad uczestników wycieczki edukacyjnej sprawowali: Ewa Nowak i Małgorzata Pawlikowska – wychowawczynie klas, Magdalena Jakubczak i Halina Walentynowicz – rodzice oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.

Zdjęcia: Magdalena Jakubczak i Jerzy Rubach