Wycieczka z PTSM do Zamku Książ oraz Palmiarni

W dniu 31 października 2023 roku uczniowie dwóch klas I a oraz I d ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą lekcję zamkową „Baśniowy Książ” do Zamku Książ w Wałbrzychu. Pierwszoklasiści aktywnie włączyli się do „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra” organizowanego dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Zamku Książ pod Wieżą Bramną żwawo przeszli przez Dziedziniec Honorowy do Zamku Książ, gdzie spotkali się z przewodnikiem książańskim – ANNĄ MOTYKĄ, która zaprosiła ich do sali na I piętrze, gdzie mogli odpocząć po podroży i zjeść drugie śniadanie. Spacerując za nią na II piętro przez Salę Konrada dotarli do Holu Myśliwskiego prezentującego na ścianach liczne trofea myśliwskie Hochbergów, w tym m. in. muflona. Po wejściu do Sali Kinowej, która za czasów Hochbergów była zamkową kaplicą na początek zobaczyli 3-minutowy film prezentujący Zamek Książ w całej okazałości, bo z lotu drona.  Z „lotu ptaka” widać, że największy na terenie Dolnego Śląska zamek, położony jest na zalesionym wzgórzu przepastnego wąwozu Pełcznicy. Następnie przewodnik książański Anna Motyka, korzystając z prezentacji, przybliżyła im historię zamku obronnego, wybudowanego w 1288 r. (XIII w.) przez księcia Bolka I Surowego, który od 1508 r. był przez ponad 430 lat własnością 27. pokoleń Hochbergów. Dzięki nim Zamek Książ przechodzi liczne „metamorfozy” przekształcając się z zamku obronnego na pałac. Ostatnimi mieszkańcami zamku, swoistego M-400, był  książę Jan Henryk XV Hochberg von Pless, jego żona Maria Teresa Olivia Cornwalis West, zwana księżną Daisy (Stokrotką) oraz ich trzech synów – Jan Henryk XVII, Aleksander i Bolko. Księżnej Daisy, która spędziła w nim 50 lat, zawdzięczany ostatnią wielką przebudowę zamku, powstanie palmiarni, przebudowę zamkowych tarasów oraz sprowadzenie do Książa wielu cennych roślin, w tym różaneczników i azalii. Dowiedzieli się także, że Hochbergowie, którzy byli również właścicielami dóbr pszczyńskich, byli trzecią najbogatszą rodziną w Niemczech, a szóstą w Europie, ale w latach 30-tych XX w. utracili swój majątek. W czasie II wojny światowej zamek był przebudowywany przez hitlerowską organizację Todt na jedną z kwater Hitlera. Przy okazji zniszczono część zabytkowego wystroju. Oglądając kolejne slajdy prezentacji uczestnicy lekcji zamkowej zobaczyli zdewastowane wnętrza zamku przed jego ogólnym remontem w XXI w. Ponadto zaciekawiła ich legenda o zrabowanych przez rabusiów zamkowych skarbach. Podczas ucieczki ze złotem drewniana kładka na rzece Pełcznica załamała się pod ich ciężarem, a złoto spoczęło na jej dnie zamiast spokojnie spoczywać w zamkowym skarbcu.

Drugą, bardzo interesującą częścią lekcji zamkowej było zwiedzenie przez małych kamiennogórzan najciekawszych zamkowych salonów. Po wyjściu z Sali Kinowej za oknem oglądali najstarsze, średniowieczne mury zamkowe, a uważnie słuchając opowieści „zamkowej wiedźmy” dowiedzieli się, że kuchnia mieściła się na ostatnim VI piętrze zamkowym. Zobaczyli także zamkowe windy, których niegdyś było szesnaście. Tak rozpoczęła się niezwykła podróż do zamkowej krainy baśni i legend – pełnej dziecięcej radości, zabawy oraz magii. Podczas aktywnej „podróży w czasie” wspólnie z przewodniczką Anną Motyką – „zamkową wiedźmą” poznawali zamkowe dzieje oraz legendy. poszukując magicznej Książęcej Skały. ochbergów buyło szesnaście.Następnie poznali prywatne apartamenty księżnej-matki, księcia Jana Henryka XI, jadalnię Hochbergów oraz sypialnię Jana Henryka XV, który miał 195 cm wzrostu. Usłyszeli także jak księżna Daisy zamawiała meble go salonów. Po ich opuszczeniu na korytarzu zobaczyli obraz dawnej Palmiarni, w której oprócz egzotycznych roślin mogą zobaczyć także mieszkające w niej zwierzęta. Na półpiętrze klatki schodowej zatrzymało ich zdjęcie księżnej Daisy, a przewodniczka opowiedziała im historię księżnej Daisy oraz 7-metrowego naszyjnika z pereł podarowanego przez męża, ale obłożonego klątwą przez poławiacza pereł. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia. Księżna zmarła w 1943 r., dzień po swoich 70-tych urodzinach. Po dojściu do Sali Wystaw na jednym z licznych obrazów zobaczyli scenę z „Metamorfoz Owidiusza” z wyobrażeniem Pana ścigającego nimfę Syrinks, która uciekając przed nim zamieniła się w trzcinę. Pan postanowił zerwać roślinę i połączyć poszczególne łodygi o odpowiednich długościach woskiem. W ten sposób powstał instrument muzyczny – fletnia Pana - składający się z szeregu drewnianych piszczałek.  Zwiedzili Salon Zielony z ciekawym kominkiem z czewonego marmuru oraz licznymi portretami przodków rodu Hochbergów. Niestety, aktualnie najbardziej reprezetacyjny salon barokowego skrzydła Sala Maksymiliana jest remontowana, więc zza szklanych drzwi „książańska wiedżma” opowiedziała im o strzegących ją czterech Sfiksach na marmurowych kominkach. Następnie skierowała ich wzrok na okazały plafon z pięknymi mitologicznymi malowidłami, na którym  poszukiwali Pegaza, boginię wojny Atenę oraz Meduzę, której głowę okalały wijące się węże. Ponadto, dwukrotnie, przez 60 sekund wyznaczone klepsydrą „wiedźmy Anny” korzystającej z mocy Meduzy zamienili się w kamienne posągi. Po „powrocie do rzeczywistości” w nagrodę za prawidłowe wykonanie zadania zostali poczęstowani cukierkami. Przechodząc z Anną Motyką przez Salon Biały z barokowym kominkiem z różowego marmuru, weszli do Salonu Chińskiego z barwnymi tapetami z motywem pawii uważanych w sztuce Bliskiego Wschodu za symbol nieśmiertelności oraz Salon Orientalny (Włoski) odnaleli magiczną Książęcą Skałę - odkryty fragment zamkowych skał, którego dotknięcie gwarantuje spełnienie pomyślanego życzenia, ale nikomu nie wolno go zdradzić. Nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby magicznej skalnej ściany, która dźwiękiem potwierdziła przyjęcie wszystkich życzeń. Po zrobieniu sobie wspólnego, pamiątkowego zdjęcia z „książańską wiedźmą” ANNĄ MOTYKĄ podziękowali Jej za bardzo ciekawą lekcję zamkową, w trakcie której dzieliła się z nimi swoją wiedzą o Zamku Książ, a po  pożegnaniu się z Nią udali się do sklepiku oferującego książańskie pamiątki. Po udanych pamiątkarskich zakupach autokarem wyruszyli w kierunku widzianej na obrazie Palmiarni.

Kamiennogórscy pierwszoklasiści poznawanie dóbr rodu Hochbergów kontynuowali zwiedzając Palmiarnię, która była prezentem księcia Jana Henryka XV dla żony księżnej Daisy. Wybudowana, w latach 1911-1914, Palmiarnia pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu  i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznym – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Zwiedzanie Palmiarni rozpoczęli od „dyniowego zakątka” – wystawy dyń, w której robili liczne zdjęcia. Po przejściu jednej z grot ich wzrok przykuło 10 lemurów katta zamieszkujących w Palmiarni, a także pawie oraz papugi. Spacerując alejkami zaciekawiły ich egzotyczne rośliny, w tym  paprocie, różne gatunki cytrusów oraz kaktusy i agawy. Obecnie w Palmiarni rośnie ponad 250 gatunków roślin, które reprezentują florę różnych stref klimatycznych i prawie wszystkie kontynenty. Po dojściu do sklepiku skorzystali z drobnych, roślinnych zakupów. Część z uczestników zwiedziła także ciekawą wystawę drzewek Bonsai - egzotycznie wyglądających i niezwykle dekoracyjnych roślin w doniczkach, a inni chętnie zainteresowali się kolejnymi mieszkańcami Palmiarni – żółwiami w oczku wodnym oraz rybkami w akwariach. Zobaczyli także świetlne iluminacje przedstawiające m.in. kolorowe papugi, barwne motyle oraz egzotyczne ptaki i zwierzęta, które od 27 października do 29 lutego rozbłysły w Palmiarni w ramach „Ogrodu Świateł” ciesząc turystów odwiedzających to miejsce.

Bardzo miło spędzany czas mija szybko, więc po opuszczeniu Palmiarni, żwawo udali się na parking, gdzie oczekiwał na nich autokar PKS Kamienna Góra, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo udanego baśniowego zwiedzania Zamku Książ i Palmiarni wyruszyli w drogę powrotną do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Barbara Hnisdiłów i Janina Żuchewicz - wychowawczynie klas, Magdalena Etryk – logopeda, dwoje rodziców oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.

autor: PTSM-JR