Zbliżają się najbardziej rodzinne Święta Bożego Narodzenia

W dniu 16 grudnia 2025 roku uczniowie klasy I b ze Szkoły Podstawowej nr 1 im. ks. Jana Twardowskiego w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą lekcję muzealną do Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze aktywnie kontynuując swój udział w tegorocznym „Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przybyciu do muzeum pierwszoklasiści spotkali się z Joanną Stołpiec, która zaprosiła ich na II piętro głównego budynku, na którym muzealna edukator poprowadziła zaplanowaną dla nich lekcję o zwyczajach i tradycjach związanych ze Świętami Bożego Narodzenia. Uczniowie dowiedzieli się, skąd wzięła się choinka w naszych domach. W czasach przedchrześcijańskich drzewa, zwłaszcza wiecznie zielone jodły i świerki, uznawano za symbol życia, siły i ochrony przed złymi duchami. Wierzono, że drzewo iglaste, które pozostaje zielone przez całą zimę, ma nadprzyrodzoną moc. Z tego powodu przystrajano je owocami, orzechami i kolorowymi wstążkami, by zapewnić sobie urodzaj i szczęście w nadchodzącym roku. Dzieci dowiedziały się również, że dawniej ozdoby choinkowe wykonywane były ze słomy, papieru, materiału, ale również z kolorowych opłatków. Ozdoba ta nazywała się świat.

Kolejny zwyczaj dzielenia się opłatkiem to przede wszystkim symbol pojednania i przebaczenia. Historia tej tradycji wywodzi się już od pierwszych Chrześcijan, którzy dzielili się chlebem. W części polskich domów dzielenie się opłatkiem poprzedza modlitwa oraz czytanie fragmentu Ewangelii wg św. Łukasza. Podczas łamania się opłatkiem, bliscy składają sobie także życzenia bożonarodzeniowe. Następnie zasiadają do kolacji wigilijnej. Wigilijny stół – przykrywamy białym obrusem, pod który wkładamy sianko – symbol skromności oraz ubóstwa, w jakim na świat przyszedł Jezus. Według wierzeń tym samym siankiem gospodarze zapewniali sobie dostatek i powodzenie na kolejny rok.

Następnie dzieci dowiedziały się, że Polacy tradycyjnie serwują na świątecznym stole 12 potraw. Zwyczaj ten odnosi się do 12 apostołów, którzy spożywali z Jezusem ostatnią wieczerzę. Żeby w nadchodzącym roku mieć szczęście – należy spróbować wszystkich dań. Zwyczajem Bożonarodzeniowym, który od lat kultywujemy w naszych domach jest dodatkowe nakrycie na stole – o jeden talerz więcej, niż jest wszystkich uczestników kolacji. Obecnie ma to symbolizować otwartość na zbłąkanego wędrowca, którego w ten sposób zaprasza się do stołu i wspólnego świętowania. Kiedyś dodatkowe nakrycie przy stole zostawiało się dla zmarłych. W sali, w której były prowadzone zajęcia stała pięknie przystrojona choinka. Pani Joanna poprosiła jedno z dzieci o odnalezienie pod nią szopki. Dzieciom zostały przedstawione postacie z szopki: Jezus, Maryja, Józef i trzej królowie - Kacper, Melchior i Baltazar.

Kolejnym etapem muzealnego spotkania o zwyczajach i tradycjach świątecznych było malowanie pierników. Przed rozpoczęcie malowania dekoracji dzieci poznały przyprawy, których używa się do ciasta piernikowego. Były to: kardamon, cynamon, imbir, anyż. Największym zaskoczeniem dla nich była informacja, że w cieście piernikowym jest również odrobina pieprzu. Następnie każde z uczestników otrzymało pierniki i ozdoby. Wytypowane dziecko musiało przygotować lukier. Pierwszoklasiści przygotowali piękne i kolorowe pierniki, które zjedli ze smakiem.

Na jej zakończenie zrobili sobie pod choinką pamiątkowe zdjęcie z Joanną Stołpiec, której następnie podziękowali za interesujące informacje o tradycjach i zwyczajach Bożonarodzeniowych oraz mile spędzony czas w gościnnych muzealnych murach, a po pożegnaniu się z Nią powrócili do swojej szkoły.

Opiekę nad uczestnikami interesującej lekcji muzealnej sprawowały Małgorzata Bąk - wychowawca klasy oraz Katarzyna Kłębczyk– nauczyciel.

Autorka tekstu i zdjęć: Małgorzata Bąk