Zajęcia edukacyjne i warsztaty ceramiczne w Starej Kopalni w Wałbrzychu

W dniu 5 listopada 2021 roku uczniowie dwóch klas I b oraz III c ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze wybrali się na zajęcia edukacyjne oraz warsztaty zdobnicze do Centrum Nauki i Sztuki ?Stara Kopalnia?  w Wałbrzychu. Kamiennogórscy czwartoklasiści wzięli udział w ?Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji ekologicznej oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry?, który organizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Uczestnicy wycieczki edukacyjnej po przyjeździe na parking Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia udali się do kawiarni ?Sztygarówka?, gdzie mogli odpocząć oraz zjeść drugie śniadanie.

W ?Sztygarówce? spotkali się z przewodnikami Centrum ? Radosławem Kapciakiem oraz Sylwią Sobieraj-Borowiec, którzy zaprosili, podzielonych na dwa zespoły klasowe, młodych kamiennogórskich uczniów na zajęcia edukacyjne ?Szychta fuksów ? pierwsza zmiana młodych górników? oraz warsztaty zdobnicze.

Jako pierwsi na zajęcia edukacyjne z edukatorem Radosławem Kapciakiem wyruszyli uczniowie klasy I b. W pierwszej części zajęć edukacyjnych uczestnicy wycieczki zostali zaproszeni do zwiedzanie części wystawowej Muzeum Przemysłu i Techniki obejmujący najstarszy i największy zachowany zespół górniczych budowli przemysłowych pochodzących z przełomu XIX i XX w.  Zwiedzane kompleksu budowli po byłej największej wałbrzyskiej Kopalni Węgla Kamiennego ?Julia?, rozpoczęli od  zwiedzania poznali budynku łaźni wybudowanego w 1915 r. Zwiedzane przez nich wystawy prezentowały dzień pracy górnika oraz specyfikę pracy w kopalni.  Już w pierwszym pomieszczeniu dowiedzieli się, że praca w kopalni należała do bardzo trudnych, a każdy górnik rozpoczynający swoją ?szychtę? pobierał górniczą markę, które w zależności od zmiany miały kształt koła (zmiana poranna), kwadratu (zmiana popołudniowa) lub trójkąta (zmiana nocna). W kolejnej sali wystawowej poznali elementy roboczego stroju górnika pracującego pod ziemią: buty, spodnie drelichowe, koszule, kurtki, rękawice drelichowe oraz najważniejsze kaski górnicze. Każdy górnik miał swoje ubranie zawieszone pod sufitem łaźni łańcuszkowej z osobistym numerem marki górniczej. Stąd przewodnik zaprosił ich do Lampowni. Wiele emocji wzbudziła wśród nich ekspozycja prezentująca lampy górnicze, elementy kartografii i miernictwa górniczego, przedmioty z zakresu ratownictwa górniczego, tradycji górniczych (mundury górnicze, czako i marki górnicze, pamiątki górnicze związane z pracą czy drobne urządzenia stosowane w pracy na kopalni). W kolejnym korytarzu zobaczyli na ścianach liczne fotografie ilustrujące ciężką pracę górników w podziemnych sztolniach. Następnie uczestnicy wycieczki zobaczyli windy zwożące górników do pracy pod ziemię oraz usłyszeli zaprezentowany przez przewodnika jeden z sześciu sygnałów wykonawczych. Duża część z nich bardzo chętnie wcieliła się w ?górniczych sygnalistów?, po czym udali się do pomieszczenia, w którym znajdowały się wielkogabarytowe maszyny oraz urządzenia transportu kopalnianego. Kolejnym zwiedzanym przez nich pokopalnianym obiektem była maszynownia szybu ?Julia?, w której znajdowały się elektryczna maszyna wyciągowa szybu Julia-Zachód dla przewozu ludzi oraz urobku, a także przetwornica maszyny wyciągowej przeznaczonej do przetwarzania prądu zmiennego na prąd stały, niezbędny do zasilania silnika prądu stałego maszyny wyciągowej Julia-Wschód. Urządzenia pochodzące z 1911 r. były eksploatowane do 1996 r., tj. do zakończenia wydobycia węgla w kopalni ?Julia?. Po wyjściu z maszynowni szybu ?Julia? wiele radości sprawiła im możliwość posiedzenia w górniczych wagonikach.

Na zakończenie ruszyli na spacer podziemną trasą turystyczną, gdzie zobaczyli m. in. stare fotografie górników, figurkę św. Barbary ? patronki górników. Słuchając opowieści przewodnika o trudnej górniczej pracy mogli zaobserwować na podziemnych ekspozycjach m.in. górnika strzałowego, ?fedrujących? górników czy zespół mierniczych. Wiele radości sprawił im pobyt w sztolni ćwiczebnej, gdzie czwartoklasiści podzieleni na mniejsze ?zespoły górników dołowych? z dużym zaangażowaniem mogli wcielić się w rolę prawdziwych górników wykonując lekkie prace górnicze: ładując ?sercową? węgiel do ?wagoników?, które transportowali na inne miejsce oraz przenosząc zbędne w danym miejscu kłody drewna, które wykorzystywano jako drewniane stemple stanowiące fragment obudowy dawnej kopalni. Kontynuując spacer pokopalnianymi chodnikami dowiedzieli się m. in. jaką rolę w kopalni pełniły szczury, których policzenie było jednym z zadań młodych kamiennogórskich gwarków. Na ścianach podziemnych chodników widzieli zamontowane liczne czujniki gazu oraz aparaty telefoniczne, służące bezpiecznej pracy górników, a w ?podziemnych gablotach? różnorodne urządzenia oraz narzędzia wykorzystywane w trakcie ?szychty? przez górników dołowych. Po wyjściu na powierzchnię powrócili do kawiarni ?Sztygarówka? na przerwą pomiędzy zajęciami edukacyjnymi i warsztatami zdobniczymi wykorzystując ją na drobne zakupy pamiątkowe oraz słodkie ?co nie co?.

W tym samym czasie drugi zespół klasowy, pod opieką Sylwii Sobieraj-Borowiec udali się na warsztaty zdobnicze do Centrum Ceramiki Unikatowej. Warsztaty rozpoczęły się od oprowadzenia młodych adeptów sztuki ceramicznej po wystawach pracowni Centrum Ceramiki Unikatowej. Uczestnicy warsztatów zostali zapoznani przez prowadzącą warsztaty z różnorodnymi technikami zdobniczymi używanymi w tworzeniu ceramiki użytkowej oraz unikatowej, oglądając różne wyroby ceramiczne. Największe wrażenie zrobił na nich piec ceramiczny służący do wypalania wyrobów ceramicznych. Przystępując do warsztatów zdobniczych Sylwia Sobieraj-Borowiec zapoznała ?młodych zdobników? z technikami zdobienia porcelanowych kubków. Do ich dyspozycji na stołach były przygotowane zimne farby (4 kolory), pędzelki oraz porcelanowe kubki. Przystępując do samodzielnego ich zdobienia, każdy z uczestników warsztatów wymyślił swój własny projekt pomalowania kubka, który następnie z dużym zaangażowaniem, wytrwałością i starannością praktycznie zamieniał na swoją własną unikalną pamiątkę po wizycie oraz warsztatach w Centrum Ceramiki Unikatowej w Starej Kopalni. Unikatowej urody pomalowane przez nich porcelanowe kubki zostały spakowane i zabrane do Kamiennej Góry. Po zrobieniu wspólnego, pamiątkowe zdjęcie z SYLWIĄ SOBIERAJ-BOROWIEC na schodach wejściowych do Centrum udali się do ?Sztygarówki? , gdzie oczekując na drugą część zajęć edukacyjnych dokonywali drobnych zakupów pamiątkarskich oraz słodkiego ?co nie co?.

Po przybyciu do ?Stygarówki? wszystkich uczniów nastąpiła wymiana zajęć i na zajęcia edukacyjne ?Szychta fuksów ? pierwsza zmiana młodych górników? z przewodniczką Martą Kwiecień udali się uczniowie klasy III c, którzy podobnie jak ich koleżanki i koledzy poznawali  specyfikę ciężkiej pracy górników dołowych w dawnej kopalni ?Julia?. Niestety, po poznaniu kolejnych etapów przygotowań górnika do pracy (pobieranie ?górniczej marki?, przebieranie się i kompletowanie ekwipunku oraz zjazd pod ziemię) nie otrzymali możliwości, w sztolni ćwiczebnej, wcielenia się w rolę prawdziwego górnika i wykonania w grupach lekkich prac górniczych.

W tym samym czasie pierwszoklasiści, pod opieką Sylwii Sobieraj-Borowiec, uczestniczyli w interesujących warsztatach ceramicznych ?Gipsowe malowanki? w Centrum Ceramiki Unikatowej.  Po zwiedzeniu wystaw Centrum każdy uczestnik warsztatów otrzymał od prowadzącej, odlane z gipsu, trzy małe formy rzeźbiarskie. Uważnie słuchając informacji ceramiczki i korzystając z jej pomocy, z dużym zaangażowaniem pobudzając swoją wyobraźnię i uruchamiając motorykę, za pomocą farb akrylowych oraz pobudzając swoją wyobraźnię, pomalowały otrzymane figurki tworząc własne unikatowe pamiątki z wizyty w Centrum Ceramiki Unikatowej.

Pod koniec pobytu w Centrum Nauki i Sztuki ?Stara Kopalnia? w Wałbrzychu rozpadało się więc zrezygnowano ze zrobienia sobie wspólnego zdjęcia uczestników wycieczki edukacyjnej. Po podziękowaniu prowadzącej warsztaty ceramiczne Sylwii Sobieraj-Borowiec za ciekawie, aktywnie i bardzo mile spędzony czas pożegnali się z nią żwawo udając się do czekającego na nich autokaru PKS Kamienna Góra, którym bardzo zadowoleni, pełni niezapomnianych wrażeń, w wesołych nastrojach powrócili do swoich rodzinnych domów.

Opiekunami uczestników wycieczki edukacyjnej byli Paulina Kuliś i Małgorzata Bąk ? wychowawczynie klas, Magdalena Etryk i Dorota Jahołkowska ? nauczycielki oraz Jerzy Rubach ? Nauczyciel Kraju Ojczystego i Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.