Z Planem miasta po Kamiennej Górze

W dniu 5 października 2021 roku uczniowie klasy IV c ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze wybrali się na krajoznawczy spacer po Kamiennej Górze biorąc udział w ?Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji ekologicznej oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry?, który organizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra. Kamiennogórscy adepci turystyki krajoznawczo-przyrodniczej wzięli udział w cyklu wycieczek ?Kamienna Góra ? moje miasto?, którego celem jest poznanie zabytków architektury oraz pomników przyrody rosnących w naszym mieście.

Podczas spotkania uczestników pieszej wycieczki po Kamiennej Górze uczniowie klasy IV c zostali wyposażeni w plany miasta w skali 1:9000, na których zaznaczyli przebieg trasy pierwszego etapu wycieczki do ruin pałacu Kreppelhof (obecnie Grodztwo). Po spacerze ul. Szkolną i przekroczeniu ul. Papieża Jana Pawła II przystanęli na ul. Bohaterów Getta obok dawnego Domu Handlowego firmy lniarskiej J. Rinkel z 1876 r. (obecnie budynek mieszkalny). Z jego perspektywy zobaczyli najpiękniejszy dworzec Śląskiej Kolei Górskiej z 1869 r., który można określić mianem perełki architektury kolejowej Śląska. Wybudowany w stylu neorenesansowym dworzec wraz z wiatą znajduje się w rejestrze zabytków Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Ponadto usłyszeli, że staraniem Hermanna Rinkla powstało prywatne połączenie kolejowe do Okrzeszyna przez Krzeszów i Chełmsko Śląskie zwane ?koleją kiełbaskową?, gdyż pasażerowie wozili nią do Kamiennej Góry smakowitą kiełbasę wytwarzaną w Chełmsku Śląskim. Spacerując ul. Bohaterów Getta zobaczyli ponadto domy mieszkalne z początku XX w. wybudowane dla pracowników fabryki włókienniczej J. Rinkel (obecnie budynki mieszkalne). Mijając po drodze budynek Nadleśnictwa Kamienna Góra, skręcili w ul. Zamkową dochodząc do ruin pałacu Grodztwo. Po dojściu do pomnikowej alei 20-stu dębów szypułkowych żwawo powędrowali tzw. ?Aleją Książęcą? nazwaną tak w 1827 r/ na cześć księcia Fryderyka Wilhelma ? przyszłego króla Prus. Po zrobieniu sobie klasowego zdjęcia z ruinami w tle usłyszeli krótką historię pałacu Kreppelhof wybudowanego w latach 1560-1569 przez Henryka I Schaffgotscha i jego syna Henryka II Schaffgotscha, którzy spoczęli w mauzoleum rodu rycerskiego. dobudowanym do kościoła p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP w Raszowie. Od 1765 r. do 1945 r. właścicielami Kreppelhof był ród zu Stolberg-Wernigerode, który odrestaurował zniszczony oraz niezamieszkały od wojny 30-letniej (1618-1648) pałac na siedzibę rodową. Otoczony z trzech stron fosą pałac Kreppelhof nazywany był nawet ?małym śląskim Wawelem?.

Stąd żwawo ?popedałowali? biegnącą ?Aleją Książęcą? ścieżką rowerową do ul. Wałbrzyskiej, którą dotarli do mostu, z którego mogli zobaczyć dwie kamiennogórskie rzeki-  Bóbr oraz wpływający do niego tuż przez mostem prawobrzeżny dopływ ? Zadrnę. Następnie doszli do ul. Katowickiej i obok murów cmentarza komunalnego dotarli do  zabytkowego kirkutu ? starego cmentarza żydowskiego założonego w latach 20. XIX w. Po wysłuchaniu informacji związanych z historią tej nekropolii oraz tradycjami związanymi z pochówkiem zmarłych z zainteresowaniem oglądali prostokątne macewy  z inskrypcjami w języku niemieckim i hebrajskich oraz tradycyjną żydowską symboliką. Na jednej macew odczytali rok śmierci ? 5614 r. zapisany zgodnie z kalendarzem żydowskim. W kalendarzu żydowskim rachubę czasu zaczyna się od dnia stworzenia świata tj. od 3761 p.n.e. Według tego kalendarza mamy obecnie 5781 rok. Spacerując obok murów i ogrodzenia cmentarza komunalnego podeszli do miejsca, gdzie w 1881 r. poświęcono tzw. nowy cmentarz żydowski, na którym pochowano w 1897 r. Falka Valentina Grünfelda i jego żonę Johannę założycieli w 1862 r. firmy F.V. Grünfeld. W czasie II wojny światowej pochowano również na nim jeńców radzieckich oraz więźniów filii obozu koncentracyjnego Gross-Rosen.

Po dojściu na teren Ośrodka Wypoczynku Świątecznego zwanego ?zalewem? zrobili sobie chwilę aktywnego wypoczynku, po której, mijając po lewej stronie  ?zalew? osiągnęli do ul. Kościuszki dochodząc do Centrum Kultury (numer 8 na planie). To kamienica z 1906 r. dawna główna siedziba zakładów tekstylnych Schlesiche Textilwerke Methner & Frahne A.G., Oglądając jej fasadę z płaskorzeźbami z piaskowca zobaczyli m. in. lokomotywą oraz statek nawiązujące do działalności fabryki włókienniczej. Część uczniów stwierdziła, że chodziła tutaj do przedszkola. Kontynuując poznawanie zabytków miasta doszli na ul. Aleja Wojska Polskiego, gdzie zobaczyli plac, na którym stała nieistniejąca synagoga spalona podczas ?nocy kryształowej? z 9 na 10 listopada 1938 r., przez bojówkarzy NSDAP. Następnie ul. Ogrodową oraz ul. Ci Wąską dotarli do Rynku (nr 7 na planie) - centrum naszego miasta, z zabytkową kamienicą Muzeum Tkactwa (nr 6 na planie). Stojąc na rynku obliczali w ilu kierunkach można z niego wyjść. Oglądając zabytkowe kamienice dowiedzieli się, że   w jednej z nich, wybudowanej w 1733 r. od samego początku istnieje apteka. Natomiast na głównej płycie rynku zobaczyli zarys prostokąta z czarnej kostki pierwszego kamiennogórskiego ratusza, którego okres istnienia (1564-1873) odczytali z okolicznościowej tablicy. Opuszczając rynek zobaczyli kamienicę z ciekawym akcentem architektonicznym na fasadzie ? literę P z kotwicą, jako inicjał jej włoskiego właściciela Franza Xaweriusa Primavesiego zajmującego się handlem lnem w Sudetach. Na ul. Karola Miarki zatrzymali się przy kamienicy, z herbową tarczą i łacińską sentencją ?Ora et Labora? ? ?Ucz się i pracuj. Kontynuując poznawanie zabytków miasta czwartoklasiści wyruszyli ul. Krótką na plac przed kościołem p.w.  św. Apostołów Piotra i Pawła (nr 2 na planie) wzmiankowanym w 1294r., gdzie ich wzrok przykuły płyty nagrobne i epitafia mieszczańskie wmurowane na zewnętrznych ścianach kościoła. Po opuszczeniu placu kościelnego na Placu Grunwaldzkim zatrzymali się przed neorenesansową budowlą ratusza (nr 5 na planie) wybudowanego w latach 1904-1905. Zachodnia i południowa fasada są bogato zdobione piaskowcowymi płaskorzeźbami m. in. Bolka I oraz Bolka II, a także fryzem narracyjnym ?Obrona miasta podczas najazdu husytów w 1426 r.?. Ponadto na zapleczu ratusz zobaczyli fragmenty zachowanych oryginalnych murów otaczających dawniej całe miasto. Stąd spacerując ul. Waryńskiego zatrzymali się przy budynku fabryki F. V. Grünfeld. Dom handlowy i zabudowania fabryczne wybudowano w latach 1884-1886 ( nr 8 na planie miasta)

Wracając do swojej szkoły ul. Sienkiewicza ich uwagę zwróciła stojące przy moście nad rzeką Bóbr wykonana z piaskowca figura św. Jana Nepomucena spowiednika królowej Zofii, którego król Wacław IV za odmowę ujawnienia tajemnicy spowiedzi nakazał utopić go w Wełtawie ? rzece płynącej przez Pragę. Męczeńska śmierć Jana Nepomucena oraz spowodowany nią bardzo silny kult Jana Nepomucena w końcu XVII w. doprowadził do jego kanonizacji w 1729 r. przez papieża Benedykta XIII. Na początku ul. Papieża Jana Pawła II zobaczyli okazały dom Hermanna Rinkla wieloletniego zarządcy firmy lniarskiej, wybudowany w 1903 r., a następnie zatrzymali się przy Domie Hamburgerów wybudowanym w 1904 r., który należał go rodziny Maxa Hamburgera, fabrykanta i właściciela firmy lniarskiej oraz Domu Handlowym formy lniarskiej A. Hamburger. Obecnie w pierwszym z nich mieści się Powiatowe Centrum Edukacji, a w drugim m.in. Dziecięca Świetlica Środowiskowa.

Na zakończenie swojego pierwszego spaceru z planem miasta z folderu ?Śladami kamiennogórskich Żydów? dowiedzieli sią kto dawniej mieszkał  w obecnej siedzibie Urzędu Skarbowego oraz Przedszkola Publicznego nr 3.  Po zapoznaniu się z tą informacją ul. Szkolną skierowali się do swojej szkoły obiecując na posiadanych przez siebie planach dokładnie wyznaczyć przebieg trasy krajoznawczego poznawania kamiennogórskich zabytków.

Opiekunką młodych krajoznawców była Monika Nackowska - wychowawczyni klasy,  a  czwartoklasistów oprowadzał po mieście Jerzy Rubach ? Nauczyciel Kraju Ojczystego, Instruktor Ochrony Przyrody PTTK i Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.