Warsztaty ceramiczne w bolesławieckiej Manufakturze.

W dniu 25 marca 2025 roku uczniowie dwóch klas I a oraz III b ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się do Fabryki Naczyń Kamionkowych „Manufaktura” w Bolesławcu. Aktywnie poznając zainaugurowali tegoroczny „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Kamiennogórscy adepci sztuki ceramicznej po przyjeździe autokarem EUROTRANS Kamienna Góra do Fabryki Naczyń Kamionkowych „Manufaktura” w Bolesławcu postanowili trochę odpocząć po długiej podróży oraz zjeść drugie śniadanie.

Następnie uczestnicy wycieczki spotkali się z dwiema przewodniczkami „Manufaktury”, które zaprosiły ich, z podziałem na zespoły klasowe, na zwiedzanie Żywego Muzeum Ceramiki, podczas którego mogli zobaczyć poszczególne etapy produkcji bolesławieckich naczyń ceramicznych. Wszyscy zwiedzający fabrykę na początek otrzymali kawałek glinki – masy ceramicznej oraz zobaczyli proces przekształcanie jej w różnorodne naczynia, do których ręcznie doklejane są uszka i inne elementy. Bolesławieckie naczynia ceramiczne produkowane są tradycyjną techniką z miejscowych glin kamionkowych i ręcznie ozdabiane. Tak uformowane naczynia trafiają do pieca i podlegają pierwszemu wypaleniu w temperaturze 850ºC. Jego efektem jest wstępnie spieczona masa ceramiczna, półfabrykat ceramiczny zwany biskwitem, który jest niepokryty szkliwem. Po wyjściu z pierwszego budynku "Manufaktury” zobaczyli kontenery, w których znajdowały się odpady m.in. – „brudny biskwit” i „czysty biskwit”, a uważnie słuchając swojej przewodniczki dowiedzieli się, że tylko „czysty biskwit” nadaje się do ponownej produkcji.

Z formowalni naczynia trafiają do malarni, która jest „sercem fabryki naczyń kamionkowych”, gdzie artystki ręcznego zdobienia naczyń ceramicznych różnymi technikami, pędzlami, gąbkami i innymi przedmiotami, wykonują precyzyjne malunki na naczyniach. Oprócz tego zdobienie naczyń ceramicznych odbywa się innymi metodami. Główną z nich jest metoda stempelkowa – najbardziej charakterystyczna dla ceramiki bolesławieckiej i odkryta w XIX w. Przy pomocy niewielkich stempelków z gąbki morskiej tworzone są na naczyniach niewielkie wzory, a najmniejsze detale domalowywane są cienkim pędzelkiem. Jedną z najtrudniejszych metod zdobienia naczyń jest sgraffito – polegające na skrobaniu lub wycinaniu ornamentów na podeschłej angobie, czyli dodatkowej warstwie glinki nałożonej na wyrób. Ciekawym sposobem zdobienia naczyń jest też pȃte-sur-pȃte, który polega na nanoszeniu na surowy wyrób zdobień w formie niewielkich płaskorzeźb. Do innych metod zdobienia zaliczamy też moletaż, rezerważ lub barbotin. Praca jest akordowa, w zależności m. in. od metody, wzoru oraz wielkości naczynia ceramicznego, dzienna norma określona jest na 320 punktów. W malarni, mistrzynie ręcznego zdobienia na różnokształtnych naczyniach wymalowują podstawowe, unikatowe oraz super unikatowe wzory, w charakterystyczny sposób dla bolesławieckiej ceramiki, a klienci z różnych zakątków świata cenią sobie piękne, kobaltowe odcienie i ludowe bolesławieckie wzornictwo.

Ozdobione naczynia ceramiczne z malarni trafiają do działu ostatecznego szkliwienia naczyń, Jedną z metod rozpoczynających szkliwienie jest zanurzenie wielu przedmiotów na ten sam kolor w zawiesinie, czyli rozrobionym szkliwie z wodą i opcjonalnym zaprawiaczu, który z ciekawością obserwowali. Na zakończenie procesu szkliwienia wszystkie naczynia zostają poddane procesowy wypalenia stając się naczyniami ceramicznymi o dużej wartości użytkowej. Na zakończeniu zwiedzania Żywego Muzeum Ceramiki zobaczyli różnorodne formy wspaniałych bolesławieckich kolorowych wyrobów ceramicznych.

Po ciekawym pobycie w Żywym Muzeum Ceramiki młodzi adepci sztuki ceramicznej ochoczo udali się na przygotowane dla nich warsztaty malowania naczyń ceramicznych. Na stołach oczekiwały na nich do ozdobienia talerze biskwitowe, które na początku oznaczali swoimi inicjałami oraz numerem klasy. Następnie po uważnym wysłuchaniu instrukcji obowiązujących przy zdobieniu naczyń, korzystając z fachowej pomocy prowadzących warsztaty malowania talerzy „bolesławieckich ceramiczek” ochoczo przystąpili do zdobienia swoich form metodą stempelkową korzystając z różnorodnych stempli oraz pędzelków i gąbek z różnymi wzorami, które namaczali wybraną farbą. Natomiast zużytymi przez nich gąbkami zgodnie z sugestią prowadzących warsztaty „karmili’ stojące na stołach ceramiczne ryby. Wszyscy dekorowali swoje ceramiczne talerze według pomysłów, które podpowiadała im własna nieograniczona wyobraźnia. W ten sposób powstały ich pięknie ozdobione kolorowe naczynia ceramiczne, które zostaną poddane w piecu bolesławieckiej „Manufaktury” szkliwieniu - procesie wypalenia w temperaturze 1.200ºC, po którym staną się nie tylko naczyniami ozdobnymi, ale także użytecznymi. Po zakończeniu procesu szkliwienie wszystkie misternie pomalowane przez „ceramików kamiennogórskich” talerze zostaną przesłane kurierem do ich szkoły i będą najwspanialszą, bo własnoręcznie przez nich pomalowaną super unikalną pamiątką z bardzo udanego pobytu w Zakładzie Naczyń Kamionkowych „Manufaktura” z Żywym Muzeum Ceramiki oraz ciekawych warsztatów ceramicznych w Bolesławcu.

Na zakończenie bardzo udanego pobytu w Fabryce Naczyń Kamionkowych „Manufaktura” w Bolesławcu żwawo ruszyli na pamiątkarskie zakupy w sklepie Manufaktury drobnej ceramiki bolesławieckiej oraz innych wyrobów z nadrukiem logo bolesławickiej Manufaktury, a także znaleźli jeszcze czas na zrobienie pamiątkowych, klasowych i grupowych, zdjęć z dużymi ceramicznymi figurami w tle. Po pożegnaniu się ze swoimi bolesławickimi przewodniczkami w Żywym Muzeum Ceramiki oraz prowadzącymi angażujące ich warsztaty ceramiczne autokarem EUROTRANSU z niezapomnianymi wrażeniami z wizyty w Żywym Muzeum Ceramiki oraz inspirujących warsztatów malowanie talerzy metodą stempelkową bardzo zadowoleni wyruszyli w drogę powrotną do Kamiennej Góry.

Opiekunami młodych kamiennogórskich ceramików byli: Małgorzata Pawlikowska i Ewa Nowak - wychowawczynie klas, Magdalena Jakubczak i Aleksandra Oleksy - rodzice oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.

Autorzy zdjęć Magdalena Jakubczak, Jerzy Rubach