W krainie baśni i legend Zamku Książ

W dniu 8 października 2021 roku uczniowie dwóch  klas I b oraz II c z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Lubawce wybrali się na interesującą lekcję zamkową ?Baśniowy Książ? aktywnie włączając się do ?Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego? organizowanego dla młodych mieszkańców naszego powiatu przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

W związku z niską temperaturą powietrza po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra na parking obok Stadniny Koni Zamku Książ uczestnicy wycieczki edukacyjno-autokarowej spacerując żwawo POMNIKOWĄ ALEJĄ LIP DROBNOLISTNYCH oznaczoną zielonymi tabliczkami z napisem POMNIK PRZYRODY przeszli przez budynek bramny Zamku Książ i dotarli na Dziedziniec Honorowy, gdzie spotkali się z księżniczką Anną Świdnicką, w którą na czas lekcji zamkowej wcieliła się przewodniczka książańska Anna Motyka, która zaprosiła ich do sali edukacyjnej na III piętrze. W tych pomieszczeniach na początku  XX wieku mieszkali synowie księcia Jana Henryka XV Hochberga von Pless oraz jego żony księżnej Marii Teresy Olivii Hochberg von Pless zwanej ?Daisy? (?Stokrotka?). Tam też mogli ogrzać się oraz zjeść drugie śniadanie.

 Po nim zostali zaproszeni do kolejnego pokoju na bardzo ciekawą lekcję zamkową pt. ?Baśniowy Książ?, gdzie uczestniczyli w interesującej prelekcji z prezentacją multimedialną, której celem było poznanie ponad 700-letniej historii Zamku Książ oraz jego mieszkańców ze szczególnym uwzględnieniem pochodzącej z Miśni rodziny Hochbergów.

Słuchając opowiadania przewodniczki i oglądając prezentację z licznymi dawnymi rycinami oraz zdjęciami dowiedzieli się, że zamek obronny, w latach 1288-1291, wzniósł Bolko I Surowy - książę świdnicko-jaworski. Ostatnim ?Panem na Książu? był jego wnuk Bolko II Mały (zm. 1368 r). Po śmierci w 1392 r. księżnej Agnieszki, wdowy po Bolku II Małym zamek znalazł się w posiadaniu króla czeskiego Wacława IV Luksemburskiego. Od 1508 r. kiedy Zamek Książ wraz z przyległymi dobrami kupił Konrad von Hoberg, aż do 1941 r. pozostawał własnością rodu Hochbergów. Swoją funkcję obronną zamek utracił w okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), a dzięki Hochbergom przechodził liczne ?metamorfozy?- przebudowy i rozbudowy zamku oraz jego otoczenia.

Jedną z najbardziej znanych postaci Zamku Książ była żona księcia Jana Henryka XV ? Księżna Maria Teresa Olivia Cornwalis West, nazywana, ze względu na delikatną urodę Daisy (Stokrotka), która spędziła w nim 50 lat. Zawdzięczany jej ostatnią wielką przebudowę zamku, powstanie palmiarni, przebudowę zamkowych tarasów oraz sprowadzenie do Książa wielu cennych roślin, w tym różaneczników i azalii. Jej imieniem została również nazwana jedna z odmian róż ? zwana różą księżnej Daisy, którą można zobaczyć w zamkowych ogrodach. W zamku, rozbudowanym o sto dodatkowych pokoi przez Jana Henryka XV, swoistym M-400, mieszkała w tym czasie 5-osobowa rodzina (Hochbergowie mieli trzech synów: Jana Henryka XVII, Aleksandra oraz Bolka). Dowiedzieli się także, że Hochbergowie byli trzecią najbogatszą rodziną w Niemczech, a szóstą w Europie. Usłyszeli również ciekawą legendę o zrabowanych przez rabusiów zamkowych skarbach. Rabusie podczas ucieczki w popłochu wbiegli na spróchniałą, drewnianą kładkę, która załamała się pod ich ciężarem, a złoto spoczęło na dnie rzeki Pełcznica.

Drugą, bardzo interesującą częścią lekcji zamkowej było baśniowe zwiedzenie przez nich najciekawszych barokowych, reprezentacyjnych salonów. Rozpoczynając zwiedzanie wraz ze swoją przewodniczką zobaczyli na jednym z korytarzy oszkloną makietę zamku Książ oraz wiszące na bocznych ścianach ilustracje prezentujące Zamek Książ w okresie średniowiecza i jego współczesny wygląd. Tak rozpoczęła się niezwykła podróż do zamkowej krainy baśni i legend ? pełnej dziecięcej radości, zabawy oraz magii. Podczas aktywnej ?podróży w czasie? wspólnie z przewodniczką Anną Motyką - średniowieczną księżniczką Anną Świdnicką, poznawali zamkowe dzieje oraz legendy. poszukując zaginionego skarbu i magicznej Książęcej Skały. Na jednym z korytarzy zobaczyli zdjęcie księżnej Daisy ? jednej z najpiękniejszych kobiet epoki, która w talii miała tylko 56 cm, co  było skutkiem noszenia od wczesnej młodości gorsetu. Usłyszeli także historię 7-metrowego naszyjnika z pereł podarowanego przez męża. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy, jak opisywała w swoich pamiętnikach, brakowało wolności, miłości oraz zdrowia, Księżna  Daisy von Pless zmarła 29 czerwca 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach i spoczęła w Mauzoleum Hochbergów, jak głosi legenda ze swoim ulubionym naszyjnikiem z pereł, obok swojej bezimiennej córki. Gdy na Śląsk w 1945 r. wkroczyła Armia Czerwona, służący Hochbergów w obawie przed zbezczeszczeniem wynieśli z Mauzoleum Księżną i pozostałych członków rodu, ale miejsce ich ponownego pochówku do dzisiaj nie jest znane

Natomiast w Sali Wystaw rozpoznawali prezentowane przez przewodniczkę mityczne stworzenia: Minotaura, Gryfa oraz Sfinksa. Na jednym z obrazów zobaczyli scenę z ?Metamorfoz Owidiusza? z wyobrażeniem Pana ścigającego nimfę Syrinks, która uciekając przed nim zamieniła się w trzcinę. Pan postanowił zerwać roślinę i połączyć poszczególne łodygi o odpowiednich długościach woskiem. W ten sposób powstał instrument muzyczny ? fletnia Pana - składająca się z szeregu drewnianych piszczałek. Ponadto przejmując moc Sfinksa Anna Motyka zadała małym lubawczanom zagadkę, której rozwiązanie zagwarantowało im dalsze zwiedzanie barokowego skrzydła Zamku Książ powstałego w ramach jego barokowej rozbudowy w XVIII wieku. W Salonie Zielonym zobaczyli kominek z czerwonego marmuru, a w Sali Maksymiliana poszukiwali Atenę i Pegaza na plafonie ? malowidle Felixa Antoniego Scheffera oraz sfinsy zdobiące kominki z czarnego marmuru. Ponadto przez minutę wyznaczoną klepsydrą ?księżniczki Anny? zamienili się w kamienne posągi. Radość uczestników lekcji zamkowej była duża, bo w Sali Maksymiliana znaleziona została tajemnicza szkatułka z zaginionym skarbem, którym okazały się puzzlle 12 znaków zodiaku oraz pocztówki z ilustracją zamku Książ. Znalezione skarby wszystkim lubawczanom wręczyła Anna Motyka zgodnie z miesięczną datą ich urodzenia. Po zrobieniu spbie wspólnego, pamiątkowego zdjęcia z ?księżniczką Anną? ruszyli na poznanie kolejnych barokowych sal. Byłt to: Salon Biały, Salon Chiński (Orientalny), Salon Gier oraz Salon Włoski, którego drewniany strop zdobi Flora ? bogini roślinności. Gry i zagadki na trasie zwiedzania poszerzały ich wiedzę o zamku rozwijając kreatywność i pozwalając odkryć potęgę wyobraźni m.in. w Salonie Chińskim słuchając legendy o Olbrzymie oraz rozpoznając na prezentowanym przez nią zdjęciu zamku Książ karocę z zaprzęgniętymi końmi, powozem i stangretem. Na zakończenie zwiedzania dziedzictwa Hochbergów Anna Motyka poprowadziła ich do magicznej Książęcej Skały  - odkrytego fragmentu zamkowych skał, którego dotknięcie gwarantuje spełnienie pomyślanego życzenia, ale tego życzenia nikomu nie wolno było zdradzić. Po wysłuchaniu ?instrukcji obsługi skały? nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby magiczne skalnej ściany, która dźwiękiem potwierdziła przyjęcie wszystkich życzeń.

Po podziękowaniu przewodniczce Annie Motyce za bardzo ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z nią opuścili zamkowe wnętrza udając się na nieplanowany spacer alejkami zamkowych tarasów. Na pierwszym z tarasów ? Tarasie Bogini Flory chętni zrobili sobie wspólne zdjęcia z  posągiem Bogini Flory, a następnie udali się na Taras Środkowy z dwoma fontannami figuralnymi. Z tego tarasu zobaczyli Taras Wodny z 27 fontannami uważany za jeden z najpiękniejszych. Stąd przeszli obok ulubionego przez Księżnę Daisy Tarasu Różanego (Kaskadowego) z sześciostopniową kaskadą (niedostępny z powodu  prac konserwatorskich). Nad tym tarasem zobaczyli również Taras Kasztanowcowy, a następnie weszli na największy z tarasów ? Taras Zachodni z trzema fontannami otoczonymi kompozycjami z bukszpanów, gdzie mogli podziwiaj najmłodsze zamkowe skrzydło w dwoma basztami. Na zakończenie spacerowali Tarasem Północnym.

Po zwiedzeniu tarasów zamkowych żwawo udali się na parking, ale znaleźli jeszcze czas na krótki spacer alejkami Sudeckiego Ogrodu Dendrologicznego ,gdzie zatrzymali się obok rosnącego w nim kasztanowca jadalnego. Niektórzy z nich zabrali ze sobą leżące pod drzewem kasztany oraz bardzo kłujące jego łupiny. Na zakończenie pobytu w ?książęcych dobrach Hochbergów? autokarem dojechali do wałbrzyskiej Palmiarni, której budowa, w latach 1911-1914, zainicjowana przez księcia Jana Henryka XV pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Spacerując alejkami Palmiarni oprócz egzotycznych roślin ich wzrok przykuły żółwie, lemury oraz pawie, a w kawiarence mogli odpocząć oraz skonsumować ?słodkie co nie co?.  Większość uczestników wycieczki zrobiła sobie również drobne roślinne zakupy pamiątkowe w działającym w Palmiarni sklepiku.

Czas spędzony w interesującym ogrodzie dendrologicznym upłynął bardzo szybko, więc autokarem PKS Kamienna Góra, w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo ciekawej lekcji zamkowej ?Baśniowy Książ?, nieoczekiwanego spaceru zamkowymi tarasami oraz zwiedzeniu Palmiarni połączonej z zakupem drobnych pamiątek powrócili do Lubawki.

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Monika Fedoruk i Magdalena Winter - wychowawczynie klas, trzy inne opiekunki oraz Jerzy Rubach ? Nauczyciel Kraju Ojczystego i Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.