Terenowa lekcja przyrody w Karkonoskim Banku Genów KPN w Jagniątkowie

W dniu 27 maja 2025 roku uczniowie dwóch klas I c oraz II a z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Lubawce, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, korzystając z pięknej pogody wybrali się na ciekawą wycieczkę przyrodniczą do Karkonoskiego Banku Genów KPN w Jagniątkowie. Tym samym aktywnie kontynuowali swoje uczestnictwo w tegorocznym „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra na parking w Jagniątkowie po jego opuszczeniu młodzi lubawczanie żwawo powędrowali niebieskim szlakiem turystycznym do Karkonoskiego Banku Genów Karkonoskiego Parku Narodowego, w którym spotkali się z edukatorkami KPN – Patrycją Rachwalską oraz Moniką Augustyniak na zaplanowane dla nich przyrodnicze zajęcia edukacyjne, których celem było poznanie wybranych gatunków drzew liściastych i iglastych rosnących w Karkonoszach i poznania jednego z najpiękniejszych motyli europejskich – Niepylaka Apollo.

Przyrodnicze zajęcia edukacyjne, których celem było zapoznanie uczniów z wybranymi gatunkami drzew rosnących w karkonoskich lasach obejmowały kilka różnorodnych zadań. Na początek wszyscy uczniowie otrzymali od prowadzących karty pracy z rebusami, z których po rozwiązaniu mogli poznać nazwy ośmiu gatunków drzew: jodła, buk, czereśnia, modrzew, sosna, brzoza, świerk oraz jawor. Po sprawdzeniu prawidłowego zapisania nazw drzew przez wszystkich uczestników wycieczki zobaczyli na odwrocie kart pracy mapkę terenowej wycieczki z naniesionymi szesnastoma numerami, którymi zostały oznaczone drzewa rosnące w lasach karkonoskich w pobliżu Karkonoskiego Banku Genów. Po omówieniu mapki terenu i oczekujących ich zadań na leśnej trasie przez prowadzące zajęcia edukacyjne z wielką ochotą wyruszyli z nimi na spacer przyrodniczy leśnymi ścieżkami.

Wędrując z Patrycją Rachwalską, zgodnie z otrzymanym szkicem trasy, podeszli do bramy wejściowej do Karkonoskiego Parku Narodowego oraz usłyszeli o zasadach obowiązujących zwiedzających go turystów. Tuż za bramą rosło pierwsze drzewo, którym okazał się klon jawor, a młodzi lubawczanie poznali zasady rozpoznawania drzew po korze, liściach lub igłach oraz rosnących na nim owocach. Z pomocą prowadzących zajęcia uczyli się jak rozpoznawać ich gatunek, który następnie zapisywali w odpowiedniej rubryce pod szkicem trasy leśnego spaceru. Uczniowie z dużym zaangażowaniem przystępowali do wykonywania poszczególnych zadań wyznaczonych im do realizacji przez prowadzącą zajęcia oraz z uwagą wysłuchiwali informacji dotyczących cech poszczególnych gatunków drzew rosnących w Karkonoszach ucząc się m.in. rozpoznawania drzew, które w trakcie wspólnego spaceru z edukatorkami KPN rozpoznawali oraz zapisywany ich nazwy w swoich kartach pracy, a na planach mogli zaznaczyć sobie numery odszukanych w lesie drzew. W trakcie leśnego spaceru ścieżką przyrodniczą "Po ekosystemach leśnych Karkonoskiego Parku Narodowego" uważnie wypatrywali kolejne drzewa oraz próbowali samodzielne określić nazwy drzew już poznanych w trakcie leśnego spaceru. Wśród gatunków drzew rozpoznawanych przez nich w kolejności były: jawor, sosna, brzoza, modrzew, jodła, czereśnia, buk oraz świerk. Dużą radość i satysfakcję sprawiało im prawidłowe rozpoznanie niektórych gatunków drzew widzianych po raz drugi, w tym: jawora, brzozy, czereśni czy buka m.in. po charakterystycznej korze /brzoza, czereśnia, buk/, liściach lub igłach /jawor, sosna/ oraz szyszkach /modrzew, świerk/.

Po rozpoznaniu i zapisaniu nazw wszystkich szesnastu drzew powrócili do na teren Karkonoskiego Banku Genów, gdzie przystąpili do wykonania ostatniego zadania, którego celem było wpisanie brakujących liter do kratek oraz odczytanie hasła, które brzmiało „Wycięty las szumi już tylko w nas”. Każdy 2-osobowy zespół uczestników przyrodniczej wyprawy do Karkonoskiego Banku Genów KPN w Jagniątkowie mógł zabrać swoją kartę pracy do domu na pamiątkę.

Następnie Patrycja Rachwalska zaprosiła ich pod tablicę informacyjną opisującej prowadzony od 2010 r. przez Karkonoski Park Narodowy projekt „Reintrodukcja i restytucja Niepylaka Apollo na Dolnym Śląsku”, którego celem jest odtworzenie trwałych populacji tego motyla w naszym województwie, w tym w rezerwacie przyrody „Kruczy Kamień” koło Lubawki, gdzie w naturalnym środowisku rośnie rozchodnik wielki. Przy tablicy informacyjnej projektu uczestnicy edukacyjno-przyrodniczej wycieczki poznali cykl rozwojowy motyla – owada, u którego dokonuje się przeobrażenie zupełne, a obejmuje on cztery stadia. Dorosłe motyle latają od czerwca do sierpnia i w tym czasie zapłodnione samice składają jaja, z których wiosną następnego roku wylęgają się gąsienice. Jest to jedyne stadium, w którym motyl rośnie. Początkowo są one niewielkie i całkiem czarne. Uważnie słuchając opowieści prowadzącej zajęcia dowiedzieli się, że w stadium larwalnym, trwającym kilka tygodni, roślinożerne gąsienice motyla intensywnie odżywiają się rozchodnikiem wielkim jedząc dziennie więcej niż same ważą. Z czasem na ich ciele pojawiają się odstraszające wroga pomarańczowe plamki. Potem następuje okres, w którym gąsienice przestają przyjmować pokarm i zamieniają się w nieruchomą postać – poczwarki. W kokonie ciało larwy praktycznie „rozpuszcza się”, a ze zgrupowań komórek wykształcają się narządy motyla i skrzydła. Z poczwarki powstaje dorosły owad, którego krótkie życie trwa od kilku godzin do kilku miesięcy. Prowadząca pokazała im również jajeczka motyli, a także oszkloną gablotkę prezentującą Niepylaki Apollo wyhodowane w poprzednich latach w Karkonoskim Banku Genów. Na zakończenie tej części zajęć edukacyjnych, w 5-cio osobowych grupkach zostali zaproszeni do namiotu hodowlanego, w którym zobaczyli gąsienice Niepylaka Apollo oraz „leżakujące” w kokonie poczwarki. W Jagniątkowie prowadzona jest także uprawa roślin żywicielskich dla Niepylaka Apollo rozchodników wielkich dla gąsienic i kwiatów nektarowych dla dorosłych owadów.

Po zakończeniu zaplanowanych zajęć edukacyjnych uczniowie obydwu klas żwawo udali się do ogrodowej, drewnianej altanki, gdzie zastali już ognisko rozpalone przez miłych gospodarzy, na którym mogli upiec sobie przywiezione smakowite kiełbaski, chleb, bułki, a także wszechobecne pianki, które mogli skonsumować korzystają ze stołów z ławkami.

Niestety czas spędzony w gościnnym dla nich Karkonoskim Banku Genów KPN w Jagniątkowie upływał bardzo szybko, więc po uporządkowaniu „ogrodowej stołówki” podeszli do okazałego kasztanowca, gdzie uczestniczyli w bardzo miłym akcencie, w trakcie którego ich wychowawczynie Monika Fedoruk oraz Magdalena Winter otrzymały przyznane im Uchwałą Zarządu Głównego PTSM w Warszawie Brązowe Odznaki PTSM za wytrwałe rozwijanie zainteresowań krajoznawczo-przyrodniczych swoich wychowanków. Na zakończenie bardzo udanego pobytu w KBG KPN w Jagniątkowie zrobili sobie wspólne, pamiątkowe zdjęcie z PATRYCJĄ RACHWALSKĄ i MONIKĄ AUGUSTYNIAK, którym podziękowali za bardzo ciekawe i angażujące ich zajęcia edukacyjne w trakcie poznawania gatunków drzew rosnących w Karkonoszach oraz nowych informacji o Niepylaku Apollo.

Po wspólnym zdjęciu i miłej turystycznej uroczystości oraz pożegnaniu się w edukatorkami KPN wszyscy młodzi lubawscy przyrodnicy wyruszyli za niebieskimi znakami turystycznymi ul. Myśliwską na pobliski parking, z którego autokarem PKS Kamienna Góra w wesołych nastrojach oraz niezapomnianymi wrażeniami z leśnego spaceru zakończonego poznaniem ośmiu gatunków karkonoskich drzew, a także nowymi informacjami o Niepylaku Apollo – pięknym motylu, którego mogą spotkać w bliskim dla nich rezerwacie przyrody „Kruczy Kamień”, wyruszyli w drogę powrotną przez Sobieszów, Kowary oraz Jarkowice do Lubawki.

Opiekunami uczestników edukacyjnej wycieczki przyrodniczej do Jagniątkowa byli: Monika Fedoruk i Magdalena Winter – wychowawczynie klas, Katarzyna Harasz i Wiktoria Porowska – nauczycielki, Kinga Łobos – praktykantka oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.

Autorzy zdjęć Wiktoria Porowska, Jerzy Rubach