Szychta krzeszowskich fuksów i warsztaty kalkomanii w Starej Kopalni

W dniu 8 grudnia 2022 roku uczniowie dwóch klas II a oraz II b ze Szkoły Podstawowej w Krzeszowie wybrali się na wycieczkę edukacyjną do Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu. Uczestnicy zajęć edukacyjnych i warsztatów z kalkomanii  aktywnie kontynuowali swój udział w „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Starej Kopalni w Wałbrzychu udali się do „Sztygarówki”, gdzie mogli odpocząć po podróży oraz zjeść drugie śniadanie.  

W „Sztygarówce” spotkali się z przewodnikami działu edukacyjnego Centrum – Łukaszem Chruszczem oraz Izabelą Purzycką, którzy zaprosili drugoklasistów do aktywnego poznania specyfiki pracy górników dołowych w trakcie ciekawych zajęć edukacyjnych „Szychta fuksów – pierwsza zmiana młodych górników.” Uczniowie klasy II a poznawali ją pod opieką Łukasza Chruszcza, a ich koleżanki i koledzy z klasy II b zwiedzali część wystawową Muzeum Przemysłu i Techniki oraz Podziemną Trasę Turystyczną z chodnikiem ćwiczebnym z Izabelą Purzycką, którzy jako pierwsi wyruszyli na swoją „górniczą szychtę”.

Jako drudzy na „górniczą szychtę fuksów” wyruszyli gwarkowie z klasy II a, których Łukasz Chruszcz zaprosił do Geogródka – skalnego ogrodu dydaktycznego prezentującego model budowy geologicznej rejonu Wałbrzycha. Został on zbudowany z autentycznych surowców skalnych takich jak: piaskowce, zlepieńce, mułowce/iłowce, porfiry/riolity oraz z węgla. Św. Barbarę.Tutaj zapoznał ich z historią powstania węgla kamiennego –"czarnego złota” wydobywanego przez górników w trzech wałbrzyskich kopalniach, w tym kopalni „Julia”. Ponadto zobaczyli powiewającą nad szybem „Julia” zielono-czarną górniczą flagę oraz poznali patronkę górników św. Barbarę. Następnie przewodnik zaprosił ich na zwiedzanie części wystawowej w budynku starej łaźni z 1915 r. Zwiedzane przez nich wystawy prezentowały dzień pracy górnika. Już w pierwszym pomieszczeniu dowiedzieli się, że praca w kopalni należała do bardzo trudnych, a każdy górnik rozpoczynający swoją „szychtę” pobierał górniczą markę, która w zależności od zmiany miała kształt koła (zmiana poranna), kwadratu (zmiana popołudniowa) lub trójkąta (zmiana nocna). Po zrobieniu sobie zdjęcia z figurą górnika udali się do kolejnej sali wystawowej, szatni łańcuszkowej, w której poznali elementy roboczego stroju górnika pracującego pod ziemią: buty, spodnie drelichowe, koszule, kurtki, rękawice drelichowe oraz najważniejsze hełmy górnicze. Każdy górnik miał swoje ubranie zawieszone pod sufitem łaźni łańcuszkowej z osobistym numerem marki górniczej. Stąd przewodnik poprowadził ich do Lampowni, gdzie zobaczyli makietę „Lisiej sztolni” z wodnym transportem urobku otwartej w 1794 r. W Lampowni zobaczyli także dwie dyspozytorki oraz ważne elementy wyposażenia górnika – tlenowe aparaty ucieczkowe i lampy górnicze. W kolejnych pomieszczeniach zobaczyli na ścianach liczne fotografie ilustrujące ciężką pracę górników w podziemnych sztolniach, które były bardzo niskie. przykuł górniczy wagonik. Następnie krzeszowscy gwarkowie zobaczyli 4-poziomowe klatki zwożące górników do pracy pod ziemię oraz usłyszeli jeden z sześciu sygnałów wykonawczych – jazdę na dół.

Na zakończenie „Szychty Fuksów – pierwszej zmiany młodych gwarków” ruszyli na spacer podziemną trasą turystyczną. Przy pobraniu górniczych hełmów zobaczyli młodych gwarków z klasy II b, więc odwrócili bieg swojej podziemnej trasy turystycznej. W pierwszym chodniku zobaczyli liczne narzędzia górnicze, którymi pracowali pod w podziemnych sztolniach górnicy, w tym łopatę „sercówę” i młot pneumatyczny. Wiele radości sprawił im pobyt w sztolni ćwiczebnej, gdzie z dużym zaangażowaniem mogli wcielić się w rolę prawdziwych górników wykonując lekkie prace górnicze ładując „sercową” węgiel do „wagoników”. Tu spotkali się ze swoimi koleżankami i kolegami, których przywitali górniczym pozdrowieniem „Szczęść Boże”. Wszyscy krzeszowscy ładowacze zostali zaznaczeni śladem węgla na policzku. Kontynuując spacer podziemnymi chodnikami dowiedzieli się co to jest strop, ocios oraz spąg. Usłyszeli także, że dwutlenek węgla oraz metan to gazy, które były groźne dla górników dołowych oraz poznali jaką rolę w kopalni pełniły szczury, konie i kanarki. Ponadto usłyszeli legendę o Skarbniku – postaci szczególnie ważnej dla górników. Na ścianach podziemnych chodników widzieli zamontowane liczne czujniki gazu oraz aparaty telefoniczne, służące bezpiecznej pracy górników.  Na podziemnych ekspozycjach zobaczyli m.in. pająka „Stefana”, skutki wybuchu dwutlenku węgla oraz pracującego ratownika górniczego. W kolejnym chodniku ćwiczebnym ponownie wykonywali drobne prace górnicze z ochotą wcielając się w rolę „prawdziwych górników” przenosząc drewniane belki, ładując węgiel do skrzynki i przeciągając ją w inne miejsce.  

W trakcie zwiedzania ekspozycji muzealnej w budynku łaźni i lampowni oraz spacerując pokopalnianymi chodnikami rozwiązywali liczne zagadki oraz rebusy poszerzające ich wiedzę oraz słownictwo górnicze. Słuchając przewodnika poznali godło górnicze (kupla), które składa się z dwóch skrzyżowanych narzędzi żelazka i pyrlika na zielonym tle. Po zakończeniu swojej pierwszej „górniczej szychty” i pozostawieniu górniczych hełmów wyszli na powierzchnię, a przed wejściem do „Sztygarówki” zrobili sobie wspólne zdjęcie z Łukaszem Chruszczem z godłem górniczym w tle krzyżując swoje ręce, jak żelazko i pyrlik z godła górniczego.  W „Sztygarówce’ zatrzymali się na „słodkie co nieco” oraz drobne zakupy pamiątkarskie.

 Ze „Sztygarówki” obydwie klasy udały się do Centrum Ceramiki Unikatowej, gdzie spotkali się z edukatorem ceramicznym Agnieszką Łukasik-Rzepecką, która zachęciła ich do aktywnego uczestnictwa w interesujących warsztatach ceramicznych „Kalkomania”. Warsztaty rozpoczęły się od zapoznania młodych adeptów sztuki ceramicznej z jedną z technik zdobienia wyrobów porcelanowych kalkomanią. Do ich dyspozycji na stołach było przygotowane 5 kolorów kalki: czarny, czerwony, niebieski, zielony i żółty, nożyczki oraz talerz porcelanowy i kuwety z wodą. W trakcie warsztatów wycinali z kolorowej kalki wymyślone przez siebie figury, które po zmiękczeniu w wodzie nanosili na porcelanowe talerze. W ten sposób kalka stawała się materiałem do stworzenia niepowtarzalnych kompozycji. Starannie i z dużym zaangażowaniem ozdabiane porcelanowe talerze zamieniały się w unikatowe pamiątki lub przyszłe prezenty dla bliskich. Wszystkie ozdobione przez nich talerze pozostały w pracowni Centrum Ceramiki Unikatowej do dwukrotnego wypalenia w piecach ceramicznych – biskwitowego w temperaturze 950ºC oraz szkliwienia w temperaturze 1200ºC.  

Po zrobieniu sobie wspólnego, pamiątkowego zdjęcia z ceramiczką Agnieszką Łukasik-Rzepecką podziękowali jej miłe spędzenia czasu oraz cenne wskazówki podczas aktywnego poznawania jednej z technik zdobienia wyrobów porcelanowych i pożegnaniu się z nią udali się do oczekującego na nich autokaru, którym pełni niezapomnianych wrażeń ze swojej pierwszej wizyty w Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu w wesołych nastrojach powrócili do Krzeszowa.

Opiekunami młodych gwarków i ceramików byli: Anna Cieślak i Danuta Hołub – wychowawczynie klas oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.