Spotkanie z ornitologami w Bukówce

W dniu 6 października 2017 roku na wycieczkę przyrodniczą nad jezioro w Bukówce wybrali się członkowie szkolnego Koła Turystyczno-Przyrodniczego działającego przy Szkole Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze uczestniczący w cyklu wycieczek krajoznawczo-przyrodniczych ?W harmonii z przyrodą?. Cykl organizowany jest dla młodych mieszkańców Kamiennej Góry przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Młodzi kamiennogórscy miłośnicy przyrody w godzinach popołudniowych pojechali busem ?Zwiedzaczka? do Miszkowic nad jezioro Bukówka i po krótkim spacerze dotarli do bazy Obozu Ornitologicznego Bukówka. Obóz Ornitologiczny zrzeszony jest w Krajowej Sieci Stacji Obrączkowania Ptaków. Jest to jedna z ośmiu stałych stacji w Polsce, których działania koordynuje Stacja Ornitologiczna Muzeum i Instytutu Zoologii PAN w Gdańsku. Sieć ta prowadzi monitoring ptasich wędrówek, badania nad migracją ptaków i nad ich ochroną, a także działania edukacyjne. Przyrodnicy badają przede wszystkim mniejsze ptaki: sikory, muchówki, świstunki, pokrzewki, trzcinniki, drozdy czy jaskółki. Co roku naukowcy i wolontariusze związani z instytucjami Krajowej Sieci Stacji Obrączkowania Ptaków obrączkują około 50 tyś. ptaków, a w Europie około 4 mln.. Obrączkowanie jako metodę badań ptaków wprowadzono w 1898 r. w Danii, a w Polsce tę technikę stosuje się od 1931 r.

Obóz Ornitologiczny Bukówka działa podczas jesiennej wędrówki ptaków, to jest pomiędzy lipcem a listopadem. Przebywający w Obozie przyrodnicy wolontariusze bardzo chętnie opowiedzieli młodym kamiennogórskim przyrodnikom o swojej pracy podczas swojego pobytu w Obozie Ornitologicznym. Samo obrączkowanie ptaków to tylko niewielka część pracy badaczy. Na czas migracji ptaków rozpinane są specjalne sieci ornitologiczne ? w lesie, trzcinowisku albo w zakrzewieniach. Na terenie obozu w Bukówce znajduje się 40 sieci ornitologicznych, które są przez nich przez cały dzień ? od świtu do zmierzchu, kiedy aktywne są ptaki wróblowe ? sprawdzane co godzinę. Ptaki, które złapały się w sieć wkładane są przez nich do specjalnych woreczków oraz przenoszone na miejsce pomiarów, gdzie są obrączkowane i opisywane. Przyrodnicy odnotowują m.in. gatunek, płeć ptaka, oceniają jego wiek i tkankę tłuszczową, mierzą wielkość i kształt skrzydeł. Zwykle jest to zestaw kilkunastu różnych pomiarów. Po dokonaniu pomiarów i ewentualnym zaobrączkowaniu, co wpisywane jest do specjalnego rejestru, ptaki są uwalniane kontynuując migrację, czyli przemieszczanie się ptaków pomiędzy dwoma obszarami (legowiskiem i zimowiskiem). Wędrówka ptaków spowodowana jest zmianami warunków atmosferycznych i co za tym idzie niedostępnością pokarmu. Skłonność ptaków do wędrówki jest utrwalona dziedzicznie, a krótko przed okresem wędrówki ptaki osiągają zdolność wędrówkową. Wędrówka ptaków możliwa jest dzięki ich wrodzonym zdolnościom do orientacji. Dla ptaków wędrujących dniem punktem orientacji jest słońce, dla nocnych wędrowców ? gwiazdy.

Podczas swojego pobytu w Obozie Ornitologicznych młodzi przyrodnicy zobaczyli jak wyglądają plastikowe obrączki kolorowe z unikalnym numerem i znakami identyfikacyjnymi, siatki ornitologiczne służące do łapania ptaków oraz inny sprzęt używany przez uczestników obozu, a także ?informacje zwrotne? w postaci zdjęć i opisów miejsc, w których zaobserwowano zaobrączkowane w polskich stacjach ptaki. W tym czasie widzieli również trzy gatunki ptaków ? pierwiosnek, dwa rudziki i dwie sikory modraszki. Zobaczyli także jak dokonywane są pomiary złapanych ptaków oraz obrączkowanie rudzika. Natomiast złapane w sieć modraszki były już zaobrączkowane więc do rejestru trafiła informacja o ich przelocie nad Bukówką. Obrączkowanie ptaków umożliwia obserwację naznaczonych w ten sposób osobników, a na podstawie tzw. ?informacji zwrotnej? przesyłanej do centrum obrączkowania zawierającej m. in. miejsca i datę stwierdzenia ptaka, napisy i numer z obrączki, stan ptaka (żywy czy martwy), okoliczności stwierdzenia ptaka umożliwiające ustalenie trasy jego wędrówki czy długość życia.

Niestety, pod koniec spotkania z ornitologami rozpadało się i uczestnicy wycieczki do Obozu Ornitologicznego, podziękowali za cenne informacje o migracji i obrączkowaniu ptaków miłym gospodarzom i busem ?Zwiedzaczka? powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad młodymi przyrodnikami sprawowali Sylwia Czerwińska ? opiekun koła oraz Jerzy Rubach ? Instruktor Ochrony Przyrody PTTK.