Reforma sądownictwa ? na czym polega?

W ostatnich dwóch miesiącach cała Polska żyje tematem rekonstrukcji rządu i zmiany na stanowisku premiera. Złośliwi uważają, że przeobrażenia te są tematem zastępczym dla przeprowadzanej ?po cichu? reformy sądownictwa. Dotyczy to nowelizacji dwóch ustaw: o Sądzie Najwyższym oraz Krajowej Radzie Sądownictwa. Projekty te przeszły już przez proces legislacyjny, a 20 grudnia podpisał je Prezydent Andrzej Duda.

Spór o sądy rozpoczął się już w lipcu 2017 r., kiedy to partia rządząca ogłosiła chęć zmiany systemu sądownictwa. Projekty nowelizacji trzech ustaw: o Sądach Powszechnych, o Sądzie Najwyższym oraz Krajowej Radzie Sądownictwa, trafiły na stół Prezydenta RP ? Andrzeja Dudy, który zdecydował się zawetować dwie z wyżej wymienionych ustaw.

System sądownictwa w Polsce

Obecnie, podstawą funkcjonowania państwa polskiego jest Konstytucja RP z 1997 r., która zakłada trójpodział władzy na: ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Istotne przy tym jest to, że władze te powinny być niezależne od siebie. Nie oznacza to jednak ich całkowitej i nieograniczonej wolności działania, bowiem wszystkie instytucje państwowe (w tym Rada Ministrów i Sądy) powinny posiadać mechanizmy wzajemnej kontroli. Tym właśnie minister sprawiedliwości ? Zbigniew Ziobro ? motywował potrzebę dokonania gruntownej reformy sądownictwa. Głosy w tej sprawie są podzielone ? na jednym z najpopularniejszych portali politycznych: Salon24, można zaobserwować skrajnie odmienne zdania na ten temat.

Zmiany w ustawie o Sądach Najwyższych

Podstawową zmianą w ustawie o Sądach Najwyższych jest sposób wybierania sędziów, a także czas przechodzenia w stan spoczynku. Od czasu wejścia w życie znowelizowanych przepisów sędziów Sądu Najwyższego będzie powoływał Prezydent RP (w poprzedniej wersji ustawy główny głos decydujący miał mieć minister sprawiedliwości). Poza tym wzrośnie liczba sędziów, co w opinii Andrzeja Dudy i jego doradców ma znacznie przyśpieszyć pracę Sądu Najwyższego. Ważną zmianą jest także powołanie do życia dwóch nowych izb SN ? Izby Dyscyplinarnej oraz Izby Prawa Publicznego i Dyscyplinarnego.

Zmiany w ustawie o Krajowej Radzie Sądownictwa

Zmiany w ustawie o KRS-ie dotyczą przede wszystkim sposobu powoływania członków KRS-u. Po nowelizacji kandydaci na sędziów do tego organu mogą być zgłaszani przez 2000 obywateli, grupę 25 sędziów, a 15 członków ma być wybieranych przez Sejm ? większością kwalifikowaną (3/4 głosów). Zarówno znowelizowana ustawa o KRS-ie, jak i o SN wejdzie w życie w ciągu 14 dni od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw (zostały ogłoszone 2 stycznia 2018 r.).

Ewa Zwolak