Poznawali historię książki i komiksu

W dniu 9 grudnia 2021 roku uczniowie klasy II a ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze wybrali się na ciekawą lekcję muzealną pt. ?Historia książki i komiksu? w Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze. Drugoklasiści, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych Oddział w Kamiennej Górze włączyli się do ?Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego? organizowanego dla młodych mieszkańców naszego powiatu przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Po przybyciu do Muzeum Tkactwa w jego holu spotkali się z Michałem Stołpiec, który zaprosił ich do drugiego budynku muzeum, gdzie w jednym z pomieszczeń muzealnych, w którym zobaczyli stół z licznymi starodrukami, które drugoklasistów wprowadzały w klimat lekcji muzealnej.

Rozpoczęcie lekcji muzealnej o historii książki Michał Stołpiec zainicjował cytatem ?czytać w kimś jak w otwartej księdze?, gdyż pierwsza książka nie przypominała nam znanych książek. Pierwsza książka miała ręce i nogi, umiała mówić, a nawet śpiewać, bo to była żywa książka ? człowiek książka. Istniała w czasach, w których ludzie nie umieli czytać i pisać, nie istniały litery, a wszystkie prawa, wierzenia i podania przechowywano w ludzkiej pamięci. Współczesną wersją człowieka książki mogą być np. ludzie z tatuażami na swoim ciele.

Następnie drugoklasiści słuchając opowiadania prowadzącego lekcję muzealną usłyszeli o piśmie obrazkowym (piktograficznym) powstałym z rysunków przedstawiających w uproszczonej formie pojęcie do przekazywania myśli.  Ludzie pierwotni kreślili rysunki na skałach w jaskiniach i pieczarach, będących ich schronieniem, na korze drzewnej lub skórze, a później na kamieniu. Były to np. uproszczone postacie ludzkie z łukami i zwierzęciem ze strzałą w nim tkwiącą - informacje o pomyślnych łowach.

Kolejny etap w historii książki to pismo klinowe powstałe ok. 4 tysiące lat, p. n. e. w Mezopotamii nad Eufratem i Tygrysem, które było używane aż do połowy I tysiąclecia p. n. e.  Przypisuje je się Sumerom, którzy używali glinianych tabliczek do pisania, a Michał Stołpiec zaprezentował im kilka przykładów pisma klinowego. Wiele tabliczek z pismem klinowym odnaleziono podczas wykopalisk na terenie Mezopotamii, Egiptu, Azji Mniejszej oraz Grecji. Uważnie słuchają opowiadania o historii książki dowiedzieli się m.in. czym w Egipcie były hieroglify i papirus, a w starożytnej Grecji i Rzymie tabliczki woskowe oraz zwój, będący najstarszą formą książki.  

Następnie usłyszeli, że we wczesnym średniowieczu jako materiał pisarski zaczęto używać pergaminu, który do XVI w. stosowano do wykonywania rękopisów iluminowanych. U schyłku czasów antycznych, zamiast wcześniejszego zwoju, powstała nowa forma książki ? kodeks, które tworzyło kilka ze sobą związanych tabliczek woskowych. W średniowieczu kodeks był już jedyną formą książki z kartami pergaminowymi, a następnie papierowymi.

 Duże wrażenie wśród uczestników lekcji muzealnej zrobiły informacje dotyczące zdobienia książek ? rękopisów za pomocą efektów malarskich przez iluminatorów, którzy w pustych miejscach domalowywali różne dekoracje np. inicjały, miniatury ? kolorowe obrazki figuralne , floratury lub bornitury. Z ciekawością słuchali też o wykonywanych przez introligatorów oprawach książek m. in. kopertowej ? z barwionej skóry czy jedwabiu oraz złotniczej lub sakwowej. 

Wynalezienie papieru w Chinach oraz druku, w tym ruchomych czcionek, przez Jana Gutenberga w Strassburgu, w XV w., rozpoczęło epokę dwustronnego odbijania wszystkich arkuszy książki. Drugoklasiści z dużym zaciekawieniem oglądali prezentowane przez Michała Stołpiec dawne książki z pięknymi ilustracjami oraz oprawami. W XVIII w. stojącym pod znakiem oświecenia zaczynają powstawać encyklopedie, leksykony oraz coroczne almanachy, które spełniały rolę popularnych zbiorów poezji, podręczników literatury, historii i sztuki służąc jako lektura rozrywkowa. Powstaje też starannie wydawana książka dla dzieci, jako lektura rozrywkowa i pouczająca (bajki, czytanki, powieści). W XIX i XX w. książka zaczęła spełniać społeczne funkcje: poznawcze, ideologiczne, estetyczne oraz wychowawcze. Pojawiają się więc nowe jej typy m. in. książka masowa, książka z wydawnictw seryjnych czy książka błyskawica. W tym okresie upowszechniają się komiksy -  sekwencyjna historia obrazkowa, często z dodanym tekstem, publikowana w prasie lub w formie osobnych zeszytów, albumów (one-shot, tomik lub manga, TPB), opowieści graficzne czy pasek. Obecnie coraz większą popularnością cieszy się książka elektroniczna - E-book.

Ta część lekcji muzealnej ?Historia książki i komiksu? zakończyła się wspólną rozmową o komiksach amerykańskich, francuskich oraz polskich i ich bohaterach (np. Tytus De Zoo, Kajko i Kokosz, Asterix), a także oglądaniem komiksów przyniesionych przez Michała Stołpiec na potrzeby przeprowadzenia lekcji muzealnej.    

Następnie drugoklasiści przeszli na muzealny hol zaaranżowany na pracownię plastyczną, gdzie uczestniczyli w inspirujących i angażujących ich zajęciach plastycznych, których głównym celem było samodzielne wykonanie przez wszystkich uczestników własnej zakładki do książki, do której ozdobienia wykorzystali m. in. znajdujące się na stołach świąteczne elementy, w tym gwiazdki, choinki, serduszka, księżyce mocowane do papierowej kolorowej zakładki przy użyciu kleju.

Na zakończenie bardzo udanego pobytu w gościnnych murach Muzeum Tkactwa zrobili sobie wspólne, pamiątkowe zdjęcie z MICHAŁEM STOŁPIEC z dumą prezentując swoje plastyczne rękodzieła ? zakładki do książek - wykonywane przez nich sercem i własną wyobraźnią.

Po podziękowaniu prowadzącemu ciekawą lekcję muzealną o historii książki i komiksu za bardzo mile spędzony czas i pożegnaniu się z nim, opuścili gościnne dla uczniów Muzeum Tkactwa i w wesołych, świątecznych nastrojach powrócili do swojej szkoły.

Opiekę nad uczestnikami lekcji muzealnej sprawowali Janina Żuchewicz ? wychowawczyni klasy oraz Jerzy Rubach ? Nauczyciel Kraju Ojczystego oraz Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.