Poznali tradycje i legendy górnicze w „Starej Kopalni” w Wałbrzychu

W dniu 21 października 2022 roku uczniowie klasy II c ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na wycieczkę edukacyjną do Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu. Uczestnicy wycieczki edukacyjnej aktywnie kontynuują swoje uczestnictwo w „Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry”, który organizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Starej Kopalni udali się do „Sztygarówki”, gdzie mogli odpocząć po podróży oraz zjeść drugie śniadanie. W niej spotkali się z edukatorem „Starej Kopalni” Martą Kwiecień, która zaprosiła kamiennogórskich adeptów górnictwa kamiennego na zajęcia edukacyjne pt. „Wokół tradycji i legend górniczych”. Po wyjściu ze „Sztygarówki” zwiedzanie rozpoczęli od poznania budynku łaźni (z 1915 r.) po byłej największej wałbrzyskiej Kopalni Węgla Kamiennego „Julia”. Już w pierwszym pomieszczeniu dowiedzieli się, że praca w kopalni należała do bardzo trudnych, a każdy górnik rozpoczynający swoją „szychtę” pobierał górniczą markę, które w zależności od zmiany miały kształt koła (zmiana poranna), kwadratu (zmiana popołudniowa) lub trójkąta (zmiana nocna). Przed wejściem do pomieszczeń wystawowych zobaczyli na drzwiach godło górnicze – najbardziej rozpoznawalny symbol górnictwa. Godło składa się z dwóch skrzyżowanych czarnych narzędzi: żelazka i pyrlika na zielonym tle. W łaźni łańcuszkowej zobaczyli elementy roboczego stroju górnika pracującego pod ziemią: buty, spodnie drelichowe, koszule, kurtki, rękawice drelichowe oraz najważniejsze hełmy górnicze. Każdy górnik miał swoje ubranie zawieszone na łańcuchu pod sufitem z osobistym numerem marki górniczej. Stąd przewodniczka zaprosiła ich do Lampowni, w której zatrzymali się przy makiecie „Lisiej Sztolni”, powstałej pod koniec XVIII w. z wodnym transportem urobku węgla. Zaciekawiły ich także stojące obok kamienne tablice, które były słupkami granicznymi dawnych kopalń. Następnie oglądali ekspozycje związane z tradycjami górniczymi: galowe mundury górnicze, górnicze czapki - czako - z kolorowymi pióropuszami, różne pamiątki górnicze związane z górniczymi biesiadami piwnymi i obchodami święta górników „Barbórką” oraz górnicze sztandary.

Swoje spotkanie z tradycjami i legendami górniczymi zakończyli zwiedzeniem tunelu podziemnego. Po wejściu do niego zobaczyli m. in. stare fotografie górników oraz figurkę św. Barbary – patronki górników. Dowiedzieli się również, że tradycyjnym pozdrowieniem górników między sobą jest „Szczęść Boże”. Spacerując kopalnianymi korytarzami i słuchając opowieści przewodniczki o trudnej górniczej pracy mogli zaobserwować na podziemnych ekspozycjach m.in. górnika strzałowego, a także „fedrujących” górników. Kontynuując spacer pokopalnianymi chodnikami dowiedzieli się m. in. jaką rolę w kopalni pełniły szczury, kanarki oraz nietoperze. Usłyszeli także legendę o Skarbniku – postaci szczególnie ważnej dla górników. Skarbnik to strażnik kopalni, który opiekował się m. in. górnikami i wszystkim tym, co znajdowało się pod ziemią. Na ścianach podziemnych chodników widzieli zamontowane liczne czujniki gazu oraz aparaty telefoniczne, służące bezpiecznej pracy górników, a w „podziemnych gablotach” różnorodne urządzenia oraz narzędzia wykorzystywane w trakcie „szychty” przez górników dołowych.

Po wyjściu na powierzchnię przy figurze św. Barbary zrobili sobie pamiątkowe, klasowe zdjęcie z przewodniczką Martą Kwiecień, a po podziękowaniu jej za ciekawie spędzony czas pożegnali się z nią i powrócili do kawiarni „Sztygarówka” wykorzystując przerwę pomiędzy zajęciami edukacyjnymi i warsztatami na konsumpcję własnego prowiantu.

Ze „Sztygarówki” wraz z edukatorem ceramicznym Oleną Suriną udali się do Centrum Ceramiki Unikatowej, gdzie uczestniczyli w interesujących warsztatach ceramicznych „Gipsowe malowanki”. W nim spotkali się z drugą ceramiczką Agnieszką Łukasik-Rzepecką. Warsztaty rozpoczęły się od zapoznania młodych adeptów sztuki ceramicznej z wystawami znajdującymi się w pracowni Centrum Ceramiki Unikatowej oraz wizyty w modelarni. Słuchając opowiadania Oleny Suriny dowiedzieli się o wałbrzyskich zakładach produkujących wyroby z porcelany zwanej „białym złotem”, z których istnieje jeszcze Zakład Porcelany Stołowej „Krzysztof”. Uczestnicy warsztatów zostali zapoznani przez nią z różnorodnymi technikami zdobniczymi używanymi w tworzeniu ceramiki użytkowej oraz unikatowej, oglądając prezentowane formy oraz różne wyroby gipsowe. Przed przystąpieniem do warsztatów „Gliniane malowanki”  „młodzi adepci sztuki ceramicznej” zostali zapoznani przez prowadzące warsztaty z technikami zdobienia gipsowych figurek. Do ich dyspozycji na stołach były przygotowane farby akrylowe, pędzelki oraz po cztery gipsowe odlewy nawiązujące do górnictwa. Każde z  uczestników warsztatów ceramicznych wymyśliło swój pomysł pomalowania figurek, który następnie z dużym zaangażowaniem, wytrwałością i starannością praktycznie zamieniał ich gipsowe odlewy na kolorowe unikalne pamiątki po wizycie oraz warsztatach ceramicznych w Centrum Ceramiki Unikatowej w Starej Kopalni. Unikatowej urody pomalowane przez nich gipsowe figurki zostały zapakowane do torebek podpisanych imieniem ucznia. Ponadto część z nich znalazło jeszcze czas na drobne zakupy pamiątkarskie.

Po zrobieniu sobie wspólnego pamiątkowego zdjęcia z ceramiczkami Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” Agnieszką  Łukasik-Rzepecką i Oleną Suriną i pożegnaniu się z nimi na wystawie plenerowej zobaczyli jeszcze wagoniki z ostatnim urobkiem węgla z ZG „Julia”, ZG „Chrobry” oraz ZG „Victoria” oraz wagoniki pociągu, którym górnicy wyjeżdżali na powierzchnię.

Ostatnie chwile w „Starej Kopalni” spędzili w kawiarni „Sztygarówka” na słodkim „co nie co” oraz zakupie górniczych pamiątek z bardzo udanej wycieczki do Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu. Nie omieszkali również złożyć życzeń oraz zaśpiewać „Sto lat” swojemu koledze, który w dniu wycieczki obchodził swoje 8-me urodziny.

 Pełni niezapomnianych wrażeń ze swojej „górniczej wycieczki”, w wesołych nastrojach oraz unikatowymi, własnoręcznie pięknie pomalowanymi podczas warsztatów ceramicznych gipsowymi pamiątkami autokarem powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekunami młodych adeptów górnictwa kamiennego byli: Małgorzata Pawlikowska - wychowawczyni klasy oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.