Poznali tradycje i legendy górnicze w Starej Kopalni w Wałbrzychu

W dniu 29 listopada 2022 roku uczniowie klasy I c ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się do Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu kontynuując swój udział w „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Starej Kopalni pierwszoklasiści udali się do „Sztygarówki”, gdzie mogli odpocząć po podróży oraz zjeść drugie śniadanie. W niej spotkali się z edukatorem „Starej Kopalni” Izabelą Purzycką, która zaprosiła kamiennogórskich adeptów górnictwa kamiennego na zajęcia edukacyjne pt. „Wokół tradycji i legend górniczych”. Po wyjściu ze „Sztygarówki” zwiedzanie rozpoczęli od poznania budynku łaźni (z 1915 r.) po byłej największej wałbrzyskiej Kopalni Węgla Kamiennego „Julia”. Już w pierwszym pomieszczeniu dowiedzieli się, że praca w kopalni należała do bardzo trudnych, a każdy górnik rozpoczynający swoją „szychtę” pobierał górniczą markę, które w zależności od zmiany miały kształt koła (zmiana poranna), kwadratu (zmiana popołudniowa) lub trójkąta (zmiana nocna). Przed wejściem do pomieszczeń wystawowych zobaczyli na drzwiach godło górnicze – najbardziej rozpoznawalny symbol górnictwa. Godło składa się z dwóch skrzyżowanych czarnych narzędzi: żelazka i pyrlika na zielonym tle. W łaźni łańcuszkowej zobaczyli elementy roboczego stroju górnika pracującego pod ziemią: buty, spodnie drelichowe, koszule, kurtki, rękawice drelichowe oraz najważniejsze hełmy górnicze. Każdy górnik miał swoje ubranie zawieszone na łańcuchu pod sufitem z osobistym numerem marki górniczej. Stąd przewodniczka zaprosiła ich do Lampowni, w której zatrzymali się przy makiecie „Lisiej Sztolni”, powstałej pod koniec XVIII w. z wodnym transportem urobku węgla. Zaciekawiły ich także stojące obok kamienne tablice, które były słupkami granicznymi dawnych kopalń. Następnie oglądali ekspozycje związane z tradycjami górniczymi: galowe mundury górnicze, na których przeliczali guziki symbolizujące lata życia patronki górników św. Barbary, górnicze czapki - czako - z kolorowymi pióropuszami, różne pamiątki górnicze związane z górniczymi biesiadami piwnymi i obchodami święta górników tradycyjną „Barbórką”, m.in. dowiedzieli się do czego służyły drewniane dyby. W innym pomieszczeniu zobaczyli wystawę zdjęć ukazującą ciężką i niebezpieczną pracę górników pod ziemią.  

Swoje spotkanie z tradycjami i legendami górniczymi zakończyli zwiedzeniem tunelu podziemnego. Po wejściu do niego zobaczyli m. in. stare fotografie górników oraz figurkę św. Barbary – patronki górników. Dowiedzieli się również, że tradycyjnym pozdrowieniem górników między sobą jest „Szczęść Boże”. Spacerując kopalnianymi korytarzami i słuchając opowieści przewodniczki o trudnej górniczej pracy mogli zaobserwować na podziemnych ekspozycjach m.in. górnika strzałowego, a także „fedrujących” górników. Kontynuując spacer pokopalnianymi chodnikami dowiedzieli się m. in. jaką rolę w kopalni pełniły m. in. szczury i pająki. Uważnie słuchając opowieści przewodniczki usłyszeli, dlaczego dwutlenek węgla oraz metan były bardzo niebezpieczne dla górników pracujących pod ziemi. Usłyszeli także legendę o Skarbniku – postaci szczególnie ważnej dla górników. Skarbnik to strażnik kopalni, który opiekował się m. in. górnikami i wszystkim tym, co znajdowało się pod ziemią. Na ścianach podziemnych chodników widzieli zamontowane liczne czujniki gazu oraz aparaty telefoniczne, służące bezpiecznej pracy górników, a w „podziemnych gablotach” różnorodne urządzenia oraz narzędzia wykorzystywane w trakcie „szychty” przez górników dołowych.

Po wyjściu na powierzchnię przy figurze św. Barbary zrobili sobie pamiątkowe, klasowe zdjęcie z przewodniczką Izabelą Purzycką, a po podziękowaniu jej za ciekawie spędzony czas oraz nowe wiadomości o pracy górników pożegnali się z nią i powrócili do kawiarni „Sztygarówka” wykorzystując przerwę pomiędzy zajęciami edukacyjnymi i warsztatami ceramicznymi na konsumpcję własnego prowiantu.

Ze „Sztygarówki” wraz z edukatorem ceramicznym Agnieszką Łukasik-Rzepecką udali się do Centrum Ceramiki Unikatowej, gdzie uczestniczyli w interesujących warsztatach ceramicznych „Gipsowe malowanki”. Warsztaty rozpoczęły się od zapoznania młodych adeptów sztuki ceramicznej z wystawami znajdującymi się w pracowni Centrum Ceramiki Unikatowej oraz wizyty w modelarni. Słuchając opowiadania prowadzącej warsztaty ceramiczne dowiedzieli się o wałbrzyskich zakładach produkujących wyroby z porcelany zwanej „białym złotem”, z których istnieje jeszcze Zakład Porcelany Stołowej „Krzysztof”. Uczestnicy warsztatów zostali zapoznani przez nią z różnorodnymi technikami zdobniczymi używanymi w tworzeniu ceramiki użytkowej oraz unikatowej, oglądając prezentowane formy i wyroby gipsowe. Zobaczyli także piece ceramiczne służące do wypalania biskwitowego oraz szkliwienia różnorodnych wyrobów.

Przed przystąpieniem do warsztatów „Gliniane malowanki” „młodzi adepci sztuki ceramicznej” zostali zapoznani przez prowadzącą warsztaty z technikami zdobienia gipsowych figurek. Do ich dyspozycji na stołach były przygotowane farby akrylowe, pędzelki oraz po trzy gipsowe odlewy, w tym nawiązujące do górnictwa. Wszyscy uczestnicy warsztatów ceramicznych wymyślali własne pomysły pomalowania figurek, które następnie z dużym zaangażowaniem, wytrwałością i starannością praktycznie zamieniały ich gipsowe odlewy na kolorowe unikalne pamiątki po wizycie i warsztatach ceramicznych w Centrum Ceramiki Unikatowej w Starej Kopalni. Unikatowej urody pomalowane przez nich gipsowe figurki zostały zapakowane do torebek podpisanych imieniem ucznia. Ponadto chętnie kupowali drobne wyroby ceramiczne, magnesy oraz różnorodne figurki dla siebie i jako prezenty dla bliskich.

Po zrobieniu sobie wspólnego pamiątkowego zdjęcia z ceramiczką Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” Agnieszką  Łukasik-Rzepecką i pożegnaniu się z nią  udali się do kawiarni „Sztygarówka” na słodkie „co nie co” oraz zakup górniczych pamiątek z bardzo udanej wycieczki do Centrum Nauki i Sztuki „Stara Kopalnia” w Wałbrzychu. Pełni niezapomnianych wrażeń ze swojej „górniczej wycieczki”, w wesołych nastrojach oraz unikatowymi, własnoręcznie pięknie pomalowanymi podczas warsztatów ceramicznych gipsowymi pamiątkami autokarem powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekunami młodych kamiennogórskich gwarków byli: Małgorzata Bąk -  wychowawczyni klasy, Magdalena Etryk - logopeda oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.