Poznali baśniowe sekrety Zamku Książ

W dniu 8 czerwca 2022 roku uczniowie dwóch klas I c oraz III d ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą lekcję zamkową pt. „Baśniowy Książ” do Zamku Książ w Wałbrzychu. Uczestnicy wycieczki aktywnie włączyli się do „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Wałbrzycha uczestnicy wycieczki edukacyjno-przyrodniczej poznawanie dóbr książańskich niemieckiego rodu Hochberg rozpoczęli od zwiedzenia Palmiarni, która była prezentem księcia Jana Henryka XV dla żony księżnej Daisy. Wybudowana, w latach 1911-1914, Palmiarnia pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu  i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Rozpoczynając zwiedzanie Palmiarni, przeszli przez jedną z grot i ich wzrok przykuły żółwie. . Po dojściu do sklepiku postanowili, że jedna z klas pozostanie w nim na drobne, roślinne zakupy, a druga w tym czasie wyruszyła na jej zwiedzenie. Spacerując alejkami Palmiarni zaciekawiły ich egzotyczne rośliny, w tym kaktusy, agawy oraz różne gatunki cytrusów. Obecnie w Palmiarni rośnie ponad 250 gatunków roślin, które reprezentują florę różnych stref klimatycznych i prawie wszystkich kontynentów. Oprócz egzotycznej roślinności ich wzrok przykuły także lemury (Tytus, Juliano i Olaf), pawie oraz papugi. Zwiedzili również ciekawą wystawę drzewek Bonsai - egzotycznie wyglądających i niezwykle dekoracyjnych roślin w doniczkach. Następnie klasy zamieniły się rolami, tak że wszyscy uczestnicy interesującej wycieczki krajoznawczo-przyrodniczej do dób książańskich rodu Hochbergów poznali rosnącą w Palmiarni egzotyczną roślinność, zobaczyli żyjące w niej zwierzęta oraz dokonali drobnych roślinnych zakupów w sklepiku. Za zakończenie zwiedzania ponad 100-letniego budynku postanowili sobie zrobić pamiątkowe, klasowe zdjęcia, a następnie udali się na parking, gdzie oczekiwał na nich autokar, którym dojechali na parking obok Stadniny Koni w Zamku Książ.  

Po wyjściu z autokaru uczestnicy wycieczki krajoznawczo-przyrodniczej, żwawo spacerując Pomnikową Aleją Lip Drobnolistnych dotarli do budynku bramnego, przez który przeszli na Dziedziniec Honorowy i do Zamku Książ, gdzie spotkali się z przewodnikiem książańskim – ANNĄ MOTYKĄ. Spacerując za nią dotarli na II piętrze do Holu Myśliwskiego prezentującego na ścianach liczne trofea myśliwskie Hochbergów, w tym m. in.daniela i  muflona. Po wejściu do Sali Kinowej, która za czasów Hochbergów była zamkową kaplicą na początek zobaczyli 3-minutowy film prezentujący Zamek Książ w całej okazałości, bo z lotu drona.  Z „lotu ptaka” widać, że największy na terenie Dolnego Śląska zamek, położony jest na zalesionym wzgórzu przepastnego wąwozu Pełcznicy. Następnie przewodnik książański Anna Motyka, korzystając z prezentacji, przybliżyła im historię zamku obronnego, wybudowanego w 1288 r. (XIII w.) przez księcia Bolka I Surowego. Od 1508 r. Zamek Książ przez ponad 430 lat był własnością rodu Hochbergów. Dzięki Hochbergom przechodzi liczne „metamorfozy”.- zostaje przebudowany na pałac oraz przechodzi dwie znaczące rozbudowy w XVIII oraz  XX wieku. Ostatnimi mieszkańcami zamku, swoistego M-400, była 5-osobowa rodzina - książę Jan Henryk XV Hochberg von Pless, jego żona Maria Teresa Olivia Cornwalis West, zwanej księżną Daisy (Stokrotką) oraz ich trzech synów – Jan Henryk XVII, Aleksander i Bolko. Dowiedzieli się także, że Hochbergowie byli trzecią najbogatszą rodziną w Niemczech, a szóstą w Europie. Zamek Książ jest trzecim co do wielkości, po Malborku i Wawelu, zamkiem w Polsce. Ponadto zaciekawiła ich legenda o zrabowanych przez rabusiów zamkowych skarbach. Podczas ucieczki ze złotem drewniana kładka na rzece Pełcznica załamała się pod ich ciężarem, a złoto spoczęło na jej dnie zamiast spokojnie spoczywać w zamkowym skarbcu.

Kontynuując lekcję zamkową „Baśniowy Książ” wyruszyli na zwiedzenie najciekawszego, barokowego skrzydła z reprezentacyjnymi salonami. Na jednym z zamkowych korytarzy zobaczyli oszkloną makietę zamku Książ wybudowanego w XIII w. przez księcia Bolka I Surowego. Mieszkała w nim również bratanica Bolka II Małego księżniczka Anna Świdnicka. Oglądając makietę zamku oraz uważne słuchając opowiadania przewodniczki książańskiej poznawali jak rozbudowali go kolejni właściciela w XVIII i XX wieku.

Tak rozpoczęła się niezwykła podróż do zamkowej krainy baśni i legend – pełnej dziecięcej radości, zabawy oraz magii. Podczas aktywnej „podróży w czasie” wspólnie z przewodniczką Anną Motyką - średniowieczną księżniczkę Annę Świdnicką, poznawali zamkowe dzieje oraz legendy. poszukując zaginionego skarbu i magicznej Książęcej Skały. Pierwsze zamkowe kroki skierowali do sypialni księcia  Jana Henryka XV. Na jednym z korytarzy zobaczyli zdjęcie księżnej Daisy – jednej z najpiękniejszych kobiet epoki, która w talii miała tylko 56 cm, co  było skutkiem noszenia od wczesnej młodości gorsetu. Usłyszeli także historię 7-metrowego naszyjnika z pereł, obarczonego klątwą jednego z młodych poławiaczy pereł, a podarowanego Daisy przez męża podczas podróży poślubnej dookoła świata. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia. Księżnej Daisy, która spędziła w nim 50 lat, zawdzięczany ostatnią wielką przebudowę zamku, powstanie palmiarni, przebudowę zamkowych tarasów oraz sprowadzenie do Książa wielu cennych roślin, w tym różaneczników i azalii. Księżna zmarła w 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach, Jak głosi legenda została pochowana ze swoim ulubionym naszyjnikiem z pereł, ale miejsce jej pochówku nie jest znane. Ku radości piewszoklasistów i trzecioklasistów Anna Motyka doprowadziła ich do jednej z zamkowych komnat, gdzie zrobili sobie klasowe zdjęcia. W niej znajdowała się tajemnicza szkatułka z zaginionym skarbem, którym były puzzle 12-stu znaków miesięcy, pocztówki z ilustracją zamku Książ i zakładki do książek, którymi zgodnie z miesiącem urodzenia, zostali obdarowani wszyscy uczestnicy lekcji zamkowej. Następnie kontynuowali  zwiedzanie barokowego skrzydła Zamku Książ. W Salonie Zielonym znajdowały się portrety przodków Hochbergów i dlatego dawniej nosił on nazwę Salonu Portretowego z ciekawym kominkiem z czewonego marmuru. Z salonu przeszli do reprezentacyjnej barokowej Sali Maksymiliana, w której Hochbergowie przyjmowali swoich gości. W niej zobaczyli na kominkach strzegące ją cztery Sfiksy. Przewodniczka skierowała ich wzrok na okazały plafon z pięknymi mitologicznymi malowidłami, na którym  poszukiwali Pegaza, boginię wojny Atenę oraz Meduzę, której głowę okalały wijące się węże. Ponadto przez 70 sekund wyznaczone klepsydrą „księżniczki Anny” zamienili się w kamienne posągi. Po „powrocie do rzeczywistości” w nagrodę za prawidłowe wykonanie zadania zrobili sobie wspólne, klasowe zdjęcie z „księżniczką Anną Świdnicką”. W Sali Maksymiliana zobaczyli i przeliczyli 12 zielonych pilastrów, których medaliony przestawiają poszczególne miesięce. Gry i zagadki na trasie zwiedzania poszerzały ich wiedzę o zamku rozwijając kreatywność i pozwalając odkryć potęgę wyobraźni. Kontynuując spacer z Anną Motyką przechodząc przez Biały Salon z barokowym kominkiem z różowego marmuru, weszli do Salonu Chińskiego.z barwnymi tapetami z motywem pawii uważanych w sztuce Bliskiego Wschodu za symbol nieśmiertelności. Ponadto zobaczyli portret Bolka Hochberga z białym wilkiem. W salonie, uważnie słuchając opowieści przewodnika książańskiego Anny Motyki na prezentowanym przez nią zdjęciu Zamku Książ oczami wyobraźni mogli dostrzać karocę z zaprzęgniętymi końmi oraz stangretem i pomocnikami, w której sami zasiadali.    

Na zakończenie lekcji zamkowej „Baśniowy Książ” Anna Motyka poprowadziła ich do magicznej Książęcej Skały  - odkrytego fragmentu zamkowych skał, którego dotknięcie gwarantuje spełnienie pomyślanego życzenia, którego nikomu nie wolno było zdradzić. Nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby magiczne skalnej ściany, która dźwiękiem potwierdziła przyjęcie wszystkich życzeń. Po podziękowaniu przewodniczce Annie Motyce za bardzo ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z nią, korzystając z pięknej, słonecznej pogody żwawo wyruszyli na zwiedzanie bajkowego ogrodu na skale czyli zamkowych tarasów. Tarasy utworzono w I połowie XVII w. W latach 1913-1927 nastąpiła ostatnia faza ich rozbudowy. W trakcie spaceru urokliwymi alejkami zamkowych tarasów z 33. fontannami zobaczyli tarasy: Bogini Flory z bogato zdobioną fontanną Trytonów, Środkowy, Wodny z 27. fontannami otoczonymi kompozycjami z bukszpanu, Różany (Kaskadowy), Kasztanowy z czterema kasztanowcami oraz Zachodni - największy z nich z trzema fontannami otoczony kompozycjami z bukszpanów. Spacerując tarasami i oglądając zamkowe mury mogli z bliska zaobserwować jego rozbudowę na przestrzeni wieków.

Po zwiedzeniu tarasów znaleźli jeszcze czas na zakup smacznych lodów, a następnie spacerując jedną z pomnikowych alei 300-letnich lip drobnolistnych w Sudeckim Ogrodzie Dendrologicznym, dotarli do parkingu, gdzie oczekiwał na nich autokar, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo ciekawej lekcji zamkowej „Baśniowy Książ” i zwiedzenia Palmiarni powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Bożena Gwiżdż im Marzena Kołodziej - wychowawczynie klas, Marlena Duszek - rodzic oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego, Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK i Instruktor Ochrony Przyrody PTTK.