Polsko-ukraińska wycieczka do Zamku Książ

W dniu 28 października 2022 roku uczniowie klasy I b ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych wraz z ukraińskimi koleżankami i kolegami z 2 Oddziału Przygotowawczego, wybrali się na ciekawą lekcję zamkową pt. „Baśniowy Książ” do Zamku Książ w Wałbrzychu. Uczestnicy wycieczki włączyli się do „Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry” organizowany przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra pod budynek bramny Zamku Książ w Wałbrzychu uczestnicy wycieczki edukacyjnej przeszli przez Dziedziniec Honorowy do Zamku Książ, gdzie spotkali się z przewodnikiem książańskim – ANNĄ MOTYKĄ, która zaprosiła ich do Sali Konferencyjnej na III piętrze. W niej oglądając kolejne slajdy prezentacji  oraz słuchając opowieści przewodniczki poznawali historię zamku obronnego, wybudowanego w 1288 r. (XIII w.) przez księcia Bolka I Surowego. Od 1508 r. Zamek Książ przez ponad 430 lat był własnością rodu Hochbergów, którzy  rozbudowują zamek i jego otoczenia. Ostatnimi mieszkańcami zamku, swoistego M-400, był  książę Jan Henryk XV Hochberg von Pless, jego żona Maria Teresa Olivia Cornwalis West, zwana księżną Daisy (Stokrotką) oraz ich trzech synów – Jan Henryk XVII, Aleksander i Bolko. Zamek Książ jest trzecim co do wielkości, po Malborku i Wawelu, zamkiem w Polsce. Ponadto zaciekawiła ich legenda o zrabowanych przez rabusiów zamkowych skarbach. Podczas ucieczki ze złotem drewniana kładka na rzece Pełcznica załamała się pod ich ciężarem, a złoto spoczęło na jej dnie zamiast spoczywać w zamkowym skarbcu.

Kontynuując lekcję zamkową „Baśniowy Książ” wyruszyli na zwiedzenie najciekawszego, barokowego skrzydła z reprezentacyjnymi salonami. Podczas aktywnej „podróży w czasie” wspólnie z przewodniczką Anną Motyką - średniowieczną księżniczką Anną Świdnicką, poznawali zamkowe dzieje oraz legendy. poszukując zaginionego skarbu i magicznej Książęcej Skały. Tak rozpoczęła się niezwykła podróż do zamkowej krainy baśni i legend – pełnej dziecięcej radości, zabawy oraz magii. Swoje pierwsze zamkowe kroki skierowali do korytarza na II piętrze, na którym zobaczyli oszkloną makietę pierwotnego zamku Książ ze zwodzonym mostem. Wokół zamku w tamtym czasie nie było drzew ze względu na jego obronny charakter. Mieszkała w nim również bratanica Bolka II Małego księżniczka Anna Świdnicka. Za oknem oglądali średniowieczne mury, a uważnie słuchając opowieści „księżniczki Anny” wyodrębniali na  ściennych zdjęciach dwie najważniejsze jego rozbudowy. Następnie poznali prywatne apartamenty – sypialnię oraz gabinet - księcia  Jana Henryka XV von Pless. Spacerując z Anną Motyką zamkowymi korytarzami, na jednym z nich zobaczyli zdjęcie księżnej Daisy – jednej z najpiękniejszych kobiet epoki, która w talii miała tylko 56 cm, co  było skutkiem noszenia od wczesnej młodości gorsetu. Usłyszeli także historię 7-metrowego naszyjnika z pereł, obarczonego klątwą jednego z młodych poławiaczy pereł, a podarowanego Daisy przez męża podczas podróży poślubnej dookoła świata. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia. Księżna zmarła w 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach, Jak głosi legenda została pochowana ze swoim ulubionym naszyjnikiem z pereł, ale miejsce jej pochówku nie jest znane. Po dojściu do Sali Wystaw rozpoznawali prezentowane przez przewodniczkę mityczne stworzenia Minotaura, Gryfa oraz Sfinksa. Ponadto usłyszeli zagadkę Sfinksa, którą udało im się odgadnąć i mogli kontynuować zwiedzanie zamku. Na jednym z obrazów zobaczyli scenę z „Metamorfoz Owidiusza” z wyobrażeniem Pana ścigającego nimfę Syrinks, która uciekając przed nim zamieniła się w trzcinę. Pan postanowił zerwać roślinę i połączyć poszczególne łodygi o odpowiednich długościach woskiem. W ten sposób powstał instrument muzyczny – fletnia Pana - składający się z szeregu drewnianych piszczałek. Z Sali Wystaw wyruszyli na poszukiwanie mitycznych stworów. Przechodząc przez Salon Zielony z ciekawym kominkiem z czewonego marmuru weszli do reprezentacyjnej barokowej Sali Maksymiliana. W niej bardzo szybko spostrzegli na kominkach strzegące ją cztery Sfiksy. Przewodniczka skierowała ich wzrok na okazały plafon z pięknymi mitologicznymi malowidłami, na którym  poszukiwali Pegaza, boginię wojny Atenę oraz Meduzę, której głowę okalały wijące się węże. Wykorzystując moc Meduzy „księżniczka Anna” przy użyciu klepsydry zamieniła ich, przez minutę, w kamienne posągi. Po „powrocie do rzeczywistości” zobaczyli i przeliczyli 12 zielonych pilastrów, których medaliony przestawiają poszczególne miesięce. Każde z uczestników polsko-ukraińskiej wycieczki otrzymało na pamiątkę puzzle z medalionem przedstawiającym miesiąc ich urodzenia oraz zakładkę do książki z wizerunkiem zamku Książ. W nagrodę za „kamienne posągi” zrobili sobie wspólne zdjęcie z „księżniczką Anną Świdnicką” oraz zostali poczęstowani magicznymi cukierkami. Gry i zagadki na trasie zwiedzania poszerzały ich wiedzę o zamku rozwijając kreatywność i pozwalając odkryć potęgę wyobraźni. Kontynuując specer z Anną Motyką przechodząc przez Biały Salon z barokowym kominkiem z różowego marmuru, weszli do Salonu Chińskiego.z barwnymi tapetami z motywem pawii uważanych w sztuce Bliskiego Wschodu za symbol nieśmiertelności. Uważnie słuchając opowieści przewodniczki książańskiej Anny Motyki usłyszeli legendę o skale Olbrzyma, a na prezentowanym przez nią zdjęciu Zamku Książ oczami wyobraźni mogli dostrzać karocę z zaprzęgniętymi końmi, stangretem i pomocnikami, w której sami zasiadali.    

Po opuszczeniu barokowych salonów Anna Motyka doprowadziła ich do magicznej Książęcej Skały  - odkrytego fragmentu zamkowych skał, którego dotknięcie gwarantuje spełnienie pomyślanego życzenia, którego nikomu nie wolno było zdradzić. Nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby magiczne skalnej ściany, która dźwiękiem potwierdziła przyjęcie wszystkich życzeń.

Po podziękowaniu przewodniczce Annie Motyce za bardzo ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z nią wyszli na Dziedziniec Honorowy, gdzie mogli odpocząć oraz zjeść drugie śniadanie, a następnie zeszli do zamkowego sklepiku  na drobne zakupy pamiątkarskie. Po opuszczeniu zamkowych murów żwawo spacerując alejkami Sudeckiego Ogrodu Dendrologicznego przystanęli obok rosnącego w nim kasztana jadalnego w poszukiwaniu jego owoców - kasztanów jadalnych. Po dojściu do parkingu autokarem wyruszyli w kierunku Palmiarni.

Następnie poznawanie dóbr rodu Hochbergów kontynuowali zwiedzając Palmiarnię, która była prezentem księcia Jana Henryka XV dla żony księżnej Daisy. Wybudowana, w latach 1911-1914, Palmiarnia pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu  i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Obecnie w Palmiarni rośnie ponad 250 gatunków roślin, które reprezentują florę różnych stref klimatycznych i prawie wszystkich kontynentów. Oprócz egzotycznej roślinności ich wzrok przykuły lemury (do Tytusa, Juliano i Olafa dołączyło niedawno 7 młodych lemurów), pawie oraz papugi. Spacerując alejkami Palmiarni zaciekawiły ich egzotyczne rośliny, w tym kaktusy, agawy, bambusy, fikusy oraz różne gatunki cytrusów. Po dojściu do sklepiku część z nich zdecydowała się na drobne, roślinne oraz pamiątkarskie zakupy. Ponadto, w mniejszych grupkach, zwiedzali także jedyną w Polsce stałą wystawę drzewek Bonsai - egzotycznie wyglądających i niezwykle dekoracyjnych miniaturowych roślin w doniczkach, a po przejściu przez jedną z grot ich wzrok przykuły żółwie oraz rybki w akwarium.

Bardzo miło spędzany czas mija szybko, więc po opuszczeniu Palmiarni, żwawo udali się na parking, gdzie oczekiwał na nich autokar PKS Kamienna Góra, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo udanego zwiedzenia Zamku Książ i Palmiarni powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Ewa Nowak – wychowawczyni klasy, Valentyna Poliak – wychowawca świetlicy, Joanna Żurkowska – nauczyciel, Halina Walentynowicz - rodzic oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.