Ósmoklasiści poznali Centrum Przyrodniczo-Edukacyjne KPN "Pałac Sobieszów" w Jeleniej Górze

W dniu 11 grudnia 2025 r. uczniowie dwóch klas VIII d, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wraz ze swoimi koleżankami i kolegami z VIII a ze Szkoły Podstawowej nr 1 i. ks. Jana Twardowskiego w Kamiennej Górze uczestniczyli w wycieczce przyrodniczo-historycznej do Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego KPN „Pałac Sobieszów” uczestnicząc w tegorocznym „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Po przyjeździe autokarem EUROTRANS Kamienna Góra na parking udali się do Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego KPN, powstałego w dawnej stajni Schaffgotschów gdzie, po pozostawieniu wierzchnich ubrań oraz plecaków w szafkach, przystąpili w zespołach klasowych do zaplanowanych dla nich zajęć edukacyjnych. Ósmoklasiści uczestniczyli w ciekawych zajęciach edukacyjnych „Życie do góry nogami – porozmawiajmy o nietoperzach” oraz zwiedzili dwie stałe wystawy: przyrodniczą „Klimatyczne Karkonosze” oraz historyczną „Pałac Sobieszów”.

Jako pierwsi na zajęcia edukacyjne wraz z edukator KPN – Anną Fluder udali się uczniowie z klasy VIII a. Po wejściu do salki edukacyjnej ich oczom ukazał się pierwszy slajd prezentacji, na którym było logo Karkonoskiego Parku Narodowego, na którym znajdują się: Śnieżka – najwyższy szczyt Karkonoszy (1603m.n.p.m.) oraz karkonoskie rośliny – dzwonek karkonoski i goryczka trójeściowa. Słuchając edukator dowiedzieli się, że tematem zajęć przyrodniczych będą nietoperze – skrzydlate ssaki, a nauka o nich to chiropterologia, gdyż słowo „chiroptera” to łacińska nazwa rękoskrzydłych czyli nietoperzy. Uważnie słuchając opowieści edukator i oglądając kolejne slajdy dowiedzieli się, że na świecie żyje około 1.400 gatunków tych ssaków, z czego w Polsce tylko 28 oraz poznali budowę ciała nietoperzy mających pięciopalczastą stopę, przedramię, ramię, ucho, ogon, ostrogę, koziołek, błonę lotną (dwie warstwy bardzo delikatnej i elastycznej skóry) oraz skrzydła umożliwiające im samodzielne latanie, które powstały z wydłużonych palców przedniej kończyny, ramienia, przedramienia oraz błony lotnej. Jedynie kciuk zakończony pazurem nie uległ wydłużeniu i nie wchodzi w skład skrzydeł, a chętni mogli zobaczyć szkielet nietoperza.

Słuchając edukator i oglądając jeden ze slajdów poznali roczny cykl aktywności nietoperzy (wiosna to wędrówka z miejsc hibernacji do miejsc letniego rozrodu i intensywnego żerowania. Jesień to okres godów nietoperzy i wędrówka do miejsc hibernacji, a zimą nietoperze hibernują. Ponadto usłyszeli, że rozpiętość skrzydeł największego z nietoperzy - Acerodon grzywiasty (rząd megachiptera) - dochodzi do 150 cm (ich waga dochodzi do 1,6 kg), a zamieszkuje on Filipiny i żywi się owocami figowców. Na kolejnych slajdach zobaczyli innych przedstawicieli rzędu megachiptera – rudawka wielka i borowiec wielki oraz zobaczyli najmniejsze nietoperze (rząd mikrochiptera) - Świnionosa malutkiego, który ma 17 cm rozpiętości skrzydeł i waży około 2 g, a także karlika malutkiego, karlika drobnego, podkowca małego. Ponadto usłyszeli, że echolokacja to niezwykły mechanizm pozwalający nietoperzom na orientację w ciemności i polowanie na owady oraz zobaczyli detektory ultradźwięków, a także usłyszeli nagrane odgłosy nietoperzy.

Z kolejnych slajdów dowiedzieli się, gdzie można spotkać nietoperze zimą (jaskinie, sztolnie, obiekty militarna, piwnice) oraz poznali ich letnie kryjówki (np. strychy, dziuple, spękania pod mostami, bunkry czy jaskinie). Poznali również dlaczego nietoperze odpoczywają i śpią zwisając głową w dół (mechanizm bloczkowy). Tę część zajęć edukacyjnych o nietoperzach zakończyła dyskusja o zagrożeniach czyhających na te pożyteczne zwierzęta oraz obalająca mity o nietoperzach, gdyż nietoperze w Europie nie żywią się krwią bydła, nie są ślepe, nie wkręcają się we włosy oraz usłyszeli, że tylko 1% z nich zakażonych jest wścieklizną. Ponadto zobaczyli budkę dla nietoperzy, dowiedzieli się w jaki sposób możemy bezpiecznie pozbyć się „niechcianego lokatora” z mieszkania, a o opiece nad nietoperzami w Karkonoskim Parku Narodowym na 3-min filmiku opowiedzieli im pracownicy KPN oraz quiz o nietoperzach podsumowujący zdobytą w trakcie zajęć edukacyjnych wiedzę, który zaliczyli celująco odpowiadając na wszystkie pytania. Na zakończenie zajęć edukacyjnych z radością i dużym zaangażowaniem kolorowali flamastrami drewniane modele nietoperzy, które pozostaną dla nich unikatowymi, samodzielnie wykonanymi pamiątkami z pierwszego pobytu w Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnym KPN Pałac Sobieszów.

W tym samym czasie ich koleżanki i koledzy z klasy VIII d zwiedzali jedną z największych atrakcji Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego KPN – Pałac Sobieszów multimedialną wystawę „Klimatyczne Karkonosze”. Rozmieszczona na dwóch kondygnacjach, liczących ok. 1600 m² powierzchni karkonoska ekspozycja, która pozwalała im poznać Karkonosze z najwyższym szczytem – Śnieżką, skały i minerały, z których zbudowane jest pasmo Karkonoszy. Swoją wędrówkę szlakami „Klimatycznych Karkonoszy” rozpoczęli od najwyższych ich pięter - piętra alpejskiego oraz subalpejskiego, by następnie zejść z karkonoskich szczytów wędrując szlakami przyrody regla górnego, regla dolnego oraz piętra pogórza. W innej salce wygodnie zasiedli w „kinie zjawisk pogodowych” oglądając intrygujący film „Karkonoskie zjawiska pogodowe”, w trakcie którego mogli zaobserwować różne zjawiska występujące w Karkonoszach doświadczając zmienności górskiej pogody, obejrzeć pasjonujące widowisko ze wschodem i zachodem słońca, burzą, zamiecią śnieżną, poznać jak powstaje tęcza czy widowiskowa gloria i tzw. widmo Brockenu – kolejne karkonoskie specjalności. Ponadto dowiedzieli się np. co to jest i jak działa fen na stronie dowietrznej i zawietrznej grzbietu Karkonoszy.

Po wyjściu z „kina zjawisk pogodowych” wstąpili do karkonoskiego Laboratorium, gdzie mogli oglądać różne „karkonoskie cuda” pod mikroskopem oraz poznać karkonoskie minerały. Swoją wędrówkę szlakami przyrody „Klimatyczne Karkonosze” zakończyli podglądając co się dzieje w karkonoskiej przyrodzie podczas „snu nocnego w lesie”. W poszczególnych pomieszczeniach ekspozycji „Klimatyczne Karkonosze”, gdzie byli zachęcani do aktywnego poznawania najwyższego pasma górskiego Karkonoszy, wszystkie eksponaty mogli dotknąć, a także przemieścić np. wystartować w wodnych wyścigach, prawidłowo dobrać różne gatunki drzew, pooglądać pod mikroskopem karkonoskie „cuda natury”, na krótkich filmikach podglądać górską faunę, pobawić się piaskiem kinetycznym czy odkrywać schowane w różnych miejscach górskie rośliny oraz zwierzęta. Zwiedzenie „Klimatycznych Karkonoszy” było dla nich wspaniałą atrakcją zachęcającą do poznania karkonoskiej flory i fauny skrywającej się w poszczególnych jej piętrach w trakcie krótszych lub dłuższych wędrówek górskimi szlakami turystycznymi ukazującymi piękno urokliwych Karkonoszy.

Po krótkiej przerwie ósmoklasiści z klasy „a” wyruszyli do Pałacu Schaffgotschów, których dziedzictwo jest obecnie siedzibą Karkonoskiego Parku Narodowego, gdzie z przewodniczką zwiedzili ekspozycję „Pałac Sobieszów”. Rozlokowana na parterze budynku pałacowego, w 8 salach, wystawa zaprosiła ich w podróż w czasie przez kilka wieków gospodarowania w Karkonoszach i ochrony ich najcenniejszych zasobów. 8 sal Przez trwające ok. godziny zwiedzanie poznali m.in. opowieść o pożarze Zamku Chojnik w 1675 r. który , jego właściciele, śląski arystokratyczny ród Schaffgotschów opuścili przenosząc swoją siedzibę do pałacu w Sobieszowie. W kolejnych salach poznajemy m. in. historię i genealogię rodu Schaffgotschów oraz codzienność i obyczaje panujące w pałacu w XVIII wieku. W gabinecie zarządcy mogli zapoznać się z kopiami oryginalnych dokumentów majątku w Sobieszowie, a chętni zasiedli w fotelu zarządcy by rozpatrzyć podanie od petentów – swoich kolegów. Oglądając oryginalne dokumenty Schaffgotschów, z którego w XVI w. wyodrębniła się kamiennogórska linia Schaffgotschów, którzy na swoją siedzibę wybudowali pałac Kreppelhof, poznając prowadzoną przez nich gospodarkę leśną i podejmowane próby ochrony karkonoskiej przyrody. Wielu z nich w sali gospodarki leśnej chętnie doświadczało, jak ciężko pracowali karkonoscy drwale w dawnych czasach, a w kolejnym pomieszczeniu przez wizjery w specjalnie zbudowanym fotoplastykonie mieli okazję przyjrzeć się przedstawicielom okolicznej przyrody - na starych grafikach i współczesnych filmach przyrodniczych. Ostatnia sala ekspozycyjna opowiadala o Karkonoskim Parku Narodowym, który - zawiadując terenami dawnego majątku hrabiowskiego - stał się poniekąd spadkobiercą rodu Schaffgotschów.

W tym samym czasie ich koleżanki i koledzy z VIII d uczestniczyli w zajęciach edukacyjnych „Życie do góry nogami – porozmawiajmy o nietoperzach prowadzonych przez edukator CP-E KPN – Anną Fluder.. Na zakończenie bardzo ciekawego i udanego pobytu w dawnym majątku Schaffgotschów – Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnym Karkonoskiego Parku Narodowego „Pałac Sobieszów” w Jeleniej Górze klasa VIII a poznawała przyrodniczą ekspozycję „Klimatyczne Karkonosze”, a klasa VIII d podróżowała przez kilka wieków poznając historię, genealogię i działania na rzecz ochrony karkonoskiej przyrody śląskiego rodu Schaffgotschów i ich „spadkobierców” Karkonoskiego Parku Narodowego.

Po zrobieniu sobie wspólnego, pamiątkowego zdjęcia grupowego udali się na pobliski parking, z którego oczekującym na nich autokarem EUROTRANS Kamienna Góra powrócili w swoje rodzinne strony.

Opiekunami uczestników wycieczki byli: Elżbieta Borchardt i Ewelina Wielocha – wychowawczynie klas oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.

Autorzy zdjęć Ewelina Wielocha, Jerzy Rubach