O motylach w Karkonoskim Banku Genów KPN w Jagniątkowie

W dniu 3 czerwca 2022 roku uczniowie dwóch klas I b oraz II c z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Lubawce, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wraz z ukraińskimi koleżankami i kolegami z 1 Oddziału Przygotowawczego wybrali się na wycieczkę przyrodniczą do Karkonoskiego Banku Genów KPN w Jagniątkowie aktywnie kontynuując swój udział w tegorocznym „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego” organizowanego dla młodych mieszkańców naszego powiatu przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Po raz pierwszy, po ponad 2,5-etniej nieobecności w Karkonoskim Banku Genów w Jagniątkowie, spowodowanej pandemią SARS-CoV-2, gościnnym dla młodych mieszkańców powiatu kamiennogórskiego obiekcie Karkonoskiego Parku Narodowego pojawili się młodzi mieszkańcy Gminy Lubawka. Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra oraz dojściu do Karkonoskiego Banku Genów, spotkali się z Patrycją Rachwalską, która zaprosiła ich do drewnianej wiaty na zajęcia przyrodnicze  o polskich motylach dziennych.

Na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego od 2010 r. prowadzony jest projekt „Reintrodukcja i restytucja niepylaka apollo na Dolnym Śląsku”, którego celem jest odtworzenie trwałych populacji tego motyla w naszym województwie. W ramach projektu podejmowanych jest szereg działań mających na celu zabezpieczenie bazy genetycznej niepylaka apollo, w tym hodowla w warunkach kontrolowanych połączona z przygotowaniem zasobów pokarmowych dla gąsienic i osobników dorosłych prowadzone w Karkonoskim Banku Genów KPN w Jagniątkowie. Ponadto dowiedzieli się, że w tym roku w namiotach hodowlanych znajduje się ok. 16.000 gąsienic.

 Zajęcia edukacyjne rozpoczęła swobodna rozmowa o Niepylaku Apollo - jednym z najpiękniejszych motyli Europy. Motyl jest pod ścisłą ochroną, a swoją nazwę zawdzięcza brakowi łusek, gdyż w momencie złapania motyla za skrzydełka, te nie pozostawiają pyłku na palcach. Niepylaka Apollo w okresie letnim możemy zaobserwować w rezerwacie przyrody „Krucza Skała”, gdzie, w 2019 r., zostały wypuszczone dorosłe osobniki wyhodowane w Jagniątkowie. W rezerwacie rośnie rozchodnik wielki – roślina żywicielska, a w tym roku pojawiły się już pierwsze gąsienice tego motyla. Następnie prowadząca zajęcia przyrodnicze, w trakcie interesującej dyskusji z uczestnikami, omówiła budowę motyla. Kontynuując wspólne rozmowy o motylach Patrycja Rachwalska, na przykładzie Niepylaka Apollo, zapoznała młodych lubawczan w cyklem rozwojowym motyla – owada, u którego dokonuje się przeobrażenie zupełne. Cykl ten obejmuje cztery stadia. Dorosłe motyle latają od czerwca do sierpnia i w tym czasie zapłodnione samice składają jaja, z których wiosną następnego roku wylęgają się gąsienice. Jest to jedyne stadium, w którym motyl rośnie. Początkowo są one niewielkie i całkiem czarne. Uważnie słuchając opowieści prowadzącej zajęcia dowiedzieli się, że w stadium larwalnym, trwającym kilka tygodni, roślinożerne gąsienice motyla intensywnie odżywiają się rozchodnikiem wielkim jedząc dziennie więcej niż same ważą. Z czasem na ich ciele pojawiają się odstraszające wroga pomarańczowe plamki. Czerwiec to okres, w którym gąsienice przestają przyjmować pokarm i zamieniają się w nieruchomą postać – poczwarki. W kokonie ciało larwy praktycznie „rozpuszcza się”, a ze zgrupowań komórek wykształcają się narządy motyla i skrzydła. Z poczwarki powstaje dorosły owad, którego krótkie życie trwa od kilku godzin do kilku miesięcy. Na zakończenie tej części zajęć Patrycja Rachwalska rozdała im zdjęcia wybranych motyli dziennych, które można spotkać w okresie letnim na łąkach oraz polach, w dwóch stadiach rozwoju – gąsienicy i dorosłego osobnika. Kontynuując opowiadanie o najciekawszych motylach dziennych wymieniała charakterystyczne cechy gąsienicy lub dorosłego motyla np. barwa, a uczestnicy wyszukiwali odpowiednie zdjęcia. Po poprawnym doborze gąsienicy z dorosłym motylem edukatorka wymieniała jego nazwę, charakterystyczne cechy np. barwę, rozpiętość skrzydeł, czym się żywią, główne rośliny żywicielskie gąsienic oraz okres, w którym latają. Wśród motyli prezentowanych na zdjęciach i omawianych przez Patrycję Rachwalską były m. in. Niepylak Apollo, Paź Królowej, Paź żeglarz, Rusałka pokrzywnik, Modraszek Arion, Latolistek cytrynek i Bielinek kapustnik. Ponadto Patrycja Rachwalska zaprezentowała im gablotkę z Niepylakami Apollo wyhodowanymi w Karkonoskim Banku Genów KPN w Jagniątkowie.

Następnie podzieleni na dwa zespoły zobaczyli dwie motylarnie, w których będą latały dorosłe Niepylaki Apollo, a także dwa namioty, w których wyhodowywane są motyle. W pierwszym z nich zobaczyli gąsienice z pomarańczowymi plamkani jedzące rozchodnik wielki, a w drugim poczwarki „leżakujące” w kokonach.

Po zakończeniu zajęć edukacyjnych o motylach ochoczo przystąpili do pieczenia smakowitych kiełbasek na ognisku przygotowanym przez pracowników Karkonoskiego Banku Genów KPN. Ponadto zobaczyli przyniesione w słoiku przez edukatorkę jaja Niepylaka Apollo.

Na zakończenie udanego pobytu w KBG KPN w Jagniątkowie zrobili sobie wspólne, pamiątkowe zdjęcie z prowadzącą zajęcia przyrodnicze o motylach PATRYCJĄ RACHWALSKĄ. Po podziękowaniu jej za mile spędzony czas, ciekawe wiadomości o motylach, w tym Niepylaku Apollo, pożegnali się z nią i w radosnych nastrojach żwawo ruszyli w kierunku parkingu, gdzie oczekiwał na nich autokar PKS Kamienna Góra, którym powrócili do Lubawki.

Opiekunami uczestników wycieczki przyrodniczej byli Monika Fedoruk i Magdalena Winter – wychowawczynie klas, Agnieszka Król i Yulija Volkov – nauczycielki,  Marzena Sowierszenko – rodzic oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Instruktor Ochrony Przyrody PTTK.