O modzie Schaffgotschów i Karkonoszach w Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnym KPN

W dniu 17 grudnia 2024 roku uczniowie dwóch klas II a oraz II d ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą wycieczkę przyrodniczo-edukacyjną do Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego Karkonoskiego Parku Narodowego ‘Pałac Sobieszów” w Sobieszowie aktywnie kontynuując swoje uczestnictwo w tegorocznym „Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra na parking żwawo udali się do Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego KPN, gdzie po załatwieniu wszelkich finansowych formalności przystąpili, w zespołach klasowych, do zaplanowanych dla nich zajęć edukacyjnych „Moda i historia – ubierz się w przeszłość” oraz zwiedzenia stałej wystawy przyrodniczej „Klimatyczne Karkonosze”.

Jako pierwsi na zajęcia edukacyjne przeprowadzane w XVIII w. Pałacu rodu Schaffgotschów ruszyli uczniowie klasy II a, których po wejściu do wnętrza pałacu powitała edukator Centrum P-E KPN – Pałac Sobieszów -Aleksandra Firszt. Po pozostawieniu wierzchnich ubrań oraz plecaków w szatni zostali przez nią zaproszeni do pałacowej Sali Kominkowej, gdzie nad kominkiem znajdowały się ich rodowe herby. Uważnie słuchając prowadzącej zajęcia edukacyjne „Moda i historia – ubierz się w przeszłość” dowiedzieli się, że pałac wybudowany został w latach 1705-1712, przez śląski ród arystokratyczny Schaffgotschów, właścicieli Zamku Chojnik wraz z przyległymi ziemiami, który w 1675 r. spłonął w pożarze uderzony piorunem i do dnia dzisiejszego jest dużą atrakcją turystyczną regionu karkonoskiego jako zabezpieczona ruina. Wspólnie z nią ustalili, że podczas pobytu w pałacowych murach odbędą „historyczną podroż w przeszłość” do XVIII wieku poznając modne ówczesne elementy ubrań damskich oraz męskich, które mogli zaobserwować oglądając multimedialną prezentację historyczną o dawnych właścicielach Pałacu Sobieszów, którzy prezentowali na poszczególnych slajdach swoje stroje i peruki zgodne z ówczesną XVIII-wieczną modą.

W trakcie aktywnej opowieści Aleksandry Firszt o modzie w czasach Schaffgotschów drugoklasiści poznawali poszczególne elementy damskiego oraz męskiego stroju dworskiego z XVIII wieku, w tym obowiązujące dawniej damskie i męskie peruki, na które zakładano kapelusze m. in. z owocami lub piórami. Wśród modnych w czasach Schaffgotschów elementów damskiego stroju dworskiego oprócz peruki, uczestnicy zająć edukacyjnych poznali, a także wymieniali m. in: gorsety, kapelusze, koronki, rękawiczki, suknie, wachlarz, a w modnym dawnym stroju męskim poznali m. in: kapelusze, kamizelki, habity, krótkie spodnie do kolan, pończochy czy pantofle. W trakcie poznawania mody z czasów XVIII-wiecznych Schaffgotschów, wielu z nich stwierdzało, że nie chciałoby, aby ta moda powróciła w obecne czasy, gdyż byłaby dla nich niewygodna.

Po poznaniu modnego, damskiego i męskiego stroju dworskiego z XVIII w. przyszedł czas na małe „repetytorium” z uważnego ich poznania, gdyż zostali zaproszeni przez edukatora Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego KPN do drugiego pałacowego pomieszczenia, gdzie zobaczyli galerię portretów dawnych mieszkańców pałacu, a ich wzrok przykuły szafy, pomiędzy którymi znajdowało się drzewo genealogiczne Rodu Schaffgotschów. Po otwarciu jednej z szaf zobaczyli części damskiego stroju dworskiego z XVIII wieku, a wybrani przez Aleksandrę Firszt drugoklasiści odkrywali i odczytywali nazwy poszczególnych części ubioru damskiego, a pozostali mogli uczynić to samo odkrywając i odczytując nazwy elementów ubioru męskiego. Mieli też możliwość poznać, z portretów, przedstawicieli arystokratycznego rodu Schaffgotschów, a niektórzy Schaffgotsche z interaktywnych portretów „chcieli nawiązać z nimi bliższy kontakt”.

Po zwiedzeniu pałacowego pomieszczenia powrócili do Sali Kominkowej, gdzie czekało na nich zadanie plastyczne, gdyż wszyscy otrzymali rycinę z wizerunkiem damy ubranej w dawny modny strój, który mieli pokolorować, ale także dorysować na swoich rysunkach brakujące na nim elementy damskiego ubioru. Wszyscy z dużym zaangażowaniem i w różnych pozycjach przystąpili do „upiększania” swoich rycin oraz uzupełniania elementów ubioru, których według ich zdobytej na zajęciach „modowej wiedzy” brakowało. Na zakończeniu części plastycznej „Mody i historii – ubierz się w przeszłość” zrobili sobie wspólne zdjęcie z Aleksandrą Firszt, z zabytkowym kominkiem w tle, z dumą prezentując swoje pierwsze „schaffgotschowe projekty damskiej mody”. Po opuszczeniu Sali Kominkowej znaleźli jeszcze czas na ostatnie, pożegnalne zdjęcie na pałacowych schodkach z edukatorem Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego KPN – Aleksandrą Firszt, której serdecznie podziękowali za nowe, XVIII-wieczne modowe wiadomości oraz mile spędzony czas udając się do „powitalnej części” Centrum, gdzie mogli spokojnie zjeść drugie śniadanie oraz dokonać drobnych zakupów pamiątkarskich.

W tym samym czasie ich koleżanki i koledzy z klasy II d. po pozostawieniu swoich płaszczy i kurtek oraz plecaków w szatni, wyruszyli na zwiedzanie jednej z największych atrakcji Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnego KPN – Pałac Sobieszów stałej multimedialnej wystawy „Klimatyczne Karkonosze”. Spacerując z przewodniczką poznali interesującą przyrodniczą ekspozycję, która zajmuje sześć dużych pomieszczeń w zabytkowej Wielkiej Stajni stanowiącej część historycznego kompleksu pałacowego rodziny Schaffgotschów. Rozmieszczona na dwóch kondygnacjach, liczących ok. 1600 m² powierzchni karkonoska ekspozycja, pozwalała im zaobserwować różne zjawiska występujące w Karkonoszach np. doświadczyć zmienności górskiej pogody, odwiedzić las nocą oraz odbyć intrygującą wędrówkę przez wszystkie piętra roślinne Karkonoszy. Natomiast w „kinie zjawisk pogodowych” mogli obejrzeć pasjonujące widowisko ze wschodem i zachodem słońca, burzą, zamiecią śnieżną czy jak powstaje tęcza. Uważnie słuchając przewodniczki dowiedzieli się czym jest tzw. widmo Brockenu – zjawisko optyczne spotykane m. in. w górach polegające na zaobserwowaniu własnego cienia na chmurze znajdującej się poniżej obserwatora.

Zwiedzanie bardzo interesującej stałej wystawy przyrodniczej „Klimatyczne Karkonosze”, gdzie większość eksponatów można poznać przez osobisty dotyk wywoływało wśród nich wiele pozytywnych emocji. W poszczególnych pomieszczeniach ekspozycji „Klimatyczne Karkonosze”, gdzie przewodniczka zachęcała ich do aktywnego poznawania najwyższego pasma górskiego Karkonoszy, wszystkie eksponaty można dotknąć, a także przemieścić np. wystartować w wodnych wyścigach, poznać ruchy wiatru, automatyczną stację meteorologiczną, pooglądać pod mikroskopem „cuda natury”, pobawić się w „piaskownicy”, poznać górskie minerały, a na przeźroczach i krótkich filmikach podglądać górską faunę, ale także odkrywać schowane w różnych miejscach górskie rośliny i zwierzęta oraz przejść się „suchą stopą” po kałuży. Zwiedzenie „Klimatycznych Karkonoszy” było dla nich wspaniałą atrakcją zachęcającą do poznania karkonoskiej flory i fauny skrywającej się w poszczególnych jej piętrach w trakcie krótszych lub dłuższych wędrówek górskimi szlakami turystycznymi ukazującymi piękno urokliwych Karkonoszy.

Po przerwie edukacyjnej wykorzystanej przez nich na zjedzenie drugiego śniadania, obie klasy zamieniły się zajęciami edukacyjnymi, gdyż „pałacowi” udali się na zwiedzanie ekspozycji „Klimatyczne Karkonosze”, a ci co już ją zwiedzili uczestniczyli w ciekawej lekcji edukacyjnej „Moda i historia – ubierz się w przeszłość” przybliżającej im elementy modnych damskich i męskich ubrań jego mieszkańców w czasach Schaffgotschów. Po zakończeniu zaplanowanych dla nich zajęć edukacyjnych „Folwarkowe przygody” oraz zwiedzania stałej wystawy „Klimatyczne Karkonosze’ dziękowali edukatorce i przewodniczce za nowe, interesujące wiadomości oraz bardzo mile spędzony czas w przyjaznym dla nich Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnym KPN Pałac Sobieszów znaleźli jeszcze czas na obowiązkowe drobne zakupy pamiątkarskie.

Na zakończenie swojego pierwszego pobytu w Centrum Przyrodniczo-Edukacyjnym Karkonoskiego Parku Narodowego Pałac Sobieszów uczniowie obydwóch klas podeszli do schodów prowadzących do Pałacu Schaffgotschów, gdzie zrobili sobie wspólne, pamiątkowe zdjęcie, a następnie w radosnych nastrojach, z nowymi ciekawymi wiadomościami o historii mody dawnych mieszkańców sobieszowskiego pałacu, a także poznania karkonoskiej przyrody w trakcie intrygującego zwiedzania stałej wystawy „Klimatyczne Karkonosze” udali się na parking, z którego oczekującym na nich autokarem PKS Kamienna Góra pełni niezapomnianych wrażeń przez Miłków, Kowary i Szarocin bardzo zadowoleni z udanej wycieczki powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestników wycieczki edukacyjnej sprawowali Barbara Hnisdiłów i Janina Żuchewicz – wychowawczynie klas, Paulina Bujakowska i Damian Prokopik – rodzicey oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Członek Honorowy PTSM.

Autorzy zdjęć Paulina Bujakowska, Jerzy Rubach