O greckich bogach i mitycznych stworach w Zamku Książ

W dniu 26 października 2021 roku uczniowie dwóch klas V a oraz V b ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze wybrali się na ciekawą lekcję zamkową pt. ?Baśniowy Książ? do Zamku Książ w Wałbrzychu. Piątoklasiści uczestniczyli w ?Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra? organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Kamiennogórscy piątoklasiści poznawanie dóbr rodu Hochbergów rozpoczęli od wizyty w Palmiarni, które była prezentem księcia Jana Henryka XV dla swej żony Marii Teresy Olivii Cornwallis-West wybudowanym w latach 1911-1914. Budowa Palmiarni pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu  i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych ? zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Spacerując alejkami ogrodów i wnętrza Palmiarni ich wzrok przykuły trwające z rozmachem przygotowania do kolejnej edycji OGRODÓW ŚWIATŁA. To tu powstaje zachwycający egzotyczny świat zwierząt - nie zabraknie żółwi, kolorowych rybek, papug, małp, ale także flamingów, wieloryba, krokodyla oraz 4-metrowej żyrafy, które będzie można zwiedzać już od 29 października. Następnie udali się do centralnego budynku Palmiarni z otaczającymi go jednokondygnacyjnymi oranżeriami, w których zwiedzili m.in. ciekawą wystawę drzewek Bonsai ? egzotycznie wyglądających i niezwykle dekoracyjnych roślin oraz , a także ciekawą roślinną kolekcję w sklepiku, w którym każde z nich mogło sobie wybrać i kupić roślinną pamiątkę. Część czasu przeznaczonego na zwiedzanie i pobyt w Palmiarni przeznaczyli na ?słodkie co nie co? w kawiarence ?Pod Palmami?. Podczas zwiedzania ogrodu egzotycznych roślin, przechodząc przez groty, oprócz egzotycznych roślin bardzo chętnie zatrzymywali się przy żółwiach, rybkach w akwariach oraz wolierach lemurów (Tytus, Juliano i Olaf), pawi oraz papug. Po wyjściu z budynku zrobili sobie pamiątkowe zdjęcia klasowe przy jednej z przygotowywanych świetlnych instalacji z trzema uroczymi lemurami.

Po zwiedzeniu Palmiarni autokarem PKS Kamienna Góra pojechali do Zamku Książ. Z parkingu obok Stadniny Koni uczestnicy wycieczki żwawo dotarli do POMNIKOWEJ ALEI LIP DROBNOLISTNYCH oznaczonej zielonymi tabliczkami z napisem POMNIK PRZYRODY, którą zamierzali dojść do MAUZOLEUM HOCHBERGÓW, a następnie na punkt widokowy na SKALE OLBRZYMA. Niestety dojście do Mauzoleum, po ubiegłotygodniowych wichurach było zamknięte, więc spacerując alejkami SUDECKIEGO OGRODU DENDROLOGICZNEGO zobaczyli kasztanowiec jadalny, wokół którego leżały kasztany jadalne oraz ich łupinki z licznymi ostrymi kolcami. Po przejściu przez DZIEDZINIEC HOROROWY weszli do Zamku Książ, gdzie spotkali się z przewodnikiem książańskim ? ANNĄ MOTYKĄ, która zaprosiła ich  do sali edukacyjnej na III piętrze. Na początku XX wieku w komnatach zamkowych, w których została przeprowadzona pierwsza część bardzo ciekawej lekcji zamkowej mieszkali synowie Hochbergów ? Jan Henryk XVII, Aleksander oraz Bolko. Interesująca prelekcja z prezentacją multimedialną rozpoczęła się od wirtualnego lotu, podczas którego uczestnicy lekcji mogli zobaczyć trzeci co do wielkości zamek w Polsce oraz jego otoczenie w przepastnej dolinie rzeki Pełcznica. Głównym celem prelekcji było poznanie ponad 700-letniej historii Zamku Książ oraz jego mieszkańców ze szczególnym uwzględnieniem pochodzącej z Miśni rodziny Hochbergów, która była jego właścicielem przez 430 lat. Słuchając opowiadania przewodnika książańskiego i oglądając kolejne slajdy prezentacji z licznymi dawnymi rycinami oraz zdjęciami dowiedzieli się, że zamek obronny, w latach 1288-1291, wzniósł Bolko I Surowy - książę świdnicko-jaworski. Ostatnim ?Panem na Książu? był jego wnuk Bolko II Mały (zm. 1368 r). Po śmierci w 1392 r. księżnej Agnieszki, wdowy po Bolku II Małym zamek znalazł się w posiadaniu króla czeskiego Wacława IV Luksemburskiego. Od 1508 r. kiedy Zamek Książ wraz z przyległymi dobrami kupił Konrad von Hochberg, aż do 1941 r. pozostaje własnością rodu Hochbergów. Swoją funkcję obronną zamek utracił w okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), a dzięki Hochbergom przechodzi liczne ?metamorfozy?.- przebudowy i rozbudowy zamku oraz jego otoczenia.

Jedną z najbardziej znanych postaci Zamku Książ była żona księcia Jana Henryka XV ? Maria Teresa Olivia Cornwalis West, zwana księżną Daisy (Stokrotką), która spędziła w nim 50 lat. Zawdzięczany jej ostatnią wielką przebudowę zamku, powstanie palmiarni, przebudowę zamkowych tarasów oraz sprowadzenie do Książa wielu cennych roślin, w tym różaneczników i azalii. W zamku, swoistym M-400, mieszkała w tym czasie 5-osobowa rodzina Hochbergów ? książę pszczyński Jan Henryk XV z żoną księżną Daisy oraz trzema synami Janem Henrykiem XVII, Aleksandrem oraz Bolkiem. Dowiedzieli się także, że Hochbergowie byli trzecią najbogatszą rodziną w Niemczech, a szóstą w Europie.

Na ostatnich slajdach interesującej prezentacji Anna Motyka zaprezentowała liczne grono bogów i bogiń mitologii greckiej, wśród których byli: Zeus ? najważniejszy z bogów, Artemida ? bogini łowów, Demeter ? bogini urodzajów, Hades ? bóg podziemi, Hefajstos ? bóg ognia, Helios ? bóg słońca, Iris ? bogini tęczy i posłanka bogów, Posejdon ? władca mórz, Selene ? bogini księżyca oraz Driady ? nimfy drzew.

Drugą, bardzo interesującą częścią lekcji zamkowej było zwiedzenie przez młodych kamiennogórzan najciekawszych barokowych reprezentacyjnych salonów. Na jednym z korytarzy zobaczyli zdjęcie księżnej Daisy ? jednej z najpiękniejszych kobiet epoki, która w talii miała tylko 56 cm, co  było skutkiem noszenia od wczesnej młodości gorsetu. Usłyszeli także historię 7-metrowego naszyjnika z pereł podarowanego przez męża. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia, która zmarła w 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach.

Natomiast w Sali Metamorfoz rozpoznawali prezentowane przez przewodniczkę mityczne stworzenia ? Minotaura (z ciałem człowieka z głową i ogonem byka), Gryfa (z ciałem pół orła i pół lwa) oraz Sfinksa (z ciałem lwa i ludzką głową, a czasem ze skrzydłami). Usłyszeli ponadto dwie ?zagadki Sfinksa?, których rozwiązanie zagwarantowało im dalsze zwiedzanie najpiękniejszych barokowych komnat zamkowych. Na jednym z obrazów zobaczyli scenę z ?Metamorfoz Owidiusza? z wyobrażeniem Pana (grecki bóg opiekuńczy lasów i pól) ścigającego nimfę Syrinks, która uciekając przed nim zamieniła się w trzcinę. Pan postanowił zerwać roślinę i połączyć poszczególne łodygi o odpowiednich długościach woskiem. W ten sposób powstał instrument muzyczny ? fletnia Pana - składający się z szeregu drewnianych piszczałek. W Salonie Zielonym zobaczyli m.in. kominek z czerwonego marmuru. W Sali Maksymiliana na plafonie z pięknymi mitologicznymi malowidłami poszukiwali Atenę (bogini mądrości) oraz Pegaza (skrzydlaty biały koń), a na kominkach odnaleźli cztery Sfinksy strzegące Sali Maksymiliana. Dowiedzieli się również, że w Sali jest dwanaście zielonych pilastrów przestawiających 12 miesięcy, które wspólnie przeliczyli. Następnie wszyscy uczestnicy lekcji zamkowej zostali obdarowani puzzlami, zgodnie z miesięczną datą swoich urodzin,a także pocztówką z ilustracją Zamku Książ. Kontynuując specer z Anną Motyką w Białym Salonie zobaczyli barokowy kominek z różowego marmuru, z którego weszli do Salonu Chińskiego.z barwnymi tapetami z motywem pawii uważanych w sztuce Bliskiego Wschodu za symbol nieśmiertelności, a przechodząc przez Salon Barokowy (Włoski) mogli zobaczyć na drewnianym stropie Florę ? boginię roślinności.

Na zakończenie zwiedzania dziedzictwa Hochbergów Anna Motyka zaprosiła piątoklasistów do Apartamentów Księżnej Daisy, gdzie mogli zobaczyć interesującą wystawę ?Książ od kuchni?. To ponad  200 fotografii prezentujących Zamek Książ,  rodzinę von Hochberg oraz życie tu toczone na pocz. XX wieku. Uruchomienie wystawy to jedno z najważniejszych wydarzeń we współczesnej historii zamku. Zdjęcia zostały wykonane przez samego Louisa Hardouina, nadwornego kucharza Hochbergów w latach 1909- 1926. Zwiedzając wystawę mogli również skorzystać z sześciu stanowisk stereoskopowych pozwalających na trójwymiarowe oglądanie zdjęć.

Po podziękowaniu przewodniczce Annie Motyce za bardzo ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z nią znaleźli jeszcze czas na pamiątkarskie zakupy w zamkowym sklepiku, a po opuszczeniu  zamkowych wnętrz oraz zrobieniu sobie grupowego zdjęcia z Zamkiem Książ w tle  udali się na parking obok Stadniny Koni, gdzie oczekiwał na nich autokar PKS Kamienna Góra, którym  w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo ciekawej lekcji zamkowej oraz zwiedzeniu Palmiarni powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Edyta Hamberger i Anna Kożuch - wychowawczynie klas, Joanna Łazarowicz - pedagog oraz Jerzy Rubach ? Nauczyciel Kraju Ojczystego, instruktor Krajoznawstwa Regonu PTTK i Instruktor Ochrony Przyrody PTTK.