?Lubawscy gwarkowie? zwiedzili Starą Kopalnię w Wałbrzychu

W dniu 10 listopada 2021 roku uczniowie dwóch klas I b oraz II c z Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Lubawce wybrali się na zajęcia edukacyjne ?Szychta fuksów ? pierwsza zmiana młodych górników? i warsztaty ceramiczne ?Gliniane malowanki? do Centrum Nauki i Sztuki ?Stara Kopalnia? w Wałbrzychu? aktywnie kontynuując swój udział w ?Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego? organizowanego dla młodych mieszkańców naszego powiatu przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Po przyjeździe na parking Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia udali się do kawiarni ?Sztygarówka?, gdzie po krótkim odpoczynku spotkali się z edukatorem Radosławem Kapciakiem, który zapoznał małych lubawczan oraz ich opiekunów z przebiegiem zaplanowanych dla nich zajęć edukacyjnych i warsztatów ceramicznych.

Następnie przewodnik Radosław Kapciak zaprosił uczniów klasy I b wraz z opiekunami jedną z klas na ?Szychtę Fuksów ? pierwszą zmianę młodych górników? czyli zwiedzanie części wystawowej Muzeum Przemysłu i Techniki obejmujący najstarszy i największy zachowany zespół górniczych budowli przemysłowych pochodzących z przełomu XIX i XX w. Zwiedzane przez małych krzeszowian wystawy prezentują dzień pracy górnika oraz specyfikę pracy w kopalni. Już w pierwszym pomieszczeniu dowiedzieli się, że praca w kopani należała do bardzo trudnych, a każdy górnik rozpoczynający swoją ?szychtę? pobierał górniczą markę, które w zależności od zmiany miały kształt koła, kwadratu lub trójkąta. W kolejnej sali wystawowej ? górniczej przebieralni - poznali elementy roboczego stroju górnika pracującego pod ziemią: buty, spodnie drelichowe, koszule, kurtki, rękawice drelichowe oraz najważniejsze hełmy górnicze. Wiele emocji wzbudziła wśród nich ekspozycja prezentująca elementy kartografii i miernictwa górniczego, przedmioty z zakresu ratownictwa górniczego, tradycji górniczych (mundury górnicze, czako i marki górnicze, dyspozytorka, urządzenia ucieczkowe, pamiątki górnicze związane z pracą czy drobne urządzenia stosowane w pracy na kopalni. Pierwszoklasiści zobaczyli w niej trójwymiarową makietę ?Lisiej sztolni? oraz dwie dyspozytorki, przy których pracowali dyspozytorzy czuwający nad prawidłowym i bezpiecznych przebiegiem ?szychty? górników dołowych. Na metalowych regałach zobaczyli lampy górnicze oraz aparaty ucieczkowe pobierane przez górników przed zjazdem do sztolni. Radosław Kapciak zapoznał ?małych gwarków? z wybranymi górniczymi eksponatami, w tym mundurami galowymi oraz górniczymi ?czako? (czako z czarnym pióropuszem noszą górnicy pracujący pod ziemią, z zielonym pióropuszem dyrektor kopalni, a czako biało-czerwone pióropuszem noszą członkowie orkiestry górniczej). Następnie sprawdził ich ?górniczą wiedzę?, którą zaliczyli wzorowo. W kolejnym korytarzu zobaczyli na ścianach liczne fotografie ilustrujące ciężką pracę górników w podziemnych sztolniach. Następnie uczestnicy wycieczki zobaczyli windy zwożące górników do pracy pod ziemię oraz usłyszeli jeden z sześciu sygnałów wykonawczych oraz zobaczyli szyny, po  których zjeżdżały wypełnione węglem wagoniki do sortowni. W kolejnym pomieszczeniu ?maszynowni szybu Julia? znajdowały się elektryczna maszyna wyciągowa szybu Julia-Zachód dla przewozu ludzi oraz urobku, a także przetwornica maszyny wyciągowej przeznaczonej do przetwarzania prądu zmiennego na prąd stały, niezbędny do zasilania silnika prądu stałego maszyny wyciągowej Julia-Wschód. Urządzenia pochodzące z 1911 r. były eksploatowane do 1996 r., tj. do zakończenia wydobycia węgla w kopalni ?Julia?. Po wyjściu z maszynowni szybu ?Julia? wiele radości sprawiła im możliwość posiedzenia w górniczych wagonikach.

Stąd, po założeniu górniczych hełmów z lampkami, ruszyli na turystyczny spacer podziemną trasą turystyczną, gdzie zobaczyli m. in. stare fotografie górników, figurkę św. Barbary ? patronki górników dowiadując się o najważniejszym górniczym święcie ?Barbórce? obchodzonym 4 grudnia. Słuchając opowieści przewodnika o trudnej górniczej pracy mogli zaobserwować na podziemnych ekspozycjach ?fedrujących? górników oraz podjąć próbę załadowania węgla przy pomocy łopaty zwanej ?sercówą? do stojącego obok wagonika lub przeniesienia  kłód drewna, które dawniej wykorzystywano do stemplowania obudowy wyrobiska. Ponadto dowiedzieli się jaką rolę w kopalni pełniły szczury. Spacerując podziemnym chodnikiem widzieli zamontowane liczne czujniki gazu oraz aparaty telefoniczne, służące bezpiecznej pracy górników, a także ratownika górniczego zabezpieczającego teren wybuchu dwutlenku węgla oraz przeliczali wagoniki, z których część załadowana była węglem. . Po opuszczeniu pokopalnianych podziemi podeszli do figury św. Barbary na wspólne, pamiątkowe zdjęcia z przewodnikiem RADOSŁAWEM KAPCIAKIEM, z którym powrócili do ?Sztygarówki? na krótki odpoczynek połączony z zakupem pamiątek oraz słodkim ?co nie co?.

W tym samym czasie uczniowie klasy II c udali się z ceramikiem Wirginią Grochowską do Centrum Ceramiki Użytkowej, która poprowadziła inspirujące i aktywizujące warsztaty ceramiczne ?Gliniane malowanki?. Warsztaty rozpoczęły się od zapoznania młodych adeptów sztuki ceramicznej z wystawami znajdującymi się w pracowni Centrum Ceramiki Unikatowej. Słuchając opowiadania prowadzącej warsztaty zdobnicze poznali historię wałbrzyskich zakładów produkcji porcelany, z których istnieje jeszcze Zakład Porcelany Stołowej ?Krzysztof?. Uczestnicy warsztatów zostali zapoznani przez nią z różnorodnymi technikami zdobniczymi używanymi w tworzeniu ceramiki użytkowej oraz unikatowej, oglądając prezentowane formy oraz wyroby ceramiczne, w tym dzbanuszki po wypaleniu biskwitowym i po procesie jego szkliwienia. Przystępując do warsztatów zdobniczych Wirginia Grochowska zapoznała ?młodych zdobników? z technikami zdobienia glinianych figurek. Do ich dyspozycji na stołach były przygotowane farby akrylowe, pędzelki oraz po trzy gliniane figurki. Przystępując do samodzielnego ich zdobienia, każdy z uczestników warsztatów wymyślił swój własny projekt pomalowania figurek, który następnie z dużym zaangażowaniem, wytrwałością i starannością praktycznie zamieniał na swoje własne unikalne pamiątki po wizycie oraz warsztatach ceramicznych w Centrum Ceramiki Unikatowej w Starej Kopalni. Unikatowej urody pomalowane przez nich gliniane figurki, spakowane do torebek podpisanych imieniem ucznia i ułożone w kartonowym pudełku zabrali ze sobą do szkoły. Jedna z klas zrobiła sobie wspólne, pamiątkowe zdjęcie z WIRGINIĄ GROCHOWSKĄ na schodach wejściowych do Centrum Ceramiki Unikatowej dziękując Jej za mile spędzony czas oraz pomoc i cenne uwagi podczas prac zdobniczych w przygotowaniu przez nich najcenniejszej, bo własnoręcznie wykonanej pamiątki z pobytu w starej kopalni w Wałbrzychu. 

Po przerwach między zajęciami edukacyjnymi i warsztatami zdobniczymi nastąpiła zmiana i na zajęcia edukacyjne ?Szychta fuksów ? pierwsza zmiana młodych górników? pod opieką przewodniczki Justyny Meissner wyruszyli uczniowie klasy II c, a ich koledzy i koleżanki z klasy I b uczestniczyli w warsztatach zdobniczych przygotowując, pod opieką Wirginii Grochowskiej, dla siebie własnoręcznie, unikatowe pamiątki z pobytu w Starej Kopalni, w postaci pięknie pomalowanych przez siebie trzech glinianych figurek.

Na zakończenie pobytu w Centrum Nauki i Sztuki ?Stara Kopalnia? obie klasy spotkały się ponownie w ?Sztygarówce?, gdzie mogli kupić sobie drobne pamiątki. Po zrobieniu sobie wspólnego, pamiątkowego zdjęcia z JUSTYNĄ MEISSNER oraz RADOSŁAWEM KAPCIAKIEM oraz podziękowaniu prowadzącym zajęcia edukacyjne za ciekawe i aktywizujące uczestników wycieczki formy poznawania tradycji górniczych oraz historii górnictwa w dawnej Kopalni Węgla Kamiennego ?Julia? w Wałbrzychu żwawo wyruszyli na parking, z którego autokarem PKS Kamienna Góra bardzo zadowoleni oraz pełni niezapomnianych wrażeń z udanej wycieczki oraz unikatowymi pamiątkami ze ?Starej Kopalni? w Wałbrzychu, w wesołych nastrojach powrócili do swojej szkoły.

Opiekunami uczestników wycieczki edukacyjnej byli Monika Fedoruk i Magdalena Winter ? wychowawczynie klas oraz Jerzy Rubach ? Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.