Kamiennogórscy pomocnicy św. Mikołaja w Muzeum Zabawek w Kudowie-Zdroju

W dniu 10 grudnia 2025 roku uczniowie dwóch klas III a oraz III c ze Szkoły Podstawowej nr 2 im. Tkaczy Śląskich w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą wycieczkę mikołajkową z warsztatami zabawkarskimi do Muzeum Zabawek w Kudowie-Zdroju aktywnie kontynuując swoje uczestnictwo w tegorocznym „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjedzie autokarem EUROTRANS Kamienna Góra na przystanek autobusowy do Kudowy Zdroju trzecioklasiści dotarli do urokliwego Muzeum Zabawek otwartego w 2002 r. pierwszego tego typu w Polsce prywatnego muzeum, z największą bo liczącą ponad 6000 kolekcją eksponatów – dawnych zabawek i przedmiotów związanych z beztroskimi latami dzieciństwa, które założyli Maria i Mirosław Ozierańscy z zamiłowania do zabawek i wszystkiego co się z nimi wiąże. W gustownych, oszklonych gablotach na ponad 400m2 czekały na nich zabawki z 5-ciu kontynentów, które radowały milusińskich od średniowiecza po lata 90-te XX wieku.

Jak głosi zamieszczona w muzealnej przestrzeni sentencja Henry΄ego Fieldinga „..są zabawki dostosowane do każdego wieku, od grzechotki do tronu, a posiadacze ich jednakowo sobie je cenią – każdy swoją”.

Jako pierwsi na zwiedzanie „urokliwego świata zabawek” z Elfin Urszulą – pomocnikiem św. Mikołaja, kultywującą „tradycje zabawkarskie” swoich rodziców, wyruszyli uczniowie kl. III c. Już w pierwszej oszklonej gablocie zobaczyli legendarnego Ducha Gór Liczyrzepę, który jak stwierdziła Elfin Urszula zaprasza przybyłych do zwiedzenia „królestwa zabawek” spokojnie, ostrożnie, dokładnie oraz z uśmiechem. Po wejściu do drugiego pomieszczenia wystawowego zobaczyli m. in. dawne zabawki, w tym szopkę bożonarodzeniową wyprodukowaną przez Kudowskie Zakłady Przemysłu Zabawkarskiego, a także inne drewniane zabawki regionalnych przedstawicieli tej dziedziny sztuki. Na jednej z wystaw zobaczyli legendarne pacynki „Jacka i Agatkę” bohaterów telewizyjnej dobranocki ich rodziców, a nawet dziadków. Ponadto wszyscy otrzymali od niej mikołajkowy atrybut – czerwone czapeczki, który pozostawił dla nich Święty Mikołaj, a z sufitu spoglądała na nich poprzedniczka choinki „podłaźniczka” - wierzchołek choinki odwrócony do góry nogami i ozdobiony bibułą, cukierkami, jabłkami, orzechami, typowo polskimi światami (wyroby z opłatka) lub ze słomy, która miała zapewnić domownikom szczęście oraz dobrobyt.

Tak rozpoczęli ciekawe i interesujące poznawanie przebogatej kolekcji zabawek, poznając ich historię oraz znaczenia dla wielu pokoleń mieszkańców naszej planety. W kolejnym muzealny pomieszczeniu usłyszeli rożne ciekawostki związane z historią powstawania wybranych unikatowych eksponatów, które systematyczne angażowały ich do aktywnego poznawania „świata zabawek” na przestrzeni wieków, gdyż zawsze bawiły, uczyły i przygotowywały do dorosłego życia kolejne pokolenia „milusińskich” i nie tylko ich wpływając korzystnie na proces ich percepcji. Spostrzegawczość przydała się im przy pierwszym zadaniu pozostawionym dla nich przez św. Mikołaja, czyli odszukaniu w wystawowej przestrzeli zabawki, której zdjęcie każde z nich otrzymało od Elfin Urszuli. Rezultatem „poszukiwań” było zdobycie pierwszego klucza do „tajemniczej skrzynki”, która czekała na nich w ostatnim pomieszczeniu wystawowym. Ich wzrok przykuły klocki LEGO oraz poznali jak zmieniało się logo produkujące je duńskiej firmy. Jak głosiło jedno z ogłoszeń „Gazety Handlowej” z 1931 r., w muzealnej zabawkowej przestrzeni Zabawka jest dla dziecka tem, czem dla Ciebie otaczający Cię świat oraz Jeśli chcesz dziecko nauczyć żyć? Daj mu zabawkę w dniu „ŚWIĘTA ZABAWKI” 26 maja 1931 r.

W kolejnych pomieszczeniach z oszklonymi gablotami, niezwykle ciekawej i różnorodnej „zabawkowej czasoprzestrzeni” każde z uczestników trwającego niezwykle krótko, bo zaledwie godzinnego pobytu w „zaczarowanym świecie zabawek” mogło odnaleźć coś co w niebanalny sposób przykuło uwagę i „skradło serce” lub z nostalgią otworzyło ponownie „miniony czas” jak gabloty prezentujące bogatą kolekcję różnorodnych, w tym porcelanowych lalek (jedna z nich miała trzy twarze), kolekcję dawnych komputerów i gier komputerowych, „resoraków”, pluszowych miśków, kolejkę, chłopięce wojskowe militaria, a także domowy teatrzyk z pacynkami, kukiełkami i marionetkami. W niej wiele radości sprawiło im drugie zadaniu postawione przez św. Mikołaja czyli konkurs celności rzutów kolorowymi piłeczkami do centralnie ustawionego kosza, których kolor wywoływała Elfin Urszula. W ten sposób zdobyli drugi klucz do „tajemniczej skrzynki”, który zaliczany był przez nich przybiciem palcem, piąstką lub główką.

Na zakończenie wspaniałej wędrówki przez „cudowną krainę zabawek” dotarli do ostatniej ekspozycji wystawienniczej, w której zobaczyli pozostawioną dla nich przez św. Mikołaja „tajemniczą skrzynię”, której otwarcie uniemożliwiała mała kłódka. Aby poznać kod do otwarcia skrzyni musieli zdobyć ostatni klucz, zamieniając się, zgodnie z zadaniem postawionym im przez św. Mikołaja w 2-zespolową orkiestrę dyrygowaną przez przewodniczkę po „świecie zabawek” - Elfin Urszulę. Wspólne granie wypadło chyba bardzo dobrze, bo zakończyło się zdobyciem ostatniego klucza do kodu, dzięki któremu z zapartym tchem oczekiwali na otwarcie przez Elfin Urszulę skrzynki, która skrywała kolejne mikołajkowe upominki, w tym drewniane bombki, do samodzielnego pomalowania oraz zawieszenia na świątecznych rodzinnych choinkach. Na zakończeniu dostali jeszcze czas na swobodne „upolowanie fotograficzne” wybranych zabawek-eksponatów i poznanie pomieszczenia z dawną izbą lekcyjną z ławkami, fartuszkami, liczydłem na biurku nauczyciela, a na pierwszej ławce był elementarz Falskiego, z którego swoją wiedzę czerpały pokolenia ich dawnych szkolnych poprzedników.

W tym samym czasie ich koleżanki i koledzy z klasy III a zostali zaproszeni przez Elfin Kamilę - pomocnika św. Mikołaja na bardzo inspirujące warsztaty zabawkarskie. Po przywitaniu się ze św. Mikołajem i wejściu do dawnej stolarni - „Mikołajkowej Wytwórni Ruchomych Zabawek” czekały na nich na stołach czerwone czapeczki pomocników św. Mikołaja. Po ich założeniu słuchając Elfin Kamili – głównej pomocnicy św. Mikołaja dowiedzieli się, że ich zadaniem podczas warsztatów zabawkarskich będzie własnoręczne wykonanie drewnianej ruchomej zabawki – KARUZELI.

Jako rekruci - nowi kandydaci na pomocników św. Mikołaja, po usłyszeniu głosu „mikołajowego dzwonka” uważnie słuchali Elfin Kamili omawiającej pierwsze ich działanie – ozdobienie dostępnymi kolorowymi mazakami otrzymanych od niej i św. Mikołaja czterech drewnianych elementów ruchomej karuzeli, wśród których były: Mikołaj, bałwan, choinka i worek na prezenty, a na kolorowej gwiazdce spisywali swoje życzenia do św. Mikołaja, które zostały następnie zawieszone na świątecznym drzewku – choince.

Kontynuując własnoręczne wykonanie ruchomej zabawki i słuchając poleceń Elfin Kamili przymocowywali pokolorowane już przez nich pierwsze elementy karuzeli do otrzymanej kolejnej jej części – drewnianej podstawki. Po sumiennym wykonaniu kolejnych czynności konstrukcyjnych, którym uważnie przyglądał się św. Mikołaj, wiele radości i nieskrywanej satysfakcji, sprawiło im wprawienie „wyprodukowanej” przez siebie drewnianej karuzeli w ruch.

Ich zaangażowanie w trakcie trwania warsztatów zabawkarskich dostrzegł również św. Mikołaj, który uroczyście każdemu z nich wręczał Dyplom ukończenia Szkolenia dla Pomocników św. Mikołaja w Muzeum Zabawek w Kudowie-Zdroju, którym, jak usłyszeli, jest się przez cały rok, a nie tylko przez „kudowską chwilę”, a czynione przez nich dobro innym, będzie do nich wracało. Nowo mianowani pomocnicy św. Mikołaja bardzo chętnie robili sobie także indywidualne zdjęcia z przemiłymi gospodarzami Muzeum Zabawek – św. Mikołajem i jego pomocnicą Elfin Kamilę oraz swoimi drewnianymi ruchomymi karuzelami przy świątecznej choince. Ponadto wszyscy dyplomowani Pomocnicy św. Mikołaja zostali poczęstowani przez miłych gospodarzy „Mikołajkowej Wytwórni Zabawek Ruchomych” pysznymi piernikami ponad 200-letniej babci św. Mikołaja, mandarynkami oraz ciepłą herbatką serwowaną im przez Elfin Kamilę.

Po krótkiej przerwie, nastąpiła zgodna i zaplanowana zmiana ról i certyfikowani pomocnicy św. Mikołaja udali się pod opieką Elfin Urszuli na poznanie ciekawej, liczącej ponad 6000 eksponatów, ekspozycji wystawowej największego w Polsce Muzeum Zabawek, a ci co już ją zwiedzili i poznali, a także odkryli kod dostępu do otwarcia „mikołajkowej skrzyni” udali się do „Mikołajkowej Wytwórni Ruchomych Zabawek”, gdzie samodzielnie wykonywali swoją ruchomą unikalną pamiątkę z wizyty w Muzeum Zabawek w Kudowie-Zdroju.

Po zakończeniu warsztatów zabawkarskich i zwiedzeniu ekspozycji wystawowych Muzeum Zabawek w Kudowie-Zdroju znaleźli jeszcze czas na drobne zakupy pamiątkarskie w muzealnym sklepiku oraz wspólne grupowe zdjęcia z przemiłymi gospodarzami – św. Mikołajem i dwiema Elfin - jego pomocnicami.

Po podziękowaniu IM za bardzo ciekawie spędzony czas w magicznym „świecie zabawek” oraz pożegnaniu się z NIMI udali się na pobliski przystanek PKS, z którego autokarem EUROTRANS Kamienna Góra wyruszyli w drogę powrotną, zatrzymując się na 40-minutowy kulinarny pobyt w kłodzkim McDonaldzie, z którego bardzo zadowoleni powrócili w „rodzinne pielesze” do Kamiennej Góry.

Opiekunami uczestników wycieczki do bardzo ciekawego i niezwykle gościnnego Muzeum Zabawek w Kudowie-Zdroju byli: Anna Olszewska i Karolina Janik – wychowawczynie klas, Monika Tatarata - nauczyciel współorganizujący oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.

Autorzy zdjęć: Karolina Janik, Jerzy Rubach