Już niedługo radosne i rodzinne Święta Wielkanocne

W dniu 14 kwietnia 2025 roku uczniowie klasy II a ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, uczestniczyli ciekawej lekcji muzealnej pt. „Tradycje i zwyczaje Świąt Wielkanocnych” w Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze. Drugoklasiści zainaugurowali swoje uczestnictwo w „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu powiatu kamiennogórskiego”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Powiatu Kamiennogórskiego.

Po wejściu do Muzeum Tkactwa spotkali się z Karoliną Grochowską, która zaprosiła ich do jednego z pomieszczeń muzealnych na II piętrze, gdzie ich oczom ukazała się wspaniała świąteczna dekoracja, w tym m. in. wielkanocny stół z wypełnionym koszykiem, różnorodnymi jajkami, bukszpanem, przy którym stały wielkanocne palmy.

Lekcja muzealna nt. zwyczajów i tradycji wiosennych Świąt Wielkanocnych rozpoczęła się od swobodnej wiosennej rozmowy oraz rozpoznawania przez uczniów, ptaków i kwiatów – zwiastunów wiosny prezentowanych na zdjęciach przez prowadzącą lekcję muzealną oraz zobaczyli Marzannę, którą dawniej palono oraz wrzucano do rzeki żegnając zimę i witając wiosnę, ale ten zwyczaj jako mało ekologiczny zanika. Następnie usłyszeli o dawnej tradycji zdobienia „gaika”, a „klasowi wybrańcy” ozdobili pasemkami kolorowej bibuły wierzbowe gałązki.

W trakcie swobodnej rozmowy z Karoliną Grochowską dowiedzieli się, że Wielkanoc jest świętem ruchomym obchodzonym w pierwszą niedzielę przypadającą po pierwszej wiosennej pełni księżyca. Słuchając opowiadania prowadzącej lekcję muzealną o tradycjach wielkanocnych dowiedzieli się, że Środa Popielcowa - dzień, w którym kapłani posypują głowy wiernych popiołem (z palm wykonanych na poprzednią Niedzielę Palmową), rozpoczyna ona 40-dniowy okres Wielkiego Postu, w trakcie którego chrześcijanie przygotowują się duchowo do obchodów Świąt Wielkanocnych. Rozmawiając o wielkopostnych potrawach usłyszeli, że jednym z nich jest żur na zakwasie, który można zrobić używając wody, mąki żytniej oraz skórki chleba. Z dwóch pierwszych składników kolejni drugoklasiści przygotowali zakwas, który prowadząca lekcję postawiła na okiennym parapecie. Wiele radości sprawił im dawny zwyczaj dający możliwość w połowie postu (tzw. hałaśliwe półpoście) pohałasowania kołatkami, które zademonstrowała im muzealna edukator, a kolejni „klasowi wybrańcy” z wielką radością pohałasowali nimi.

Bardzo ciekawą tradycją wielkanocną jest Niedziela Palmowa obchodzona na pamiątkę przybycia Jezusa do Jerozolimy, którego wierni witali gałązkami palm., W tym dniu w kościołach święci się palmy wielkanocne – symbol odradzającego się życia. Usłyszeli także o zwyczaju zjadania wierzbowych kotków z gałązek, z których wykonana jest wielkanocna palma, a jedna z nich została zawieszona nad świętym obrazem jak „drzewiej bywało”.

Kolejną tradycją Świąt Wielkanocnych jest ozdabianie jajek symbolu nowego życia, odrodzenia i zmartwychwstania, która z reguły angażuje wszystkich członków rodziny, w tym także uczestników lekcji muzealnej. Oprócz jaj kurzych uczniowie zobaczyli m. in. jajka przepiórki, perliczki, kaczki oraz strusia. Ponadto z wielką radością uczestniczyli w „wielkanocnej zabawie mającej na celu utrwalenie nazw zwierząt gospodarskich, których jajka pokazywała im Karolina Grochowska. Dowiedzieli się także, że w zależności od techniki ich zdobienia powstają np. pisanki, kraszanki, drapanki, czy naklejanki oraz poznali wybrane naturalne sposoby barwienia jajek.

Niedziela Palmowa rozpoczyna Wielki Tydzień. Słuchając uważnie muzealnej edukator dowiedzieli się, że w Wielki Czwartek w kościołach odprawiana jest wieczorna Msza Wieczerzy Pańskiej rozpoczynając Tridum Paschalne. Ponadto usłyszeli, że Wielki Piątek to dzień upamiętniający śmierć Jezusa Chrystusa na krzyżu, a drugoklasiści zobaczyli kilka muzealnych eksponatów, w tym jeden w 300-letniej butelce, przedstawiających ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa oraz pietę – przedstawienie Matki Boskiej trzymającej na kolanach martwego Jezusa Chrystusa, które były także poszukiwane przez nich w różnych miejscach „wielkanocnej salki”.

Z kolei Wielka Sobota to zwyczaj święcenia wielkanocnego koszyczka, który przygotowywali także w trakcie muzealnej lekcji kładąc do niego pokarmy przeznaczane do święcenia, wśród których były: jajko, baranek cukrowy, chleb, babka wielkanocna, sól, chrzan, wędlina, a także czekoladowe zajączek i jajeczko – nowa wielkanocna dziecięca tradycja, która dotarła do nas z Niemiec, a prowadząca lekcję muzealną opowiadała im o znaczeniu poszczególnych potraw, które święcimy w Wielką Sobotę, a spożywamy w Niedzielę – pierwszy dzień Świąt Wielkanocnych. Ponadto zobaczyli różne formy do wypieków wielkanocnych ciast oraz drewnianą formę na masło.

Bardzo wesołym i radosnym dniem jest Lany Poniedziałek zwany inaczej „śmigusem-dyngusem”. Dawniej były to dwa osobne obrządki, które z czasem połączyły się w jedno tradycyjne wzajemne oblewanie się wodą. Śmigus polegał na okładaniu witkami wierzby dziewcząt przez chłopców, co zaprezentowała im na kolejnym ochotniku muzealna edukator, a dyngus na ich oblewaniu wodą.

Następnie przenieśli się drugiego budynku, w którym była „wielkanocna pracownia plastyczna”, gdzie uczestniczyli w inspirujących oraz angażujących ich zajęciach, których głównym celem było samodzielne przygotowanie wielkanocnego kogucika z podstawką. Do tego celu wykorzystali drewniane modele kogucików z podstawką oraz różnokolorowe flamastry znajdujące się na stołach. Na zakończenie ciekawego pobytu w muzealnych progach zrobili sobie klasowe zdjęcie z prowadzącą świąteczną lekcję muzealną KAROLINĄ GROCHOWSKĄ i swoją wychowawczynią z dumą prezentując wykonane przez siebie wielkanocne koguciki, które będą dla nich pamiątką z wielkanocnej lekcji muzealnej.

Po zakończeniu warsztatów plastycznych podziękowali Jej za niezwykłą wielkanocną lekcję i inspirujące warsztaty plastyczne i bardzo mile spędzony czas oraz wzajemnie życzyli sobie Wesołych Świąt Wielkanocnych. Po pożegnaniu się z Nią, opuścili gościnne mury Muzeum Tkactwa wracając w wesołych, świątecznych nastrojach, ze swoimi wielkanocnymi ozdobami, do swojej szkoły.

Opiekę nad uczestnikami lekcji muzealnej sprawowali Barbara Hnisdiłów – wychowawczyni klasy oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.