Edukacyjne zwiedzanie wystawy "Piastowie Śląscy. Potomkowie Korony Polskiej"

W dniu 29 maja 2025 roku na ciekawą lekcję muzealną o Piastach Śląskich w Muzeum Tkactwa wybrali się uczniowie klasy VII d ze Szkoły Podstawowej nr 1 im. ks. Jana Twardowskiego w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, którzy jednocześnie zainaugurowali swoje uczestnictwo w tegorocznym „Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry”, który organizowany jest dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Kamiennogórscy siódmoklasiści po przybyciu do kamiennogórskiego Muzeum Tkactwa spotkali się w jego holu z edukatorem Robertem Główczykiem, z którym wyruszyli na poznanie 1000-letniego fragmentu historii Polski nierozerwanie związanej z dynastią Piastów, którzy władali Polską przez ponad 400 lat. Poznanie dziejów tego okresu przybliżyło im zwiedzenie wystawy czasowej „Piastowie Śląscy. Potomkowie Korony Polskiej”, a historia naszego miasta i regionu jest mocno związana z Piastami świdnicko-jaworskimi – Bolkiem I Surowym i jego wnukiem Bolkiem II Małym. Ziemia kamiennogórska była „strażnicą” ich królestwa, a Mauzoleum w Krzeszowie stało się miejscem ich wiecznego spoczynku.

Lekcja muzealna, przeprowadzona na bazie wystawy powstałej z okazji 1000-lecia Królestwa Polskiego oraz 500-lecia Hołdu Pruskiego” rozpoczęła się od opowiadania Roberta Główczyka dotyczącego rozbicia dzielnicowego Polski i Śląska w 1138 r. przez króla Bolesława III Krzywoustego. Na mocy ustawy sukcesyjnej jego najstarszy syn Władysław II Wygnaniec otrzymał Śląsk i Ziemię Lubuską. Uczestnicy lekcji muzealnej o Piastach Śląskich zobaczyli także kilka kopii drzew genealogicznych Piastów, którzy jako władcy, rządzili na tych ziemiach od ok. 960 r. (książę Mieszko I) do 1370 r. (król Kazimierz III Wielki). Przy jednym z drzew genealogicznych usłyszeli przewrotne pytanie prowadzącego „Czy Piastowie wiedzieli, że są Piastami?”.Za protoplasta rodu uważa się legendarnego Piasta, rataja z pod Gniezna, a pierwszym władcą z rodu Piastów, którego historyczność nie jest kwestionowana był książę Mieszko I.

Następnie zostali zaproszeni do poznania najważniejszych w dziejach Ziemi Kamiennogórskiej Piastów Śląskich – potomków Bolesława Chrobrego, który jako pierwszy został koronowany na króla Polski, prezentowanych na obrazach namalowanych przez legnickiego malarza Jeremiasa Josefa Knechtela w I połowie XVIII w. zleconych przez Cystersów z Krzeszowa.

Zwiedzając część portretową wystawy o Piastach Śląskich i uważnie słuchając muzealnika poznali kilku piastowskich książąt: Władysława II Wygnańca (1105-1159) – założyciela linii Piastów Śląskich, najstarszego syna Bolesława III Krzywoustego, Bolesława II Wysokiego (1127-1201), Henryka I Brodatego (ur. pomiędzy 1165/1170 – 1238), którego żoną była księżna Jadwiga urodzona w Bawarii (święta kościoła katolickiego, Patronka Polski i całego Śląska), Bolka I Surowego założyciela linii świdnicko-jaworskiej Piastów, który nadał prawa miejskie Kamiennej Górze (ur. pomiędzy 1252/1256 – 1301), jego synów Henryka I Jaworskiego (ur. pomiędzy 1292/1296 – 1346) i Bolka II Ziębickiego (1300-1341) oraz Agnieszki Habsburżanki – żony księcia Bolka II Małego zmarłego w 1368 r. – ostatniego niezależnego władcy rodu Piastów na Śląsku. Po jej śmierci w 1392 r. księstwo świdnicko-jaworskie przeszło pod panowanie Królestwa Czech, zgodnie z wcześniej zawartymi umowami. Legnicko-brzeska linia Piastów trwała do II połowy XVII w., a ostatnim Piastem w linii męskiej, w 29 pokoleniu od Piasta, był Jerzy Wilhelm Brzesko-Legnicki zmarły w 1675 r. w Brzegu.

W trakcie poznawania kolejnych książąt z dynastii Piastów Śląskich usłyszeli, że były to burzliwe czasy wzajemnych konfliktów pomiędzy Piastami Śląskimi, a także zagrożenia zewnętrznego ze strony m. in. Czech, a książęta Piastowscy zawierali, m. in. poprzez małżeństwa, polityczne i militarne sojusze. Poznający dzieje Piastów Śląskich kamiennogórscy siódmoklasiści usłyszeli od Roberta Główczyka, że w czarny orzeł na złotym tle stał się symbolem całego Śląska, w tym Dolnego Śląska i należy on do jednych z najstarszych wizerunków piastowskich orłów Ponadto edukator muzealny zaprezentował im kilka różnych herbów pogranicza polsko-czesko-niemieckiego, w tym Herb Powiatu Kamiennogórskiego, w którym jest także umieszczony czarny orzeł na złotym tle.

Zwiedzając okolicznościową wystawę zobaczyli także kronikę spisaną po niemiecku na początku XVII w. przez Johanna Ludwiga Gottfrieda, w której znajdują się liczne fragmenty dotyczące historii Polski i Śląska, w tym ważne daty dotyczące początków państwa piastowskiego – chrztu księcia Mieszka I (965 – Polska i Śląsk na wiarę chrystusową nawrócone) oraz pierwszej koronacji Bolesława Chrobrego na króla Polski (1000 r. – Polska na królestwo podniesiona).

Ponadto prowadzący lekcję muzealną o Piastach Śląskich opowiedział im, że w trakcie Hołdu Pruskiego w 1525 r. złożonym królowi Polski Zygmuntowi I Staremu przez Albrechta Hohenzollerna - księcia Prus, ważnym uczestnikiem był książę brzesko-legnicki Fryderyk II z dynastii Piastów, którego Jan Matejko uwiecznił na obrazie „Hołd Pruski”. W oszklonej gablocie mieli możliwość zobaczenia dawne monety – grosz legnicki i półgrosz legnicki z czasów księcia Fryderyka II oraz grosz koronny i półgrosz koronny z czasów króla Zygmunta I Starego.

Na zakończenie ciekawej lekcji muzealnej o Piastach Śląskich chętnie i z powodzeniem wyszukiwali na książęcych portretach architektoniczne detale, których kolorowe wizerunki otrzymali od Roberta Główczyka. Ponadto jedna z nich przeczytała wiersz Konstantego Damrota „Wieże piastowskie na Śląsku”, który był wstępem do zaprezentowania im, opracowany w ciekawej formie przez zespół Muzeum Tkactwa, przewodnik po 30-stu atrakcjach Dolnego Śląska związanych z Piastami Śląskimi, wśród których m. in. były: kamiennogórski ratusz, Opactwo Cystersów w Krzeszowie, Opactwo Cystersów w Lubiążu, Wieża Rycerska w Siedlęcinie, Wzgórze Krzywoustego w Jeleniej Górze, Zamek we Wleniu (najstarszy tego typu obiekt w Polsce), Zamek Grodziec, Zamek Bolków, Zamek Cisy, Zamek Grodno czy Zamek Książ, zachęcając ich do poznania „piastowskich pamiątek” w naturalnym środowisku.

Po podziękowaniu Robertowi Główczykowi za ciekawą lekcję muzealną przybliżające im historię Piastów Śląskich oraz pożegnaniu się z Nim młodzi kamiennogórscy historycy powrócili do swojej szkoły.

Opiekę nad uczestnikami lekcji muzealnej sprawowali Ewelina Wielocha – wychowawczyni klasy oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.

Autoorzy zdjęć Robert Głóowczyk, Jerzy Rubach