Dzień w Książu – olśniewającym dziedzictwie Hochbergów

W dniu 10 października 2022 roku uczniowie dwóch klas V a oraz V d, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, wybrali się na wycieczkę krajoznawczą do Zamku Książ w Wałbrzychu aktywnie włączając się do tegorocznego „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra na parking przy Zamku Książ spacerując pomnikową aleją lip drobnolistnych zatrzymali się przed budynkiem bramnym obok fontanny na krótki odpoczynek. Następnie przeszli przez budynek bramny i skierowali się do wejścia do książańskich podziemi, gdzie spotkali się z przewodnikiem Miłoszem, z którym po 84 schodach zeszli do tuneli wydrążonych na głębokości 50 metrów pod zamkiem. Zwiedzając półkilometrową Podziemną Tras Turystyczną oglądali multimedialne filmy ilustrujące historię ich budowy w latach 1944-1945 przez nazistowską organizację Todt, teorie o celu ich powstania oraz wspomnienia jednego z więźniów, którzy je drążyli. Spacerując podziemnymi korytarzami pod Dziedzińcem Honorowym oraz słuchając opowieści przewodnika o mrocznych czasach II wojny światowej zobaczyli m. in. potężną wybetonowaną halę, miejsce poszukiwań domniemanego dworca kolejowego, techniczne komory bunkra, strefę bezpieczeństwa wraz z miejscem uskoku tektonicznego, a także zasypany szyb windowy. Podziemia Zamku Książ zostały wybetonowane bardzo wytrzymałym cementem portlandzkim.

Po zwiedzeniu książańskich podziemi i pożegnaniu się z przewodnikiem Miłoszem udali się na Dziedziniec Honorowy, gdzie mogli zjeść drugie śniadanie. Następnie spotkali się z przewodniczką Krystyną, która zaprosiła ich na zwiedzenie zamkowych wnętrz, które rozpoczęli poznaniem zamkowej kuchni znajdującej się na piątym piętrze. Słuchając opowieści przewodniczki mogli poznać ponad 700-letnią historię Zamku Książ. Ponadto dowiedzieli się dlaczego kuchnia znajdowała się na najwyższym piętrze, poznali pomieszczenia, w była przechowywana żywność oraz jak była transportowana na posiłki. Następnie wyruszyli na zwiedzanie reprezentacyjnych, barokowych salonów Zamku Książ zatrzymując się przy dużym ściennym zdjęciu rodziny Hochbergów – ostatnich właścicieli Zamku Książ – księcia Jana Henryka XV, jego żony księżnej Daisy oraz ich synów – Jana Henryka XVII, Aleksandra oraz Bolka.  Stąd skierowali się do Sali Wystaw, gdzie zobaczyli wystawę „Metamorfozy Zamku Książ” – obrazów z dawnej kolekcji Jana Henryka XV i księżnej Daisy, które przed 1942 r wisiały w zamkowych salach i po 70 latach powróciły do niego. Następnie zobaczyli najciekawsze pomieszczenia barokowej części zamku: Salon Zielony - z licznymi złoceniami oraz lustrzanym odbiciem (sufitowe plafony i mozaika na podłodze, naprzeciwległe ściany), Salę Maksymiliana (wspaniały plafon, marmurowe kominki zdobione rzeźbami mitologicznych postaci – Sfinks oraz wazonami z orłem w koronie), Salon Biały, Salon Chiński (Orientalny), Salon Gier oraz Salon Włoski. Na korytarzu zobaczyli jeszcze oszklone drzwi do zamkowej windy, a za moment znaleźli się w pomieszczeniach piwnicznych najstarszej, średniowiecznej części zamku.  Kontynuując zwiedzanie Zamku Książ zobaczyli kolejne  komnaty, w tym Salę Konrada oraz Apartamenty Księżnej Daisy, gdzie zobaczyli interesującą wystawę „Książ od kuchni”. Zaprezentowano na niej 300, z 2000 podarowanych fotografii, prezentujących Zamek Książ, rodzinę Hochberg von Pless oraz życie tu toczone na początku XX wieku. Uruchomienie wystawy to jedno z najważniejszych wydarzeń we współczesnej historii zamku. Zdjęcia zostały wykonane przez Luisa Harduina, nadwornego kucharza Hochbergów w latach 1909-1926, a przekazane przez jego wnuczkę mieszkającą w Kanadzie. Mogli skorzystać z sześciu stanowisk stereoskopowych pozwalających na trójwymiarowe oglądanie zdjęć.

Po zwiedzeniu wystawy „Książ od Kuchni” udali się na III piętro, gdzie w Sali konferencyjnej został przeprowadzony quiz wiedzy o Zamku Książ, w którym mogli uczestniczyć wszyscy posiadacze smartfonów po zalogowaniu się do gry. Na zakończenie swojego zwiedzania dziedzictwa Hochbergów zeszli do odkrytego fragmentu zamkowych skał. Dotknięcie skalnej ściany prawą ręką i pomyślenie życzenia, którego nikomu się nie zdradziło gwarantowało jego spełnienie. Dotknięcie jej lewą ręką wróżyło długie życie, a obiema rękoma to powrót do Zamku Książ. Nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby skalnej ściany.

Po pożegnaniu się z przewodniczką Krystyną udali się pomnikową aleją lip drobnolistnych na zwiedzenie Mauzoleum Hochbergów, gdzie znajdują się cztery puste sarkofagi – trzy Jana Henryka XI oraz jego dwóch żon – Marii i Matyldy oraz malutki należący do bezimiennej córki księżnej Daisy.. Ostatnią pochowaną w Mauzoleum w 1943 r. była Księżna Daisy von Pless.

Niestety nie udało im się zwiedzić kolejnej książańskiej atrakcji turystycznej – zabudowań historycznego Stada Ogierów, jedynego kompleksu Zamku Książ z 1844 r., które przetrwało II wojnę światową w stanie nienaruszonym, gdyż zażądano od nich zakupu biletów wstępu w kasie, mimo że w ramach „Dnia w Książu” zwiedzanie Stada Ogierów było w pakiecie 5 atrakcji.   

Po dojściu do parkingu i dokonaniu drobnych zakupów pamiątkarskich pojechali na zwiedzanie ostatniej atrakcji „Dnia w Książu” – Palmiarni wybudowanej w latach 1911-1914 przez księcia Jana Henryka XV. Palmiarnia pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu  i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Rozpoczynając zwiedzanie Palmiarni, przeszli przez jedną z grot i ich wzrok przykuły żółwie. . W sklepiku zatrzymali się na drobne, roślinne zakupy. Spacerując alejkami Palmiarni zaciekawiły ich egzotyczne rośliny, w tym kaktusy, agawy oraz różne gatunki cytrusów. Obecnie w Palmiarni rośnie ponad 250 gatunków roślin, które reprezentują florę różnych stref klimatycznych i prawie wszystkich kontynentów. Oprócz egzotycznej roślinności ich wzrok przykuły także lemury (Tytus, Juliano i Olaf), pawie oraz papugi. Obok woliery z lemurami znajdowało się  miejsce wypoczynku z wystawą różnorodnych dyń.

Bardzo miło spędzany czas mija szybko, więc po opuszczeniu Palmiarni, żwawo udali się na parking, gdzie oczekiwał na nich autokar PKS Kamienna Góra, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo ciekawego „Dnia w Książu” powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekunami uczestników wycieczki krajoznawczej byli Elżbieta Borchardt i Ewelina Wielocha – wychowawczynie klas, Anita Jakobschy – nauczyciel oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Honorowy Członek PTSM.