?Dawno, dawno temu? w Zamku Książ?

W dniu 7 października 2021 roku uczniowie dwóch klas II b oraz III a ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze wybrali się na ciekawą lekcję zamkową pt. ?Baśniowy Książ? do Zamku Książ w Wałbrzychu uczestnicząc w ?Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra? organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra na parking obok Stadniny Koni Zamku Książ uczestnicy wycieczki edukacyjno-przyrodniczej przeszli przez jedną z bram wjazdowych dochodząc do POMNIKOWEJ ALEI LIP DROBNOLISTNYCH oznaczoną zielonymi tabliczkami z napisem POMNIK PRZYRODY oraz dowiedzieli się, że znajdują się na terenie KSIĄŻAŃSKIEGO PARKU KRAJOBRAZOWEGO, utworzonego w 1981 r. z malowniczymi krajobrazami i bogactwem świata roślin i zwierząt. Spacerując aleją lip drobnolistnych dotarli do MAUZOLEUM HOCHBERGÓW., w którym jako ostatnia w 1943 r. została pochowana księżna DAISY. Przechodząc przez jedną z bram wjazdowych dotarli do punktu widokowego usytuowanego na SKALE OLBRZYMA, z którego mogli podziwiać imponującą bryłę ponad 700-letniego zamku. Na początku XX w. mieszkała w nim 5-osobowa rodzina właścicieli: książę pszczyński JAN HENRYK XV HOCHBERG z żoną księżną DAISY (z ang. ?Stokrotka?) oraz trzej ich synowie: JAN HENRYK XVII, ALEKSANDER oraz BOLKO. W swoistym M-400 jedna z najbogatszych rodzin w Europie miała 300 osób służby.  Po zrobieniu sobie pamiątkowego zdjęcia spacerując wśród licznych krzewów azalii oraz rododendronów ALEJĄ RODU HOCHBERGÓW na obszarze SUDECKIEGO OGRODU DENDROLOGICZNEGO zobaczyli okazałe drzewa, w tym liczne buki oraz kasztanowiec jadalny. Po dotarciu na DZIEDZINIEC HOROROWY Zamku Książ mieli możliwość zjedzenia drugiego śniadania w oczekiwaniu na spotkanie się z CZARODZIEJEM, w którego w trakcie lekcji zamkowej wcielił się przewodnik książański ?ANDRZEJ GAIK

Po krótkim pobycie na Dziedzińcu Honorowym przed głównym wejściem do zamku spotkali się z przewodnikiem Andrzejem Gaikiem, który zamkowymi zakamarkami zaprowadził ich do sali edukacyjnej na III piętrze na pierwszą część lekcji zamkowej ?Baśniowy Książ?, gdzie uczestniczyli w interesującej prelekcji z prezentacją multimedialną, której celem było poznanie ponad 700-letniej historii Zamku Książ oraz jego mieszkańców ze szczególnym uwzględnieniem pochodzącej z Miśni rodziny Hochbergów.

Słuchając opowiadania przewodnika i oglądając prezentację z licznymi dawnymi rycinami oraz zdjęciami dowiedzieli się, że zamek obronny, w latach 1288-1291, wzniósł Bolko I Surowy - książę świdnicko-jaworski. Ostatnim ?Panem na Książu? był jego wnuk Bolko II Mały (zm. 1368 r). Po śmierci w 1392 r. księżnej Agnieszki, wdowy po Bolku II Małym zamek znalazł się w posiadaniu króla czeskiego Wacława IV Luksemburskiego. Od 1508 r. kiedy Zamek Książ wraz z przyległymi dobrami kupił Konrad von Hoberg, aż do 1941 r. pozostawał własnością rodu Hochbergów. Swoją funkcję obronną zamek utracił w okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), a dzięki Hochbergom przechodził liczne ?metamorfozy?.- przebudowy i rozbudowy zamku oraz jego otoczenia.

Jedną z najbardziej znanych postaci Zamku Książ była żona księcia Jana Henryka XV ? Maria Teresa Olivia Cornwalis West, zwana księżną Daisy (Stokrotką), która spędziła w nim 50 lat. Zawdzięczany jej ostatnią wielką przebudowę zamku, powstanie palmiarni, przebudowę zamkowych tarasów oraz sprowadzenie do Książa wielu cennych roślin, w tym różaneczników i azalii. Jej imieniem została również nazwana jedna z odmian róż ? zwana różą księżnej Daisy, którą można zobaczyć w zamkowych ogrodach. W zamku, swoistym M-400, mieszkała w tym czasie 5-osobowa rodzina (Hochbergowie mieli trzech synów: Jana Henryka XVII, Aleksandra oraz Bolka. Dowiedzieli się także, że Hochbergowie byli trzecią najbogatszą rodziną w Niemczech, a szóstą w Europie. Usłyszeli również ciekawą legendę o zrabowanych przez rabusiów zamkowych skarbach. Rabusie podczas ucieczki w popłochu wbiegli na spróchniałą, drewnianą kładkę, która załamała się pod ich ciężarem, a złoto spoczęło na dnie rzeki Pełcznica.

Drugą, bardzo interesującą częścią lekcji zamkowej było baśniowe zwiedzenie przez nich najciekawszych barokowych reprezentacyjnych salonów. Rozpoczynając zwiedzanie wraz ze swoim czarodziejem ? Andrzejem Gaikiem  rozpoczęli niezwykłą podróż do zamkowej krainy baśni i legend ? pełnej dziecięcej radości, zabawy oraz magii. Podczas aktywnej ?podróży w czasie? wspólnie z przewodnikiem książańskim - średniowiecznym czarodziejem, poznawali zamkowe dzieje oraz legendy. poszukując zaginionego skarbu i magicznej Książęcej Skały. Na jednym z korytarzy zobaczyli zdjęcie księżnej Daisy ? jednej z najpiękniejszych kobiet epoki, która w talii miała tylko 56 cm, co  było skutkiem noszenia od wczesnej młodości gorsetu. Usłyszeli także historię 7-metrowego naszyjnika z pereł podarowanego przez męża. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia, która zmarła w 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach i jak głosi legenda została pochowana wraz ze swoim naszyjnikiem z pereł, ale jej miejsce pochówku nie jest znane.

Natomiast w Sali Wystaw zobaczyli wystawę ?Metamorfozy Zamku Książ? ? obrazów z dawnej kolekcji Jana Henryka XV Hochberga von Pless i księżnej Daisy, które przed 1942 r wisiały w zamkowych salach i po 70 latach powróciły do niego. Jest tu m.in. scena z ?Metamorfoz? Owidiusza? z wyobrażeniem Pana ścigającego nimfę Syrinks oraz cykl obrazów Stephana Kesslera przedstawiających biblijną historię syna marnotrawnego, któremu ojciec zawsze wybaczał. Na jednym z obrazów zobaczyli scenę z ?Metamorfoz Owidiusza? z wyobrażeniem Pana ścigającego nimfę Syrinks, która uciekając przed nim zamieniła się w trzcinę. Następnie, podążając za przewodnikiem, poznali najciekawsze pomieszczenia barokowej części zamku rozpoczynając od Salonu Zielonego z licznymi złoceniami, lustrzanym odbiciem (sufitowe plafony i mozaika na podłodze, naprzeciwległe ściany) oraz portretami przedstawiającymi członków rodu Hochbergów. Ponadto zobaczyli kominek   czerwonego marmuru. W najsłynniejszej zamkowej Sali Maksymiliana odszukiwali Pegaza na plafonie ? malowidle Felixa Antoniego Scheffera oraz sfinsy zdobiące kominki. Nastęnie przez minutę wyznaczoną klepsydrą ?czarodzieja? zamienili się w kamienne posągi. Radość uczestników lekcji zamkowej była duża, bo w Sali Maksymiliana znaleziona została tajemnicza szkatułka z zaginionym skarbem, którym były puzzlle 12 znaków zodiaku oraz pocztówki z ilustracją zamku Książ, które wszystkim uczniom wręczył Andrzej Gaik zgodnie z miesięczną datą ich urodzenia. Po zrobieniu spbie wspólnego, pamiątkowego zdjęcia z ?czarodziejem? ruszyli na poznanie kolejnych barokowych sal - Salon Biały, Salon Chiński (Orientalny), Salon Gier oraz Salon Włoski, którego drewniany strop zdobi Flora ? bogini roślinności. Gry i zagadki na trasie zwiedzania poszerzały ich wiedzę o zamku rozwijając kreatywność i pozwalając odkryć potęgę wyobraźni. Następnie ?Czarodziej? ? Andrzej Gaik poprowadził ich do zamkowych podziemi, gdzie zobaczyli mury najstarszej, średniowiecznej części Zamku Książ. Po wyjściu z niej w ostatniej zamkowej sali zobaczyli portret księżnej Daisy z legendarnym 7-metrowym naszyjnikiem z pereł oraz uczestniczyli w zabawie polegającej na przebieganiu pod wielokolorową płachtą uczniów wskazanego przez przewodnika koloru. Wszystkich uczestników wesołej zabawy ?czarodziej? nagrodził cukierkami. Na zakończenie zwiedzania dziedzictwa Hochbergów Andrzej Gaik poprowadził ich do magicznej Książęcej Skały  - odkrytego fragmentu zamkowych skał, którego dotknięcie gwarantuje spełnienie pomyślanego życzenia, którego nikomu nie wolno było zdradzić. Nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby magiczne skalnej ściany, która dźwiękiem potwierdziła przyjęcie wszystkich życzeń.

Po podziękowaniu przewodnikowi Andrzejowi Gaikowi za bardzo ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z nim opuścili zamkowe wnętrza udając się na nieplanowany wcześniej spacer alejkami zamkowych tarasów. Na pierwszym z nich ? Tarasie Bogini Flory zobaczyli  posąg Bogini Flory, a następnie udali się na Taras Środkowy z dwoma fontannami figuralnymi. Z tego tarasu zobaczyli Taras Wodny z 27 fontannami uważany za jeden z najpiękniejszych. Stąd przeszli obok ulubionego przez Księżnę Daisy Tarasu Różanego (Kaskadowego) z sześciostopniową kaskadą (niedostępny z powodu  prac konserwatorskich), nad którym znajduje się Taras Kasztanowcowy. Z niego weszli na  największy z tarasów ? Taras Zachodni z trzema fontannami otoczonymi kompozycjami z bukszpanów, gdzie mogli podziwiaj najmłodsze zamkowe skrzydło w dwoma basztami. Na zakończenie spacerowali Tarasem Północnym.

Po zwiedzeniu tarasów zamkowych żwawo udali się na parking i autokarem dojechali do wałbrzyskiej Palmiarni, której budowa, w latach 1911-1914, zainicjowana przez księcia Jana Henryka XV pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Spacerując alejkami Palmiarni oprócz egzotycznych roślin ich wzrok przykuły żółwie, pawie, lemury i papugi, a w kawiarence mogli odpocząć oraz skonsumować ?słodkie co nie co?.  Ponadto w zobaczyli wystawę bonsai ? karłowatych drzew w doniczkach, a w sklepiku kupowali sobie na pamiątkę kaktusiki i inne roślinki.

Czas spędzony w Palmiarni upływał szybko, więc uczestnicy wycieczki krajoznawczo-przyrodniczej udali się na parking przy murach Palmiarni, skąd  autokarem PKS Kamienna Góra, w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo ciekawej lekcji zamkowej ?Baśniowy Książ?, nieoczekiwanego spaceru zamkowymi tarasami oraz zwiedzeniu Palmiarni połączonej z zakupem drobnych roślinnych pamiątek i wizytą w kawiarence, powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Beata Borowska i Karolina Homoncik - wychowawczynie klas, Marcin Trela - nauczyciel, Monika Bodziony - rodzic oraz Jerzy Rubach ? Nauczyciel Kraju Ojczystego, Instruktor Ochrony Przyrody PTTK i Instruktor Krajoznawstwa Regionu.