Czarnów - Mała architektura - 5

W tradycji buddyjskiej Nagi uważane są za szczodre i hojne, ale często niebezpieczne i złośliwe istoty, będące wierzchowcami bogów. Były śmiertelnymi wrogami ptaków Garuda, wierzchowca Wisznu/Buddy. Od tego czasu stały się strażnikami dharmy. Istoty te również znane są z tego, że przechowują termy, czyli ukryte nauki Buddy. To istoty powiązane z wodą... Czarnów wita.

Zgodnie z buddyjskim mitem wśród wielu rodzajów istot zamieszkujących różne sfery świata istnieją także istoty zwane nagami. Potrafią przybierać dwie formy ? ludzką i wężową. Co ważniejsze jednak, odznaczają się one dużą mądrością.

Nagowie władali wodami i żyznością ziemi, kontrolowali deszcze i ruchy wód gruntowych. Odgrywali ważną rolę w kultach agrarnych; pozyskanie ich życzliwości poprzez ceremonie ofiarne było bardzo ważne dla trwania społeczności. Ich natura była postrzegana jako zasadniczo neutralna ? łatwo było zdobyć ich błogosławieństwa, ale jeszcze łatwiej doprowadzić ich do gniewu, którego skutkiem mogły być katastrofy naturalne, dotyczące żywiołu wody oraz choroby, opisywane w Gyu-Shi, Czterech Tantrach Medycznych tradycji tybetańskiej, jako choroby zsyłane przez nagów: trąd, choroby skórne i zaburzenia psychiczne. Głównym powodem konfliktu z nagami jest zanieczyszczanie wody w jakikolwiek sposób oraz zabijanie istot zamieszkujących ten wymiar.

Zgodnie z legendarną biografią, Budda ? po uzyskaniu przebudzenia ? miał przez pewien czas pozostawać w stanie medytacyjnym, siedząc pod drzewem i kontemplując swoje osiągnięcie. W tym czasie zerwała się ogromna burza. Wówczas król nagów imieniem Muczalinda, poruszony faktem uzyskania przez Buddę przebudzenia, postanowił chronić go przed ulewą. Wzniósł się zatem nad siedzącym Buddą i rozpostarł swoje kaptury. W późniejszej tradycji buddyjskiej będzie to bardzo popularny motyw ikonograficzny, zwłaszcza w Azji Południowo-Wschodniej.

Jak podsumowuje dr Krzysztof Jakubczak z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu UJ, znawca filozofii i kultury buddyjskiej, formalnie więc ten siedmiogłowy wąż to nie smok, tylko naga ? mityczna istota znana w kulturach buddyjskiej i indyjskiej. Ponieważ jednak ma on siedem głów, dlatego też autorom niektórych, "powierzchownych opracowań" (m. in. W. Cejrowski) kojarzy się ze smokiem znanym z Apokalipsy św. Jana, co w następstwie naturalnie wzbudza wyrażenie pogardy.



...nie mam sił do dźwigania twojego nieba. Nie urodziłam się Kariatydą. *



W Czarnowie - podczas niezapomnianych spacerów - natraficie Państwo na  okrągłą altanę, w towarzystwie sześciu kamiennych wizerunków kobiet ? Kariatyd. Są to pionowe podpory stosowane w architekturze, którym nadaje się kształt pełnowymiarowej rzeźby kobiecej. Kariatydy stosowano głównie w porządku jońskim. Ich specjalne odmiany stanowią kanefory. Męska odmiana kariatydy nazywana jest atlantem. Najbardziej znany przykład kariatyd można spotkać w Erechtejonie - czteropoziomowej świątyni zbudowanej na ateńskim Akropolu, poświęconej Posejdonowi i Atenie.





* J. Brzechwa, Wielki Aleksander Gordon

Poprzednie wpisy o małej architekturze w Czarnowie znajdziesz tutaj.