CZARNÓW - MAŁA ARCHITEKTURA - 4

W świątyni stał posąg ogromny, wielkością przewyższający postać ciała ludzkiego, czterema głowami i tyluż karkami wzbudzający zdziwienie, z których dwie w stronę piersi, a dwie w stronę pleców zdawały się patrzeć. Zresztą wzrok umieszczonych z przodu czy z tyłu [głów], jedna w prawo, druga w lewo zdawały się zwracać... Czarnów wita.

   
Saxo Gramatyk, opisujący boski posąg stojący - w drewnianej świątyni o mizernej budowie - w Arkonie, kontynuuje: Brody były podgolone, włosy postrzyżone tak, że widoczny był zamiar artysty, aby przedstawić sposób, w jaki Rugianie pielęgnowali swe głowy. W prawej trzymał róg z rozmaitego kruszcu zrobiony, który kapłan znający się na ofiarach co rok napełniał miodem, aby ze samego stanu napoju mógł wywnioskować o obfitości roku przyszłego. Lewa ręka na boku wsparta tworzyła łuk. Szata dochodząca aż do goleni kończyła się w tym miejscu, w którym, dzięki zastosowaniu rozmaitości drzewa, były połączone z kolanami tak niewidocznie, że miejsce ich spojenia tylko przy bacznej uwadze można było dostrzec...



Świątynia Świętowita w Arkonie była pokryta płaskorzeźbami i malowidłami; posiadała też własny oddział 300-tu konnych. Wewnątrz znajdował się bogaty skarbiec. Dostęp do wnętrza świątyni miał jedynie długowłosy kapłan, któremu nie wolno było skalać boskiej siedziby oddechem...



O Świętowicie pisze m. in. Helmold w Chronica Slavorum: wśród wielorakich bóstw Słowian wybija się nad innymi bóg ziemi Rugian, Świętowit, mianowicie jako skuteczny w wyroczniach; w porównaniu z nim innych uważają oni tylko za półbogów. Dwukrotnie też Helmold wyjaśnia genezę kultu Świętowita. Według niego mnisi z Korbei, którzy w IX w. przybyli na Rugię, nawrócili Rugian i wybudowali kaplicę swojego patrona św. Wita (sancti Viti); po pogańskiej reakcji Rugianie zaczęli oddawać kult św. Witowi - Świętowitowi.

Świątynia w Arkonie została spalona 12 czerwca 1168 r. z rozkazu duńskiego króla Waldemara I, który zagarnął jako łup wojenny skarbiec Świętowita, składający się z ofiar wielu pokoleń wiernych. To sanktuarium było ostatnią pogańską świątynią Słowian. Zniszczenie arkońskiego posągu przez biskupa Absalona przedstawia obraz - według wyobrażenia XIX-wiecznego malarza duńskiego Lauritsa Tuxena.



Pewne elementy posągu w Arkonie mają swoje ścisłe odpowiedniki w słynnym Idolu zbruczańskim, wydobytym z rzeki Zbrucz w 1848 r. we wsi Liczkowce na Podolu (obecnie Ukraina). Włodzimierz Szafrański - wybitny polski historyk, archeolog i religioznawca - trzymając się pierwszego zdania opisu posągu, doszedł jednak do wniosku, że Svantevit (Zvanthevith) z Arkony i potocznie niepoprawnie nazywany Światowidem Idol zbruczański, to dwa zupełnie różne bóstwa. Rozpowszechniona w wielu niefachowych publikacjach forma Światowid pochodzi natomiast od Joachima Lelewela, który inspirując się wyglądem posągu ze Zbrucza, zapisane po łacinie imię Svantevit rozszyfrował błędnie jako Światowid, co miało znaczyć Patrzący w cztery strony świata.



Czarnowski pomnik Świętowida zlokalizowany jest przy jednym z głównych szlaków turystycznych przebiegających przez Wieś. Z pewnością nie umknie Państwa uwadze... O uroczystym jego odsłonięciu, jak i towarzyszącej temu wydarzeniu ceremonii słowiańskiej, z udziałem Żercy - kapłana ofiarnika, pisaliśmy w maju - kliknij tutaj.

Poprzednie wpisy o małej architekturze w Czarnowie znajdziesz tutaj.