Baśniowe zwiedzanie Zamku Książ

W dniu 31 maja 2022 roku uczniowie klasy III c ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą lekcję zamkową pt. „Baśniowy Książ” do Zamku Książ w Wałbrzychu. Trzecioklasiści uczestniczyli w „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Wałbrzycha uczestnicy wycieczki edukacyjno-przyrodniczej poznawanie dóbr książańskich niemieckiego rodu Hochberg rozpoczęli od zwiedzenia Palmiarni, która była prezentem księcia Jana Henryka XV dla żony księżnej Daisy. Wybudowana, w latach 1911-1914, Palmiarnia pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu  i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Rozpoczynając zwiedzanie Palmiarni, przeszli przez jedną z grot i ich wzrok przykuły żółwie. Następnie odwiedzili sklepik, gdzie większość uczniów skusiła się na drobne roślinne pamiątkarskie zakupy w sklepiku Palmiarni. Po udanych zakupach zwiedzili ciekawą wystawę drzewek Bonsai - egzotycznie wyglądających i niezwykle dekoracyjnych roślin w doniczkach. Spacerując alejkami Palmiarni zaciekawiły ich egzotyczne rośliny, w tym kaktusy, agawy oraz różne gatunki cytrusów. Obecnie w Palmiarni rośnie ponad 250 gatunków roślin, które reprezentują florę różnych stref klimatycznych i prawie wszystkich kontynentów. Oprócz egzotycznej roślinności ich wzrok przykuły także lemury (Tytus, Juliano i Olaf), pawie oraz papugi. Na zakończenie pobytu w Palmiarni w kawiarence „Pod palmami” skusili się na słodkie „co nie co”.

Po przyjeździe do Zamku Książ i dojściu na Dziedziniec Honorowy, spotkali się z ANNĄ MOTYKĄ - przewodnikiem książańskim, która zaprosiła ich do Sali Kinowej, która za czasów Hochbergów była zamkową kaplicą. Na początek zobaczyli 3-minutowy film prezentujący Zamek Książ w całej okazałości, bo z lotu drona.  Z „lotu ptaka” widać, że największy na terenie Dolnego Śląska zamek, położony jest na zalesionym wzgórzu przepastnego wąwozu Pełcznicy. Następnie przewodnik książański Anna Motyka, korzystając z prezentacji, przybliżyła im historię, wybudowanego w XIII wieku przez księcia Bolka I Surowego, 700-letnią Zamku Książ i jego właścicieli, pochodzącej z Miśni rodziny Hochbergów, w tym jego ostatnich mieszkańców – księcia Jana Henryka XV, jego żony Marii Teresy Olivii Cornwalis West, zwanej księżną Daisy (Stokrotką) oraz ich trzech synów – Jana Henryka XVII, Aleksandra i Bolka. Księżnej Daisy, która spędziła w nim 50 lat, zawdzięczany ostatnią wielką przebudowę zamku, powstanie palmiarni, przebudowę zamkowych tarasów oraz sprowadzenie do Książa wielu cennych roślin, w tym różaneczników i azalii. Dowiedzieli się także, że Hochbergowie byli trzecią najbogatszą rodziną w Niemczech, a szóstą w Europie. Zamek Książ jest trzecim co do wielkości, po Malborku i Wawelu, zamkiem w Polsce Ponadto zaciekawiła ich legenda o zrabowanych przez rabusiów zamkowych skarbach. Podczas ucieczki ze złotem drewniana kładka na rzece Pełcznica załamała się pod ich ciężarem, a złoto spoczęło na jej dnie zamiast spokojnie spoczywać w zamkowym skarbcu.

Tak rozpoczęła się niezwykła podróż do zamkowej krainy baśni i legend – pełnej dziecięcej ciekawości, radości, zabawy i magii. Podczas aktywnej „podróży w czasie” wspólnie z przewodniczką Anną Motyką - średniowieczną księżniczkę Annę Świdnicką, poznawali zamkowe dzieje oraz legendy. Wytrwale poszukując mityczne stwory oraz zaginionego skarbu. Na jednym z zamkowych korytarzy zobaczyli oszkloną makietę zamku Książ. Mieszkała w nim również bratanica Bolka II Małego księżniczka Anna Świdnicka, w którą na czas lekcji zamkowej wcieliła się Anna Motyka. Dzięki Hochbergom przechodzi on liczne „metamorfozy”.- przebudowy i rozbudowy zamku oraz jego otoczenia. Za oknem zobaczyli średniowieczne mury, a uważnie słuchając opowieści „księżniczki Anny” wyodrębniali na  makiecie dwie najważniejsze jego rozbudowy. Spacerując  z przewodniczką  zobaczyli zdjęcie księżnej Daisy – jednej z najpiękniejszych kobiet epoki, która miała „wygląd osy”, co  było skutkiem noszenia od wczesnej młodości gorsetu. Usłyszeli także ciekawą historię jej 7-metrowego naszyjnika z pereł, obarczonego klątwą jednego z młodych poławiaczy pereł, a podarowanego Daisy przez męża podczas podróży poślubnej dookoła świata. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia. Księżna zmarła w 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach, Jak głosi legenda została pochowana ze swoim ulubionym naszyjnikiem z pereł, ale miejsce jej pochówku nie jest znane. Po dojściu do Salonu Zielonego rozpoznawali prezentowane przez przewodniczkę mityczne stwory - Minotaura, Gryfa i Sfinksa. Zobaczyli w nim m. in. kominek z czerwonego marmuru. W Sali Maksymiliana na plafonie z pięknymi mitologicznymi malowidłami poszukiwali Pegaza, boginię wojny Atenę oraz Meduzę, a na kominkach barokową salę strzegły rozpoznane przez nich cztery Sfinksy. Ponadto przez 70 sekund, wyznaczoną klepsydrą „księżniczki Anny”, która posiadła moc Meduzy, zamienili się w kamienne posągi. Dowiedzieli się również, że w Sali Maksymiliana znajdują się zielone pilastry, które wspólnie przeliczyli. Okazało się, że jest ich dwanaście oraz przestawiają poszczególne miesięce. Gry i zagadki na trasie zwiedzania poszerzały ich wiedzę o zamku rozwijając kreatywność i pozwalając odkryć potęgę wyobraźni. Kontynuując specer z Anną Motyką przez Salon  Biały weszli do Salonu Chińskiego.z barwnymi tapetami z motywem pawii uważanych w sztuce Bliskiego Wschodu za symbol nieśmiertelności. Ponadto zobaczyli portret Bolka Hochberga z białym wilkiem.W nim, wykorzystując swoją wyobraźnię, na zdjęcie przezentującym zabudowania Książa zobaczyli karocę z zaprzęgniętymi końmi oraz stangretem i pomocnikami, w której sami zasiadali.   

Na zakończenie zwiedzania dziedzictwa Hochbergów Anna Motyka zaprosiła ich do Apartamentów Księżnej Daisy, gdzie mogli zobaczyć interesującą wystawę „Książ od kuchni”. Zaprezentowano na niej 300, z 2000 podarowanych fotografii, prezentujących Zamek Książ, rodzinę Hochberg von Pless oraz życie tu toczone na początku XX wieku. Uruchomienie wystawy to jedno z najważniejszych wydarzeń we współczesnej historii zamku. Zdjęcia zostały wykonane przez Luisa Harduina, nadwornego kucharza Hochbergów w latach 1909-1926, a przekazane przez jego wnuczkę mieszkającą w Kanadzie. Zwiedzając wystawę mogli również skorzystać z sześciu stanowisk stereoskopowych pozwalających na trójwymiarowe oglądanie zdjęć. Ku radości trzecioklasistów w kolejnej zamkowej komnacie znaleziona została tajemnicza szkatułka z zaginionym skarbem, którym okazały się puzzle 12 znaków miesięcy z pilastrów, pocztówki z ilustracją zamku Książ i zakładki do książek, którymi zgodnie z miesiącem urodzenia, zostali obdarowani wszyscy uczestnicy lekcji zamkowej. Stąd ich przewodniczka odprowadziła młodych kamiennogórzan do szatni.

Po podziękowaniu przewodniczce Annie Motyce za bardzo ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z nią postanowili jeszcze zobaczyć zamkowe tarasy, które wywarły na nich duże wrażenie. W trakcie spaceru urokliwymi alejkami zamkowych tarasów z 33. fontannami zobaczyli tarasy: Bogini Flory, Środkowy, Wodny, Różany (Kaskadowy), Kasztanowcowy oraz Zachodni. Spacerując tarasami i oglądając zamkowe mury mogli z bliska zaobserwować jego rozbudowę na przestrzeni wieków. Po zwiedzeniu tarasów, wędrując jedną z pomnikowych alei 300-letnich lip drobnolistnych w Sudeckim Ogrodzie Dendrologicznym, dotarli do parkingu obok Stadniny Koni, gdzie oczekiwał na nich autokar, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo ciekawej lekcji zamkowej „Baśniowy Książ” i zwiedzenia Palmiarni powrócili do Kamiennej Góry. 

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Beata Lorenc - wychowawczyni klasy oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego, Instruktor Krajoznawstwa Regonu PTTK i Instruktor Ochrony Przyrody PTTK.