Baśniowe zwiedzanie Zamku Książ

W dniu 18 października 2022 roku uczniowie klasy I d ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą lekcję zamkową pt. „Baśniowy Książ” do Zamku Książ w Wałbrzychu. Pierwszoklasiści aktywnie kontynuują swoje uczestnictwo w „Cyklu wycieczek edukacyjnych do centrów edukacji ekologicznej oraz wycieczek popularnych rozwijających zainteresowania krajoznawczo-przyrodnicze młodych mieszkańców Kamiennej Góry”, który organizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Zamku Książ w Wałbrzychu uczestnicy wycieczki edukacyjnej pomnikową aleją lip drobnolistnych, żwawo przeszli na Dziedziniec Honorowy, gdzie mogli odpocząć po podróży oraz zjeść drugie śniadanie. W zamku spotkali się z przewodnikiem książańskim – ANNĄ MOTYKĄ, która zaprosiła ich do Sali Kinowej, która za czasów Hochbergów była zamkową kaplicą. Tam zobaczyli 3-minutowy film prezentujący Zamek Książ w całej okazałości, bo z lotu drona.  Z „lotu ptaka” widać, że największy na terenie Dolnego Śląska zamek, położony jest na zalesionym wzgórzu przepastnego wąwozu Pełcznicy.  Następnie przewodnik książański Anna Motyka, korzystając z prezentacji, przybliżyła im historię zamku obronnego, wybudowanego w 1288 r. (XIII w.) przez księcia Bolka I Surowego. Od 1508 r. Zamek Książ przez ponad 430 lat był własnością rodu Hochbergów. Swoją funkcję obronną zamek utracił w okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), a dzięki Hochbergom przechodzi liczne „metamorfozy”.- przebudowy i rozbudowy zamku oraz jego otoczenia. Ostatnimi mieszkańcami zamku, swoistego M-400, był  książę Jan Henryk XV Hochberg von Pless, jego żona Maria Teresa Olivia Cornwalis West, zwanej księżną Daisy (Stokrotką) oraz ich trzech synów – Jan Henryk XVII, Aleksander i Bolko. Zamek Książ jest trzecim co do wielkości, po Malborku i Wawelu, zamkiem w Polsce. Ponadto zaciekawiła ich legenda o zrabowanych przez rabusiów zamkowych skarbach. Podczas ucieczki ze złotem drewniana kładka na rzece Pełcznica załamała się pod ich ciężarem, a złoto spoczęło na jej dnie zamiast spokojnie spoczywać w zamkowym skarbcu.

Kontynuując lekcję zamkową „Baśniowy Książ” wyruszyli na zwiedzenie najciekawszego, barokowego skrzydła z reprezentacyjnymi salonami. W Holu Myśliwskim z licznymi trofeami łowieckimi Hochbergów rozpoznali poroża jeleni i saren oraz zobaczyli poroże daniela oraz rogi muflona. Tak rozpoczęła się niezwykła podróż do zamkowej krainy baśni i legend – pełnej dziecięcej radości, zabawy oraz magii. Podczas aktywnej „podróży w czasie” wspólnie z przewodniczką Anną Motyką - średniowieczną księżniczkę Annę Świdnicką, poznawali zamkowe dzieje oraz legendy. poszukując zaginionego skarbu i magicznej Książęcej Skały. Pierwsze zamkowe kroki skierowali do apartamentów księcia  Jana Henryka XV znajdujących się na II piętrze. Na zamkowym korytarzu zatrzymali się przy oszklonej makiecie zamku Książ. Mieszkała w nim również bratanica Bolka II Małego księżniczka Anna Świdnicka, w którą na czas lekcji zamkowej wcieliła się Anna Motyka. Dzięki Hochbergom przechodzi on liczne „metamorfozy”.- przebudowy i rozbudowy zamku oraz jego otoczenia. Za oknem zobaczyli średniowieczne mury, a uważnie słuchając opowieści „księżniczki Anny” wyodrębniali na  makiecie oraz ściennych zdjęciach dwie najważniejsze jego rozbudowy. Zatrzymali się również przy zdjęciu prezentującym Palmiarnię. Na jednym z korytarzy zobaczyli zdjęcie księżnej Daisy – jednej z najpiękniejszych kobiet epoki. Przewodniczka opowiedziała im historię 7-metrowego naszyjnika z pereł, obarczonego klątwą jednego z młodych poławiaczy pereł, a podarowanego Daisy przez męża podczas podróży poślubnej dookoła świata. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia. Księżna zmarła w 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach, Jak głosi legenda została pochowana ze swoim ulubionym naszyjnikiem z pereł, ale miejsce jej pochówku nie jest znane. Po dojściu do Sali Wystaw rozpoznawali prezentowane przez przewodniczkę mityczne stworzenia Minotaura, Gryfa oraz Sfinksa. Na jednym z obrazów zobaczyli scenę z „Metamorfoz Owidiusza” z wyobrażeniem Pana ścigającego nimfę Syrinks, która uciekając przed nim zamieniła się w trzcinę. Pan postanowił zerwać roślinę i połączyć poszczególne łodygi o odpowiednich długościach woskiem. W ten sposób powstał instrument muzyczny – fletnia Pana - składający się z szeregu drewnianych piszczałek. Z Sali Wystaw wyruszyli na poszukiwanie mitycznych stworów. Przechodząc przez Salon Zielony z ciekawym kominkiem z czewonego marmuru weszli do reprezentacyjnej barokowej Sali Maksymiliana. W niej bardzo szybko spostrzegli na kominkach strzegące ją cztery Sfiksy. Przewodniczka skierowała ich wzrok na okazały plafon z pięknymi mitologicznymi malowidłami, na którym  poszukiwali Pegaza, boginię wojny Atenę oraz Meduzę, której głowę okalały wijące się węże. W Sali Maksymiliana zobaczyli i przeliczyli 12 zielonych pilastrów, których medaliony przestawiają poszczególne miesięce. Każde z pierwszoklasistów otrzymało na pamiątkę puzzle z medalionem przedstawiającym miesiąc ich urodzenia oraz zakładkę do książki z wizerunkiem zamku Książ. Ponadto przez 70 sekund wyznaczone klepsydrą „księżniczki Anny” zamienili się w kamienne posągi. Po „powrocie do rzeczywistości” w nagrodę za prawidłowe wykonanie zadania zrobili sobie wspólne, klasowe zdjęcie z „księżniczką Anną Świdnicką”, która następnie poczęstowała ich magicznymi cukierkami. Gry i zagadki na trasie zwiedzania poszerzały ich wiedzę o zamku rozwijając kreatywność i pozwalając odkryć potęgę wyobraźni. Kontynuując specer z Anną Motyką przechodząc przez Biały Salon z barokowym kominkiem z różowego marmuru, weszli do Salonu Chińskiego.z barwnymi tapetami z motywem pawii uważanych w sztuce Bliskiego Wschodu za symbol nieśmiertelności. Ponadto zobaczyli portret Bolka Hochberga z białym wilkiem. W salonie, uważnie słuchając opowieści przewodnika książańskiego Anny Motyki na prezentowanym przez nią zdjęciu Zamku Książ oczami wyobraźni mogli dostrzać karocę z zaprzęgniętymi końmi oraz stangretem i pomocnikami, w której sami zasiadali.    

Ku radości pierwszoklasistów Anna Motyka doprowadziła ich do magicznej Książęcej Skały  - odkrytego fragmentu zamkowych skał, którego dotknięcie gwarantuje spełnienie pomyślanego życzenia, którego nikomu nie wolno było zdradzić. Nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby magiczne skalnej ściany, która dźwiękiem potwierdziła przyjęcie wszystkich życzeń.

Po podziękowaniu przewodniczce Annie Motyce za bardzo ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z nią przed opuszczeniem zamkowych murów zeszli do zamkowego sklepiku  na drobne zakupy pamiątkarskie.. Po wyjściu na Dziedziniec Honorowy postanowili zrobić sobie klasowe zdjęcia z Zamkiem Książ w tle.  Żwawo spacerując alejkami Sudeckiego Ogrodu Dendrologicznego przystanęli obok rosnącego w nim kasztanowca jadalnego w poszukiwaniu kasztanów jadalnych. Po dojściu do parkingu autokarem wyruszyli w kierunku Palmiarni.

Następnie kamiennogórscy pierwszoklasiści poznawanie dóbr rodu Hochbergów kontynuowali zwiedzając Palmiarnię, która była prezentem księcia Jana Henryka XV dla żony księżnej Daisy. Wybudowana, w latach 1911-1914, Palmiarnia pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu  i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Rozpoczynając zwiedzanie Palmiarni, przeszli przez jedną z grot i ich wzrok przykuły żółwie. Następnie zwiedzili ciekawą, jedyną w Polsce stałą wystawę drzewek Bonsai - egzotycznie wyglądających i niezwykle dekoracyjnych miniaturowych roślin w doniczkach. Po dojściu do sklepiku część z nich zdecydowała się na drobne, roślinne oraz pamiątkarskie zakupy. Spacerując alejkami Palmiarni zaciekawiły ich egzotyczne rośliny, w tym kaktusy, agawy, bambusy, fikusy oraz różne gatunki cytrusów. Obecnie w Palmiarni rośnie ponad 250 gatunków roślin, które reprezentują florę różnych stref klimatycznych i prawie wszystkich kontynentów. Oprócz egzotycznej roślinności ich wzrok przykuły papugi, pawie oraz lemury (do Tytusa, Juliano i Olafa dołączyło niedawno 7 młodych lemurów). Na zakończenie zwiedzania „egzotycznego świata roślin” zrobili sobie kilka wspólnych klasowych zdjęć.   

Bardzo miło spędzany czas mija szybko, więc po opuszczeniu Palmiarni, żwawo udali się na parking, gdzie oczekiwał na nich autokar PKS Kamienna Góra, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo ciekawej lekcji zamkowej „Baśniowy Książ” oraz zwiedzenia Palmiarni powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Anna Chamot – wychowawczyni klasy oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego, Instruktor Krajoznawstwa Regonu PTTK i Instruktor Ochrony Przyrody PTTK.