Baśniowe zwiedzanie Zamku Książ

W dniu 6 czerwca 2022 roku uczniowie dwóch klas II a oraz II c ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze, członkowie Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, wybrali się na ciekawą lekcję zamkową pt. „Baśniowy Książ” do Zamku Książ w Wałbrzychu. Drugoklasiści aktywnie włączyli się do „Cyklu imprez turystyczno-krajoznawczych dla dzieci i młodzieży szkolnej z terenu Gminy Miejskiej Kamienna Góra” organizowanym dla nich przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych w Kamiennej Górze przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Po przyjeździe autokarem PKS Kamienna Góra do Zamku Książ w Wałbrzychu uczestnicy wycieczki krajoznawczo-przyrodniczej, Pomnikową Aleją Lip Drobnolistnych, żwawo przeszli na Dziedziniec Honorowy i do Zamku Książ, gdzie spotkali się z przewodnikiem książańskim – ANNĄ MOTYKĄ. Spacerując za nią dotarli na II piętrze do Holu Myśliwskiego prezentującego na ścianach liczne trofea myśliwskie Hochbergów, w tym m. in. muflona. Po wejściu do Sali Kinowej, która za czasów Hochbergów była zamkową kaplicą na początek zobaczyli 3-minutowy film prezentujący Zamek Książ w całej okazałości, bo z lotu drona.  Z „lotu ptaka” widać, że największy na terenie Dolnego Śląska zamek, położony jest na zalesionym wzgórzu przepastnego wąwozu Pełcznicy. Następnie przewodnik książański Anna Motyka, korzystając z prezentacji, przybliżyła im historię zamku obronnego, wybudowanego w 1288 r. (XIII w.) przez księcia Bolka I Surowego. Od 1508 r. Zamek Książ przez ponad 430 lat był własnością rodu Hochbergów. Swoją funkcję obronną zamek utracił w okresie wojny trzydziestoletniej (1618-1648), a dzięki Hochbergom przechodzi liczne „metamorfozy”.- przebudowy i rozbudowy zamku oraz jego otoczenia. Ostatnimi mieszkańcami zamku, swoistego M-400, był  książę Jan Henryk XV Hochberg von Pless, jego żona Maria Teresa Olivia Cornwalis West, zwanej księżną Daisy (Stokrotką) oraz ich trzech synów – Jan Henryk XVII, Aleksander i Bolko. Księżnej Daisy, która spędziła w nim 50 lat, zawdzięczany ostatnią wielką przebudowę zamku, powstanie palmiarni, przebudowę zamkowych tarasów oraz sprowadzenie do Książa wielu cennych roślin, w tym różaneczników i azalii. Dowiedzieli się także, że Hochbergowie byli trzecią najbogatszą rodziną w Niemczech, a szóstą w Europie. Zamek Książ jest trzecim co do wielkości, po Malborku i Wawelu, zamkiem w Polsce. Ponadto zaciekawiła ich legenda o zrabowanych przez rabusiów zamkowych skarbach. Podczas ucieczki ze złotem drewniana kładka na rzece Pełcznica załamała się pod ich ciężarem, a złoto spoczęło na jej dnie zamiast spokojnie spoczywać w zamkowym skarbcu.

Kontynuując lekcję zamkową „Baśniowy Książ” wyruszyli na zwiedzenie najciekawszego, barokowego skrzydła z reprezentacyjnymi salonami. Na jednym z zamkowych korytarzy zobaczyli oszkloną makietę zamku Książ wybudowanego w XIII w. przez księcia Bolka I Surowego. Mieszkała w nim również bratanica Bolka II Małego księżniczka Anna Świdnicka. Oglądając makietę zamku oraz uważne słuchając opowiadania przewodniczki książańskiej poznawali jak rozbudowali go kolejni właściciela w XVIII i XX wieku.

Tak rozpoczęła się niezwykła podróż do zamkowej krainy baśni i legend – pełnej dziecięcej radości, zabawy oraz magii. Podczas aktywnej „podróży w czasie” wspólnie z przewodniczką Anną Motyką - średniowieczną księżniczkę Annę Świdnicką, poznawali zamkowe dzieje oraz legendy. poszukując zaginionego skarbu i magicznej Książęcej Skały. Pierwsze zamkowe kroki skierowali do sypialni księcia  Jana Henryka XV. Na jednym z korytarzy zobaczyli zdjęcie księżnej Daisy – jednej z najpiękniejszych kobiet epoki, która w talii miała tylko 56 cm, co  było skutkiem noszenia od wczesnej młodości gorsetu. Usłyszeli także historię 7-metrowego naszyjnika z pereł, obarczonego klątwą jednego z młodych poławiaczy pereł, a podarowanego Daisy przez męża podczas podróży poślubnej dookoła świata. Mimo bogactwa Hochbergów, księżnej Daisy brakowało wolności, miłości oraz zdrowia. Księżna zmarła w 1943 r. dzień po swoich 70-tych urodzinach, Jak głosi legenda została pochowana ze swoim ulubionym naszyjnikiem z pereł, ale miejsce jej pochówku nie jest znane. Po dojściu do Sali Wystaw rozpoznawali prezentowane przez przewodniczkę mityczne stworzenia Gryfa, Minotaura i Sfinksa. Ponadto usłyszeli zagadkę Sfinksa, którą udało im się odgadnąć i mogli kontynuować zwiedzanie zamku. Na jednym z obrazów zobaczyli scenę z „Metamorfoz Owidiusza” z wyobrażeniem Pana ścigającego nimfę Syrinks, która uciekając przed nim zamieniła się w trzcinę. Pan postanowił zerwać roślinę i połączyć poszczególne łodygi o odpowiednich długościach woskiem. W ten sposób powstał instrument muzyczny – fletnia Pana - składający się z szeregu drewnianych piszczałek. Z Sali Wystaw wyruszyli na poszukiwanie mitycznych stworów. Przechodząc przez Salon Zielony z ciekawym kominkiem z czewonego marmuru weszli do reprezentacyjnej barokowej Sali Maksymiliana. W niej bardzo szybko spostrzegli na kominkach strzegące ją cztery Sfiksy. Przewodniczka skierowała ich wzrok na okazały plafon z pięknymi mitologicznymi malowidłami, na którym  poszukiwali Pegaza, boginię wojny Atenę oraz Meduzę, której głowę okalały wijące się węże. Ponadto przez 70 sekund wyznaczone klepsydrą „księżniczki Anny” zamienili się w kamienne posągi. Po „powrocie do rzeczywistości” w nagrodę za prawidłowe wykonanie zadania zrobili sobie wspólne, klasowe zdjęcie z „księżniczką Anną Świdnicką”, która następnie poczęstowała ich cukierkami. W Sali Maksymiliana zobaczyli i przeliczyli 12 zielonych pilastrów, których medaliony przestawiają poszczególne miesięce. Gry i zagadki na trasie zwiedzania poszerzały ich wiedzę o zamku rozwijając kreatywność i pozwalając odkryć potęgę wyobraźni. Kontynuując specer z Anną Motyką przechodząc przez Biały Salon z barokowym kominkiem z różowego marmuru, weszli do Salonu Chińskiego.z barwnymi tapetami z motywem pawii uważanych w sztuce Bliskiego Wschodu za symbol nieśmiertelności. Ponadto zobaczyli portret Bolka Hochberga z białym wilkiem. W salonie, uważnie słuchając opowieści przewodnika książańskiego Anny Motyki na prezentowanym przez nią zdjęciu Zamku Książ oczami wyobraźni mogli dostrzać karocę z zaprzęgniętymi końmi oraz stangretem i pomocnikami, w której sami zasiadali.    

Ku radości drugoklasistów Anna Motyka doprowadziła ich do kolejnej zamkowej komnaty,  gdzie znaleziona została tajemnicza szkatułka z zaginionym skarbem, którym były puzzle 12 znaków miesięcy z pilastrów w Sali Maksymiliana, pocztówki z ilustracją zamku Książ i zakładki do książek, którymi zgodnie z miesiącem urodzenia, zostali obdarowani wszyscy uczestnicy lekcji zamkowej. Na zakończenie lekcji zamkowej „Baśniowy Książ” Anna Motyka poprowadziła ich do magicznej Książęcej Skały  - odkrytego fragmentu zamkowych skał, którego dotknięcie gwarantuje spełnienie pomyślanego życzenia, którego nikomu nie wolno było zdradzić. Nie było uczestnika wycieczki, który nie dotknąłby magiczne skalnej ściany, która dźwiękiem potwierdziła przyjęcie wszystkich życzeń.

Po podziękowaniu przewodniczce Annie Motyce za bardzo ciekawą lekcję zamkową oraz pożegnaniu się z nią przed opuszczeniem zamkowych murów zeszli do zamkowego sklepiku  na drobne zakupy pamiątkarskie. Niestety zaczął padać deszcz więc zrezygnowano ze zwiedzenia zamkowych tarasów. Po wyjściu na Dziedziniec Honorowy postanowili zrobić sobie klasowe zdjęcia z Zamkiem Książ w tle.  Żwawo spacerując pomnikową aleją lip drobnolistnych, dotarli do parkingu, skąd autokarem wyruszyli w kierunku Palmiarni.

Następnie kamiennogórscy drugoklasiści poznawanie dóbr rodu Hochbergów kontynuowali zwiedzając Palmiarnię, która była prezentem księcia Jana Henryka XV dla żony księżnej Daisy. Wybudowana, w latach 1911-1914, Palmiarnia pochłonęła astronomiczną sumę 7 milionów marek w złocie. Centralną jej częścią jest 15-metrowy budynek zbudowany z metalu  i szkła, w którym zasadzono palmy daktylowe. Wnętrze tego zimowego ogrodu wyłożono tufem wulkanicznych – zastygłą lawą z wulkanu Etna na Sycylii, z którego utworzono groty, wodospady oraz ściany z kieszeniami na rośliny. Rozpoczynając zwiedzanie Palmiarni, przeszli przez jedną z grot i ich wzrok przykuły żółwie. Następnie zwiedzili ciekawą wystawę drzewek Bonsai - egzotycznie wyglądających i niezwykle dekoracyjnych roślin w doniczkach. Po dojściu do sklepiku postanowili, że jedna z klas pozostanie w nim na drobne, roślinne zakupy, a druga w tym czasie wyruszyła na jej zwiedzenie. Spacerując alejkami Palmiarni zaciekawiły ich egzotyczne rośliny, w tym kaktusy, agawy oraz różne gatunki cytrusów. Obecnie w Palmiarni rośnie ponad 250 gatunków roślin, które reprezentują florę różnych stref klimatycznych i prawie wszystkich kontynentów. Oprócz egzotycznej roślinności ich wzrok przykuły także lemury (Tytus, Juliano i Olaf), pawie oraz papugi. Następnie klasy zamieniły się rolami, tak że wszyscy uczestnicy interesującej wycieczki krajoznawczo-przyrodniczej do dób książańskich rodu Hochbergów poznali rosną w Palmiarni egzotyczną roślinność, zobaczyli żyjące w niej zwierzęta oraz dokonali drobnych roślinnych zakupów w sklepiku.    

Bardzo miło spędzany czas mija szybko, więc po opuszczeniu Palmiarni, żwawo udali się na parking, gdzie oczekiwał na nich autokar PKS Kamienna Góra, którym w wesołych nastrojach oraz pełni wrażeń z bardzo ciekawej lekcji zamkowej „Baśniowy Książ” oraz zwiedzenia Palmiarni powrócili do Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Barbara Hnisdiłów i Janina Żuchewicz - wychowawczynie klas, Dorota Dorada i Jolanta Górecka - rodzice oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego, Instruktor Krajoznawstwa Regonu PTTK i Instruktor Ochrony Przyrody PTTK.