Na co bierzemy „chorobowe”?

290 mln dni spędzili Polacy w minionym roku na „chorobowym”. To o 2,8 mln dni więcej niż w roku 2023. W ciągu roku lekarze wystawili 27,4 mln zwolnień lekarskich. Z pobytu na e-ZLA przynajmniej raz skorzystało w 2024 roku 7,7 mln osób, w tym 7,1 mln ubezpieczonych w ZUS.

Absencja chorobowa jest zjawiskiem dynamicznym, na które wpływają uwarunkowania środowiskowe. Zmienia się też w zależności od pory roku: w okresie jesienno-zimowym zwolnień lekarskich przybywa.

- Najwięcej zwolnień wpłynęło do nas w minionym roku w styczniu i październiku – mówi Iwona Kowalska-Matis regionalna rzeczniczka prasowa ZUS na Dolnym Śląsku. – Jak zawsze dominowały zwolnienia z powodu chorób układu ruchu, ale zauważyliśmy wyraźny wzrost zachorowań na choroby związanych z zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami zachowania – dodaje.

Według rzeczniczki, wyraźnie wzrosła ilośc zwolnień wystawionych z powodu krztuśca. Zarówno liczba zaświadczeń lekarskich wystawionych z tego tytułu, jak i liczba dni absencji chorobowej zwiększyły się ponad 30-krotnie. Dwa lata temu z powodu krztuśca wystawionych zostało 200 zwolnień, a rok później (w 2024) liczba ta wyniosła 5,6 tys. Nieobecność w pracy z tego powodu wzrosła z 1,2 tys. dni w 2023 r. do 43,1 tys. w 2024 r.

W 2024 r. do rejestru zaświadczeń lekarskich trafiło 27,4 mln zaświadczeń lekarskich o czasowej niezdolności do pracy.

- Wszystkie wystawione przez lekarzy e-ZLA dały w sumie 290 mln dni „chorobowego”, na którym byli ubezpieczeni – zarówno z tytułu choroby własnej, jak i z tytułu opieki nad dziećmi czy innymi członkami rodziny – opowiada Kowalska-Matis.

Według danych podanych przez rzeczniczkę, w porównaniu z 2023 r. w zeszłym roku osoby ubezpieczone wykorzystały o 2,8 mln dni więcej, podczas gdy liczba wystawionych zwolnień była o 0,4 mln wyższa.

Ile dni spędzamy na „chorobowym”?

Z powodu choroby własnej ubezpieczeni w ZUS przeciętnie w roku przebywali na zwolnieniu 34 dni. Przeciętna długość zaświadczenia lekarskiego z tytułu choroby własnej wyniosła 11 dni. Z danych ZUS wynika, że w porównaniu z rokiem poprzednim w 2024 r. lekarze częściej wystawiali krótkie zwolnienia. Z tytułu choroby własnej było to 9,5 mln zaświadczeń o długości do 5 dni. W tej puli 1,7 mln stanowiły zwolnienia jednodniowe.

Na co i jak długo chorujemy

W 2024 r. absencja chorobowa wyniosła ponad 290 mln dni (w tym u osób ubezpieczonych w ZUS trwała ponad 253 mln dni). Z tytułu chorób własnych lekarze wystawili 24 mln zaświadczeń, na łączną liczbę 276,2 mln dni. Najczęstsze przyczyny niezdolności do pracy pozostają niezmienne od kilku lat. Należą do nich:

• Choroby układu mięśniowo-szkieletowego i tkanki łącznej (41,8 mln dni absencji chorobowej),
• Choroby układu oddechowego (33 mln dni),
• Urazy, zatrucia i inne określone skutki działania czynników zewnętrznych (32,5 mln dni),
• Ciąża, poród i połóg (31,8 mln dni),
• Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania (30,3 mln dni),
• Jednostki chorobowe związane z COVID-19 (1,7 mln dni).

Z powodu opieki nad dzieckiem lekarze wystawili 2,9 mln zaświadczeń, na 11,2 mln dni. Z tytułu opieki nad innym członkiem rodziny było to 0,5 mln zaświadczeń na 2,5 mln dni.

Zaburzenia psychiczne i krztusiec

Obserwacja absencji dostarcza informacji, które pozwalają monitorować tendencje do występowania konkretnych schorzeń w populacji.

• Jedną z zauważalnych zmian jest wzrost liczby zwolnień związanych z zaburzeniami psychicznymi i zaburzeniami zachowania. W zeszłym roku z tego tytułu zostało wystawionych ponad 1,6 mln zaświadczeń lekarskich, co stanowiło ponad 7 proc. wszystkich zwolnień. Zdecydowanie częściej otrzymywały je kobiety (61,8 proc.).
• Nastąpił także wyraźny wzrost zachorowań na krztusiec. Zarówno liczba zaświadczeń lekarskich wystawionych z tego tytułu, jak i liczba dni absencji chorobowej zwiększyły się ponad 30-krotnie. Dwa lata temu było 200 zwolnień, a rok później liczba ta wyniosła 5,6 tys. Absencje wzrosły z 1,2 tys. dni w 2023 r. do 43,1 tys. w 2024 r.

Zwolnienia wystawione z kodem C oznaczającym niezdolność do pracy spowodowaną nadużyciem alkoholu

Wystawienie e-ZLA z kodem C skutkuje tym, że chory nie dostaje „chorobowego” za pierwsze 5 dni niezdolności do pracy.

Zaświadczenia z kodem C zostały wystawione na 99,6 tys. dni niezdolności do pracy (w 2023 r. – 66,3 tys. dni).

Przeciętna długość zaświadczenia z kodem C w 2024 r. wyniosła 10,49 dnia i była krótsza w stosunku do 2023 r. blisko o pół dnia.

Ponad ¾ zaświadczeń lekarskich z kodem C wystawiono mężczyznom.

Analizując wzrost liczby zaświadczeń z kodem C, należy zwrócić uwagę na niewielką liczebność tych zaświadczeń i dynamikę z lat poprzednich. W 2019 r. wystawionych zostało 12,3 tys. takich zaświadczeń. Zatem w 2024 r. w stosunku do 2019 r. nastąpił spadek o 23 proc.

W 2023 r. wystawiono 6,6 tys. zaświadczeń, a w 2024 r. 9,5 tys. Stąd też wysoki wzrost rok do roku o 44,9 proc.

W liczbie wszystkich zaświadczeń lekarskich wystawionych w 2024 r. z tytułu choroby własnej ubezpieczonym w ZUS (22 156,0 tys. zaświadczeń) zaświadczenia z kodem C stanowiły 0,04 proc.

Rosną wydatki na chorobowe

W związku ze zwiększoną liczbą zwolnień lekarskich wzrosły wydatki na absencję chorobową. W 2024 r. wyniosły one ponad 31 mld zł. W 59 proc. pokrywał je Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, natomiast w pozostałym zakresie wydatki ponosili pracodawcy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.