Listy z PRL-u

Dzisiaj (wtorek, 6 marca) w Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze odbył się wykład dr Anny Marii Adamus dotyczący listów wysyłanych do władz centralnych w czasach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.

Prowadząca wykład pochodzi z Kamiennej Góry. Od 2007 roku pracuje w Instytucje Pamięci Narodowej. Wykład oparła o badania, na podstawie których napisała książkę Problemy wsi w Polsce w latach 1956?1980 w świetle listów do władz centralnych.

Tradycja pisania listów do władz ma kilkusetletnią tradycję. Od lipca 1944 do korespondencji z urzędami zachęcały powstające władze Polski. Wzorowały się na systemie zza wschodniej granicy. Z tą różnicą, że w ZSRR donoszenie było obowiązkowe, w odradzającej się Polsce, dobrowolne. Listy wykorzystywane były do walki z przeciwnikami politycznymi.

Stopniowo zasady korespondencji z urzędami regulowane były kolejnymi przepisami. Funkcjonowały również pokoje, w których mieszkańcy mogli ustnie złożyć skargę, czy podzielić się swoimi problemami. Adresatami listów była nie tylko partia i administracja, ale również media. Do 1984 roku Przyjaciółka otrzymała 3,5 mln listów od czytelników. Korespondencja kierowana była również do aktorów, piosenkarzy. Bogaty zbiór listów do archiwum przekazała m.in. Maryla Rodowicz.

Nadawcami listów byli praktycznie wszyscy. Większość korespondencji pochodzi od robotników, na drugim miejscu znaleźli się mieszkańcy wsi, trzecim pracownicy umysłowi. Listy pisały nawet dzieci. Państwo zachęcało do pisania ogłaszając np. konkursy. W listach dominowały prośby o pomoc, wysyłane były życzenia okolicznościowe, kartki, prośby o autografy. Mniej niż 10% korespondencji stanowiły donosy.

W okresach niepokojów społecznych np. rok 1956, 1968 ilość korespondencji rosła. Część wprowadzonych w PRL reform, jak np. utworzenie Funduszu Alimentacyjnego, mogła być efektem dużej liczby listów opisujących dany problem.

Dzisiejszy wykład był pierwszym działanie Muzeum Tkactwa zorganizowanym z okazji 100-lecia odzyskanie niepodległości.